1Dziedzictwo kulturowe
- Materialne: zabytki, architektura drewniana, krajobraz kulturowy, obiekty z listy UNESCO (np. kopalnia soli w Wieliczce, drewniane kościoły południowej Małopolski).
- Niematerialne: tradycje, rzemiosło, obrzędy i święta, np. szopkarstwo krakowskie wpisane na listę UNESCO.
- Przykłady szlaków: Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce (drewniane kościoły, cerkwie, dwory) i Szlak Orlich Gniazd (zamki i strażnice na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, np. Ogrodzieniec, Olsztyn, Bobolice).
2Jak zaplanować trasę
- Wybierz grupy atrakcji (przyrodnicze, zabytkowe, rekreacyjne) i uzasadnij wybór. Ustal: cel, czas i odległości, środek transportu, dostępność, sezonowość, koszty i wpływ na środowisko.
| Co ustalić | Przykład |
|---|---|
| cel | poznanie zamków Jury i form skałkowych |
| czas i odległość | 12 km pieszo, ok. 4 km/h |
| dostępność | godziny otwarcia, bilety, dojazd komunikacją |
| sezonowość | czy trasa jest bezpieczna zimą |
| wpływ na środowisko | chodzenie tylko szlakiem w rezerwacie |
Dziedzictwo materialne obejmuje
To obiekty fizyczne, również wpisane na listę UNESCO.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Mapa i GPS w terenie
- Odbiornik GPS zapisuje ślad trasy i punkty, pokazuje współrzędne i pozwala porównać przebytą drogę z planem.
- Dane: na mapie w skali 1 : 50 000 trasa ma 24 cm; tempo marszu v = 4 km/h; 3 przystanki po 20 min.
- Obliczenia: s = 24 cm · 50 000 = 1 200 000 cm = 12 km; czas marszu t = s przez v = 12 km przez 4 km/h = 3 h; postoje 3 · 20 min = 1 h.
- Odpowiedź: wycieczka zajmie ok. 4 h (bez dojazdu).
Dziedzictwo bywa materialne i niematerialne. Dobra trasa ma cel, czas, dostępność i ocenę wpływu na środowisko, a GPS pozwala skontrolować plan w terenie.
Liczenie samego marszu bez postojów i dojazdu albo zapominanie o przeliczeniu skali (cm na mapie to nie km w terenie).
✎Ściąga: Turystyka, dziedzictwo i planowanie trasy
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Dziedzictwo bywa materialne i niematerialne. Dobra trasa ma cel, czas, dostępność i ocenę wpływu na środowisko, a GPS pozwala skontrolować plan w terenie.
- Materialne: zabytki, architektura drewniana, krajobraz kulturowy, obiekty z listy UNESCO (np. kopalnia soli w Wieliczce, drewniane kościoły południowej Małopolski).
- Niematerialne: tradycje, rzemiosło, obrzędy i święta, np. szopkarstwo krakowskie wpisane na listę UNESCO.
- Odbiornik GPS zapisuje ślad trasy i punkty, pokazuje współrzędne i pozwala porównać przebytą drogę z planem.
- Dane: na mapie w skali 1 : 50 000 trasa ma 24 cm; tempo marszu v = 4 km/h; 3 przystanki po 20 min.
- Obliczenia: s = 24 cm · 50 000 = 1 200 000 cm = 12 km; czas marszu t = s przez v = 12 km przez 4 km/h = 3 h; postoje 3 · 20 min = 1 h.
- Odpowiedź: wycieczka zajmie ok. 4 h (bez dojazdu).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Dziedzictwo niematerialne to
- Akrajobraz kulturowy
- Btradycje, rzemiosło i obrzędy
- Cdrewniane kościoły
- Dzamki i pałace
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: tradycje, rzemiosło i obrzędy – To elementy kultury, których nie da się dotknąć jak zabytku.
Dziedzictwo materialne obejmuje
- Agwarę
- Bzabytki, architekturę drewnianą i krajobraz kulturowy
- Clegendy
- Dmuzykę ludową
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zabytki, architekturę drewnianą i krajobraz kulturowy – To obiekty fizyczne, również wpisane na listę UNESCO.
Szlak Orlich Gniazd prowadzi przez
- ABieszczady
- BŻuławy
- CPojezierze Mazurskie
- DJurę Krakowsko-Częstochowską
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Jurę Krakowsko-Częstochowską – Szlak łączy zamki i strażnice zbudowane na wapiennych ostańcach Jury.
Szlak Architektury Drewnianej, o którym mowa w podstawie, leży w
- AMałopolsce
- BWielkopolsce
- Cna Pomorzu
- Dna Kujawach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Małopolsce – Prowadzi do drewnianych kościołów, cerkwi i dworów Małopolski.
Trasa ma na mapie 1 : 50 000 długość 24 cm. Ile wynosi w terenie?
- A12 km
- B1,2 km
- C120 km
- D2,4 km
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 12 km – 24 cm · 50 000 = 1 200 000 cm = 12 km.
Trasa 12 km pieszo przy tempie 4 km/h i trzech postojach po 20 min zajmie
- Aok. 1 h
- Bok. 48 h
- Cok. 3 h
- Dok. 4 h
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ok. 4 h – Marsz 12 / 4 = 3 h plus postoje 1 h daje ok. 4 h.
Do czego służy odbiornik GPS w terenie?
- ADo zapisu śladu trasy i odczytu współrzędnych
- BDo liczenia turystów
- CDo prognozowania pogody
- DDo pomiaru temperatury
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Do zapisu śladu trasy i odczytu współrzędnych – GPS pokazuje położenie i pozwala porównać drogę z planem.
Wpływ wycieczki na środowisko ograniczysz, gdy
- Abędziesz chodzić tylko wyznaczonymi szlakami
- Bwjedziesz autem do rezerwatu
- Czostawisz odpady na parkingu
- Dskrócisz drogę przez łąkę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: będziesz chodzić tylko wyznaczonymi szlakami – Presja turystyczna niszczy przyrodę poza szlakami.
Cały dział „Gospodarka Polski”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.