✎Ściąga z działu
Problem, próby i wniosek
- Łatwo to zapamiętać: w dobrym doświadczeniu zmieniasz jedną rzecz. Jak zmienisz dwie naraz, nie wiesz, która zadziałała.
- Problem badawczy to pytanie (np. „Czy światło wpływa na kiełkowanie nasion?”). Hipoteza to zdanie, które da się sprawdzić (np. „Światło przyspiesza kiełkowanie nasion rzeżuchy”).
- Zmienna niezależna to to, co zmieniasz (np. światło). Zmienna zależna to to, co mierzysz (np. liczba wykiełkowanych nasion). Reszta warunków musi być taka sama.
Wyjaśnianie i analiza danych
- Mediana jest odporna na skrajne wartości, a średnia je „ciągnie”. Gdy jeden wynik jest bardzo odstający, porównaj obie.
- Mediana to środkowa wartość po uszeregowaniu wyników (dla parzystej liczby wyników – średnia dwóch środkowych).
- Kladogram: czytaj od węzła. Cykl życiowy: wskaż miejsce mejozy i zapłodnienia. Rodowód: szukaj, kto jest chory, i sprawdzaj płeć rodziców. Uzupełnij o informację z zadania, a nie z domysłów.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Która zmienna jest zmienną zależną w badaniu wpływu temperatury na kiełkowanie?
- ALiczba wykiełkowanych nasion
- BRodzaj nasion
- CTemperatura
- DCzas oświetlania
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Liczba wykiełkowanych nasion – Zmienna zależna to to, co mierzymy jako skutek.
Do czego służy próba kontrolna?
- ADo przyspieszenia doświadczenia
- BDo wykazania, że zmiana wynika z badanego czynnika
- CDo zastąpienia powtórzeń
- DDo zwiększenia liczby nasion
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Do wykazania, że zmiana wynika z badanego czynnika – Próba kontrolna różni się od badawczej tylko badanym czynnikiem.
Które zdanie jest wnioskiem?
- AŚwiatło sprzyja kiełkowaniu nasion rzeżuchy
- BNasiona leżały na wacie
- CTemperatura wynosiła 20°C
- DW próbie A wykiełkowało 9 nasion
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Światło sprzyja kiełkowaniu nasion rzeżuchy – Wniosek interpretuje wyniki, a pozostałe zdania opisują dane lub warunki.
Średnia z wyników 4, 6, 8 i 10 wynosi:
- A8
- B28
- C7
- D6
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 7 – (4 + 6 + 8 + 10) : 4 = 28 : 4 = 7.
Mediana wyników 3, 9, 4, 7, 5 wynosi:
- A5
- B4
- C6
- D9
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 5 – Po uszeregowaniu 3, 4, 5, 7, 9 środkowa jest 5.
Wyniki powtórzeń to 10, 12, 11, 40. Dlaczego mediana lepiej niż średnia opisuje typowy wynik?
- AJest równa najmniejszemu wynikowi
- BBierze pod uwagę tylko pierwszy wynik
- CZawsze jest większa od średniej
- DNie jest zniekształcona przez odstającą wartość 40
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Nie jest zniekształcona przez odstającą wartość 40 – Mediana to 11,5, a średnia 18,25 jest zawyżona przez wartość 40.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.