✎Ściąga z działu
Rolnictwo i jego uwarunkowania
- O rolnictwie decydują gleba, klimat, kapitał, struktura gospodarstw i rynek. Rolnictwo ekologiczne to certyfikowany system oznaczony eurolistkiem.
- Gleby: najżyźniejsze są czarnoziemy i gleby lessowe (Wyżyna Lubelska, Płaskowyż Głubczycki na Opolszczyźnie, okolice Hrubieszowa), mady Żuław i doliny Wisły oraz dobre gleby Kujaw i Wielkopolski.
- Klimat: okres wegetacyjny jest najdłuższy na Nizinie Śląskiej i na zachodzie (ok. 200–220 dni), a najkrótszy na północnym wschodzie i w górach (ok. 180 dni i mniej).
Restrukturyzacja przemysłu po 1989 roku
- Restrukturyzacja to przejście od przemysłu tradycyjnego do nowych branż. Skutki: bezrobocie strukturalne i tereny poprzemysłowe, które można zagospodarować na nowo.
- Restrukturyzacja to zmiana organizacji i struktury produkcji: jedne gałęzie maleją lub upadają, inne rosną; zmieniają się też właściciele, technologie i rynki zbytu.
- Bezrobocie strukturalne – praca znikała w całych branżach i regionach (Górny Śląsk, Łódź, Wałbrzych).
Transport: węzły, terminale i zmiany sieci
- Węzeł to krzyżowanie szlaków, terminal to obiekt przeładunku lub obsługi pasażerów. Oceniając sieć, patrz na jakość i przepustowość, nie tylko na długość.
- Węzeł transportowy to miejsce zbiegu i krzyżowania się szlaków różnych rodzajów transportu, np. Warszawa, Katowice, Łódź (Stryków), Poznań.
- Terminal to obiekt przeładunku towarów lub obsługi pasażerów: port morski, lotnisko, terminal kontenerowy Baltic Hub w Gdańsku, terminal LNG w Świnoujściu, terminal intermodalny w Małaszewiczach (przeładunek między torami 1435 mm i 1520 mm na granicy z Białorusią).
Turystyka, dziedzictwo i planowanie trasy
- Dziedzictwo bywa materialne i niematerialne. Dobra trasa ma cel, czas, dostępność i ocenę wpływu na środowisko, a GPS pozwala skontrolować plan w terenie.
- Materialne: zabytki, architektura drewniana, krajobraz kulturowy, obiekty z listy UNESCO (np. kopalnia soli w Wieliczce, drewniane kościoły południowej Małopolski).
- Niematerialne: tradycje, rzemiosło, obrzędy i święta, np. szopkarstwo krakowskie wpisane na listę UNESCO.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Żyzne gleby lessowe i czarnoziemy występują m.in. na
- ABorach Tucholskich
- BMierzei Helskiej
- CPojezierzu Mazurskim
- DWyżynie Lubelskiej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Wyżynie Lubelskiej – Less i czarnoziemy dają bardzo dobre gleby na wyżynach Polski południowo-wschodniej.
Mady, bardzo żyzne gleby, występują na
- AWyżynie Krakowsko-Częstochowskiej
- BŻuławach Wiślanych
- CSuwalszczyźnie
- DPojezierzu Pomorskim
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Żuławach Wiślanych – Mady powstają z osadów rzecznych, np. w delcie Wisły.
Najdłuższy okres wegetacyjny w Polsce ma
- ANizina Śląska
- BPodhale
- CPojezierze Mazurskie
- DSuwalszczyzna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Nizina Śląska – Na Nizinie Śląskiej i na zachodzie trwa on ok. 200–220 dni dzięki łagodniejszemu klimatowi.
Restrukturyzacja przemysłu to
- Aspis ludności
- Bzmiana organizacji i struktury produkcji
- Crozwój turystyki
- Dbudowa nowych dróg
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zmiana organizacji i struktury produkcji – Zmienia się struktura gałęzi, właściciele i technologie.
Które gałęzie przemysłu ograniczono lub upadły po 1989 r.?
- AMotoryzacja, AGD, elektronika
- BProdukcja baterii
- CUsługi dla biznesu
- DGórnictwo węgla kamiennego, hutnictwo, włókiennictwo, przemysł stoczniowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Górnictwo węgla kamiennego, hutnictwo, włókiennictwo, przemysł stoczniowy – Tradycyjne gałęzie nie wytrzymały konkurencji i zmian ustrojowych.
Ustawa o specjalnych strefach ekonomicznych pochodzi z
- A1994 r.
- B2018 r.
- C2004 r.
- D1989 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 1994 r. – W 1989 r. zaczęła się transformacja, w 2004 r. Polska weszła do UE, a w 2018 r. powstała Polska Strefa Inwestycji.
Węzeł transportowy to
- Amiejsce zbiegu i krzyżowania się szlaków
- Bpojedynczy obiekt do przeładunku
- Crodzaj statku
- Dmiejsce wydobycia surowców
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: miejsce zbiegu i krzyżowania się szlaków – Przykłady: Warszawa, Katowice, Łódź, Poznań.
Terminal to
- Askrzyżowanie dróg krajowych
- Brzeka żeglowna
- Cobiekt przeładunku towarów lub obsługi pasażerów
- Drodzaj autostrady
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: obiekt przeładunku towarów lub obsługi pasażerów – Np. port, lotnisko, terminal kontenerowy.
Terminal LNG w Polsce znajduje się w
- AGdyni
- BMałaszewiczach
- CŚwinoujściu
- DSzczecinie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Świnoujściu – Przyjmuje gazowce z gazem ziemnym skroplonym.
Dziedzictwo niematerialne to
- Akrajobraz kulturowy
- Btradycje, rzemiosło i obrzędy
- Cdrewniane kościoły
- Dzamki i pałace
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: tradycje, rzemiosło i obrzędy – To elementy kultury, których nie da się dotknąć jak zabytku.
Dziedzictwo materialne obejmuje
- Agwarę
- Bzabytki, architekturę drewnianą i krajobraz kulturowy
- Clegendy
- Dmuzykę ludową
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zabytki, architekturę drewnianą i krajobraz kulturowy – To obiekty fizyczne, również wpisane na listę UNESCO.
Szlak Orlich Gniazd prowadzi przez
- ABieszczady
- BŻuławy
- CPojezierze Mazurskie
- DJurę Krakowsko-Częstochowską
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Jurę Krakowsko-Częstochowską – Szlak łączy zamki i strażnice zbudowane na wapiennych ostańcach Jury.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.