Osadnictwo i społeczeństwo – powtórka do sprawdzianu

Urbanizacja, suburbanizacja i osadnictwo wiejskie

• Urbanizacja to nie tylko wzrost miast: w Polsce trwa suburbanizacja, a część miast się kurczy. Wieś z rolniczej staje się wielofunkcyjna.
• Urbanizacja to wzrost liczby i znaczenia miast, udziału ludności miejskiej oraz upowszechnianie się miejskiego stylu życia.
• Wskaźnik urbanizacji = ludność miast przez ludność ogółem · 100%. W 2025 r. w miastach mieszkało ok. 22 mln osób, czyli ok. 59% ludności Polski (GUS); w 2000 r. było to 62%.

Regiony etnograficzne i poziom życia (rozszerzenie)

• Region etnograficzny wyróżnia kultura ludowa (strój, gwara, budownictwo, zwyczaje). Poziom życia ocenia się wieloma wskaźnikami, nie samym dochodem.
• Region etnograficzny wyróżnia się cechami kultury ludowej: strojem, budownictwem, gwarą, zwyczajami i sztuką ludową.
• Poziom życia to stopień zaspokojenia potrzeb mieszkańców. Nie jest tym samym co dochód, dlatego porównuj kilka grup wskaźników:

Depopulacja, gettoizacja i genius loci (rozszerzenie)

• Depopulacja – ubywa ludzi; gettoizacja – skupienie biedy i wykluczenia w dzielnicy; genius loci – charakter miejsca. Każde z tych zjawisk ma kilka przyczyn naraz.
• Depopulacja to ubytek ludności na danym obszarze. Przyczyny na wsi: odpływ młodych do miast, ujemny przyrost naturalny, starzenie się ludności i słabszy dostęp do pracy i usług.
• Gettoizacja to koncentracja ubogiej lub wykluczonej ludności w wyodrębnionych, zdegradowanych dzielnicach miasta.

Partycypacja, wybory i wykluczenie (rozszerzenie)

• Wyniki wyborów i ubóstwo różnią się regionalnie, ale przyczyn szukaj w danych: historia, wiek, wykształcenie, wielkość miejscowości i gospodarka.
• Partycypacja społeczna to udział mieszkańców w podejmowaniu decyzji o ich otoczeniu.