1Najczęstsze choroby
| Choroba | Co ją powoduje lub czym jest |
|---|---|
| Próchnica | bakterie jamy ustnej rozkładają cukry i niszczą szkliwo |
| Choroba wrzodowa | rana w ścianie żołądka lub dwunastnicy; rola Helicobacter pylori, stresu i diety |
| Zapalenie wyrostka robaczkowego | stan zapalny wyrostka jelita ślepego |
| Kamica żółciowa | kamienie w pęcherzyku żółciowym lub drogach żółciowych |
| Wirusowe zapalenie wątroby | zakażenie wirusami uszkadzającymi wątrobę |
| Zatrucia pokarmowe | np. bakterie Salmonella w jajach i mięsie |
| Nowotwory jelita grubego | często wykrywane dzięki kolonoskopii |
Helicobacter pylori to bakteria, która przeżywa w kwaśnym żołądku. Wrzód z nią związany leczy się antybiotykami (eradykacja bakterii) i lekami zmniejszającymi wydzielanie kwasu, a nie samą dietą.
Stres i ostra papryka nie są główną przyczyną wrzodów. Najczęściej odpowiada za nie bakteria, a drugą częstą przyczyną są nadużywane leki przeciwbólowe (np. ibuprofen).
2Badania
- Gastroskopia – endoskop wprowadzony przez przełyk pozwala obejrzeć żołądek. Kolonoskopia – oglądanie jelita grubego. USG jamy brzusznej – wątroba, pęcherzyk żółciowy, trzustka.
- Wczesne wykrycie zmian zwiększa szanse na wyleczenie, zwłaszcza w profilaktyce nowotworów jelita grubego.
- Opis badania to nie diagnoza. Wynik musi zinterpretować lekarz.
Próchnica powstaje, gdy:
Kwasy wytwarzane przez bakterie rozkładające cukry niszczą szkliwo.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Higiena i profilaktyka
- Myj ręce i produkty, chłodź żywność, obrabiaj termicznie mięso i jaja, sprawdzaj termin przydatności.
- Przed wirusowym zapaleniem wątroby typu A i B chronią szczepienia; WZW typu B i C szerzy się też przez krew, więc liczy się sterylny sprzęt (np. u tatuażysty).
- Dbaj o higienę jamy ustnej (szczotkowanie, nić, ograniczenie słodyczy), ogranicz alkohol.
- Dieta bogata w błonnik, regularne posiłki i ruch zmniejszają ryzyko chorób jelit.
✎Ściąga: Profilaktyka układu pokarmowego
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Helicobacter pylori to bakteria, która przeżywa w kwaśnym żołądku. Wrzód z nią związany leczy się antybiotykami (eradykacja bakterii) i lekami zmniejszającymi wydzielanie kwasu, a nie samą dietą.
- Gastroskopia – endoskop wprowadzony przez przełyk pozwala obejrzeć żołądek. Kolonoskopia – oglądanie jelita grubego. USG jamy brzusznej – wątroba, pęcherzyk żółciowy, trzustka.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Bakteria związana z chorobą wrzodową żołądka to:
- AHelicobacter pylori
- BEscherichia coli
- CStreptococcus pneumoniae
- DSalmonella enterica
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Helicobacter pylori – Helicobacter pylori przeżywa w kwaśnym środowisku żołądka i uszkadza śluzówkę.
Którym badaniem ogląda się wnętrze żołądka?
- AUSG jamy brzusznej
- Bkolonoskopią
- Cspirometrią
- Dgastroskopią
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: gastroskopią – Gastroskopia to badanie endoskopowe żołądka, kolonoskopia dotyczy jelita grubego.
Które badanie nie wymaga wprowadzania endoskopu i pokazuje m.in. pęcherzyk żółciowy?
- Akolonoskopia
- Bgastroskopia
- CUSG jamy brzusznej
- DEKG
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: USG jamy brzusznej – USG jest badaniem obrazowym przez powłoki brzucha.
Zatrucie Salmonellą najczęściej wiąże się ze spożyciem:
- Asurowych lub niedogotowanych jaj i mięsa
- Bpasteryzowanego soku
- Cwody z dodatkiem fluoru
- Dnadmiaru błonnika
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: surowych lub niedogotowanych jaj i mięsa – Salmonella występuje w surowych produktach zwierzęcych, więc kluczowa jest obróbka cieplna.
Próchnica powstaje, gdy:
- Abrakuje witaminy C w diecie
- Bnadmiar śliny rozpuszcza zęby
- Cbakterie jamy ustnej rozkładają cukry i niszczą szkliwo
- Dw diecie jest za dużo wapnia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: bakterie jamy ustnej rozkładają cukry i niszczą szkliwo – Kwasy wytwarzane przez bakterie rozkładające cukry niszczą szkliwo.
Kamica żółciowa to:
- Anowotwór trzustki
- Btworzenie złogów w pęcherzyku lub drogach żółciowych
- Czapalenie wyrostka robaczkowego
- Dzakażenie wątroby wirusem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: tworzenie złogów w pęcherzyku lub drogach żółciowych – Kamienie żółciowe powstają z substancji zawartych w żółci.
Lekarz opisuje w badaniu nieprawidłowy obraz. Co jest prawdą?
- Adiagnoza nie wymaga lekarza
- Bopis jest zbędny
- Copis badania zawsze jest diagnozą
- Dopis badania należy zinterpretować i dopiero lekarz stawia diagnozę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: opis badania należy zinterpretować i dopiero lekarz stawia diagnozę – Wynik badania to tylko jedna z informacji, na podstawie której lekarz rozpoznaje chorobę.
Który zwyczaj najlepiej zmniejsza ryzyko zatrucia pokarmowego?
- Ajedzenie tylko surowych produktów
- Bpicie więcej kawy
- Cmycie rąk i obróbka cieplna mięsa
- Dprzechowywanie jedzenia w cieple
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: mycie rąk i obróbka cieplna mięsa – Higiena i temperatura zabijają lub hamują rozwój patogenów.
Cały dział „Organizm człowieka i odżywianie”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.