Europa po 1815 roku – powtórka do sprawdzianu

Kongres wiedeński i nowy ład

• legitymizm, restauracja i równowaga sił – tak mocarstwa „naprawiały” Europę po Napoleonie. Polacy nie dostali niepodległości, tylko Królestwo w unii z Rosją.
• Kraków został Wolnym Miastem (1815–1846) pod wspólnym nadzorem trzech mocarstw.

Rewolucja przemysłowa i nurty ideowe XIX wieku

• rewolucja przemysłowa to fabryki, miasta, burżuazja i proletariat. Idee wiąż zawsze z grupą społeczną, której odpowiadały.
• Urbanizacja: ludzie ze wsi przenosili się do miast przy fabrykach.
• Liberalizm: wolność jednostki, własność prywatna i władza króla ograniczona konstytucją. Popierała go burżuazja.

Wiosna Ludów i wojna krymska

• Wiosna Ludów (1848) to fala rewolucji o celach narodowych, społecznych i ustrojowych, w większości stłumiona. Wojna krymska osłabiła Rosję i pchnęła ją do reform.

Ruchy niepodległościowe w Ameryce Łacińskiej i doktryna Monroego (rozszerzenie)

• Ameryka Łacińska wyzwala się spod Hiszpanii i Portugalii (Bolívar, San Martín, 1810–1825), a doktryna Monroego z 1823 roku głosi „Ameryka dla Amerykanów”.
• Haiti uzyskało niepodległość w 1804 roku po powstaniu czarnych niewolników. To pierwsze niepodległe państwo Ameryki Łacińskiej.
• Brazylia ogłosiła niepodległość w 1822 roku, w ramach monarchii. Powstały też m.in. Argentyna, Chile, Wenezuela, Kolumbia, Peru i Meksyk.

Święte Przymierze i system wiedeński (rozszerzenie)

• Święte Przymierze broniło porządku konserwatywnego, system wiedeński opierał się na współpracy mocarstw, a podważały go ruchy liberalne i narodowe (1821, 1830, 1848).
• System wiedeński to współpraca mocarstw (tzw. koncert europejski) w utrzymaniu ładu z 1815 roku. Duszą tego układu był Metternich. Mocarstwa spotykały się na kongresach (m.in. w Opawie 1820, Lublanie 1821 i Weronie 1822).
• 1821: powstanie Greków przeciw Turcji podzieliło mocarstwa, bo sprawa grecka budziła sympatię w Europie. Wielka Brytania, Francja i Rosja poparły Greków (bitwa pod Navarino, 1827), a w 1830 roku Grecja stała się niepodległa. Mocarstwa poparły więc ruch narodowy, choć system miał takie ruchy tłumić.

Przebieg Wiosny Ludów w Europie i udział Polaków (rozszerzenie)

• rewolucje 1848 roku w większości przegrały, bo zabrakło siły i jedności. Wsparcie Rosji uratowało Habsburgów na Węgrzech, a Polacy walczyli u boku Węgrów i Włochów.
• Francja: w lutym 1848 upadł Ludwik Filip i powstała II Republika. W czerwcu zbuntowali się robotnicy paryscy, ale rząd stłumił bunt. Prezydentem wybrano Ludwika Napoleona, późniejszego Napoleona III.
• Austria i państwa niemieckie: w marcu 1848 doszło do rewolucji w Wiedniu i Berlinie. Parlament we Frankfurcie przygotował konstytucję zjednoczonych Niemiec, ale król Prus Fryderyk Wilhelm IV odrzucił koronę cesarską (1849).