✎Ściąga z działu
Tkanki, narządy i homeostaza
- Mięsień sercowy jest prążkowany jak szkieletowy, ale pracuje niezależnie od woli jak gładki.
- Nabłonkowa – ściśle ułożone komórki, prawie bez substancji międzykomórkowej. Okrywa (skóra, wyściółka jelita), tworzy gruczoły i receptory. Nabłonek jelita cienkiego wchłania, gruczołowy wydziela.
- Łączna – komórki rozdzielone istotą międzykomórkową. To tkanka łączna właściwa, tłuszczowa, chrzęstna, kostna, a także krew i limfa (łączenie, podpora, transport, magazynowanie).
Składniki pokarmowe i dieta
- BMI jest orientacyjne i nie jest diagnozą. Nie odróżnia mięśni od tłuszczu.
- Błonnik (celuloza) nie daje energii, ale pobudza perystaltykę i karmi mikrobiom. Woda to rozpuszczalnik i środowisko reakcji.
- BMI = m przez h2
Trawienie i wchłanianie
- Przykłady zaburzeń: niedobór laktazy daje nietolerancję laktozy (mleko powoduje wzdęcia i biegunkę), a celiakia to reakcja odpornościowa na gluten, która uszkadza kosmki.
- Jama ustna – rozdrabnianie, ślina. Przełyk – ruchy perystaltyczne (fala skurczów) przesuwają pokarm. Żołądek – mięśnie ugniatają treść, kwaśny sok trawi białka, a śluz chroni ścianę przed samotrawieniem.
- Jelito cienkie – trawienie końcowe i wchłanianie. Jelito grube – wchłanianie wody i formowanie kału.
Profilaktyka układu pokarmowego
- Helicobacter pylori to bakteria, która przeżywa w kwaśnym żołądku. Wrzód z nią związany leczy się antybiotykami (eradykacja bakterii) i lekami zmniejszającymi wydzielanie kwasu, a nie samą dietą.
- Gastroskopia – endoskop wprowadzony przez przełyk pozwala obejrzeć żołądek. Kolonoskopia – oglądanie jelita grubego. USG jamy brzusznej – wątroba, pęcherzyk żółciowy, trzustka.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Która tkanka ma komórki rozdzielone dużą ilością istoty międzykomórkowej?
- Ałączna
- Bnabłonkowa
- Cmięśniowa gładka
- Dnerwowa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: łączna – W tkance łącznej (np. kostnej, chrzęstnej, we krwi) komórki są oddzielone istotą międzykomórkową, a nabłonek ma komórki ściśle przylegające.
Które stwierdzenie o mięśniu sercowym jest prawdziwe?
- Ajest prążkowany i niezależny od woli
- Bjest prążkowany i zależny od woli
- Cjest gładki i zależny od woli
- Djest gładki i niezależny od woli
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: jest prążkowany i niezależny od woli – Mięsień sercowy ma budowę prążkowaną, ale pracuje niezależnie od naszej woli.
Prawidłowa kolejność poziomów organizacji organizmu to:
- Akomórka, narząd, tkanka, układ narządów, organizm
- Bkomórka, tkanka, narząd, układ narządów, organizm
- Ckomórka, tkanka, układ narządów, narząd, organizm
- Dtkanka, komórka, narząd, organizm, układ narządów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: komórka, tkanka, narząd, układ narządów, organizm – Narząd składa się z tkanek, a układ narządów z kilku narządów.
Osoba ma masę 80 kg i wzrost 2,00 m. Jakie jest jej BMI?
- A40 kg/m²
- B20 kg/m²
- C0,05 kg/m²
- D160 kg/m²
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 20 kg/m² – BMI = 80 : (2,00)² = 80 : 4 = 20 kg/m².
Posiłek zawiera 10 g tłuszczu, 20 g węglowodanów i 5 g białka. Ile wynosi jego energia (17 kJ/g dla białek i węglowodanów, 37 kJ/g dla tłuszczów)?
- A795 kJ
- B1295 kJ
- C1020 kJ
- D425 kJ
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 795 kJ – 10 · 37 + (20 + 5) · 17 = 370 + 425 = 795 kJ.
Aminokwasy egzogenne to takie, które:
- Awystępują tylko w tłuszczach
- Bsą zbędne dla człowieka
- Corganizm wytwarza w wątrobie
- Dmuszą być dostarczone z pokarmem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: muszą być dostarczone z pokarmem – Organizm nie potrafi ich sam zsyntetyzować, więc musi je pobrać z pożywienia.
Który enzym zaczyna trawienie skrobi już w jamie ustnej?
- Alipaza
- Bamylaza ślinowa
- Ctrypsyna
- Dpepsyna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: amylaza ślinowa – Amylaza ślinowa rozkłada skrobię do maltozy (dwucukru) już podczas żucia.
Rola żółci w trawieniu polega na:
- Arozkładzie białek do aminokwasów
- Bneutralizacji kwasu w jamie ustnej
- Crozkładzie skrobi do glukozy
- Demulgowaniu tłuszczów i zwiększaniu powierzchni działania lipazy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: emulgowaniu tłuszczów i zwiększaniu powierzchni działania lipazy – Żółć nie jest enzymem, rozbija tłuszcz na drobne kropelki, ułatwiając pracę lipazy.
W doświadczeniu do trzech probówek ze skrobią dodano ślinę i ogrzano je do 0°C, 37°C i 100°C. Po dodaniu płynu Lugola najjaśniejsza (brak granatu) jest probówka:
- Awszystkie jednakowo
- Bw 37°C
- Cw 100°C
- Dw 0°C
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w 37°C – Amylaza działa najlepiej w temperaturze ciała, więc skrobia została tam rozłożona, a w 100°C enzym uległ denaturacji.
Bakteria związana z chorobą wrzodową żołądka to:
- AHelicobacter pylori
- BEscherichia coli
- CStreptococcus pneumoniae
- DSalmonella enterica
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Helicobacter pylori – Helicobacter pylori przeżywa w kwaśnym środowisku żołądka i uszkadza śluzówkę.
Którym badaniem ogląda się wnętrze żołądka?
- AUSG jamy brzusznej
- Bkolonoskopią
- Cspirometrią
- Dgastroskopią
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: gastroskopią – Gastroskopia to badanie endoskopowe żołądka, kolonoskopia dotyczy jelita grubego.
Które badanie nie wymaga wprowadzania endoskopu i pokazuje m.in. pęcherzyk żółciowy?
- Akolonoskopia
- Bgastroskopia
- CUSG jamy brzusznej
- DEKG
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: USG jamy brzusznej – USG jest badaniem obrazowym przez powłoki brzucha.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.