Gramatyka w trzecim roku nauki – powtórka do sprawdzianu

Präsens i Perfekt: haben, sein, Partizip II

• Przykłady: Ich habe Fußball gespielt. Wir sind nach Berlin gefahren. Er ist früh aufgestanden. Sie hat mit ihrer Oma telefoniert.
• Perfekt to czas z dwóch części: odmieniony haben lub sein na drugim miejscu i Partizip II na końcu zdania.
• sein wybierasz przy zmianie miejsca lub stanu: gegangen, gefahren, gekommen, geblieben, geworden. Reszta bierze haben.

Präteritum: war, hatte, konnte, musste

• Cały pełny system czasów narracji nie jest celem tej klasy. Wystarczy, że znasz war, hatte, konnte, musste i Perfekt.

Akkusativ, Dativ i rekcja czasowników

• Czasowniki z Dativ trzeba zapamiętać razem z przypadkiem. Pomaga fraza: helfen + wem?
• Nominativ (wer? was?) to podmiot. Akkusativ (wen? was?) to dopełnienie bliższe. Dativ (wem?) to dopełnienie dalsze. Genitiv (wessen?) to „czyj?”, patrz osobny temat.

Przyimki z Dativ, z Akkusativ i Wechselpräpositionen

• Dwa czasowniki to dwa przypadki: Das Buch liegt auf dem Tisch. Ich lege das Buch auf den Tisch.

Przymiotnik przed rzeczownikiem

• Rodzajnik ein nie ma końcówki w Nominativ m oraz w Nominativ i Akkusativ n, więc przymiotnik ją „przejmuje”: ein guter Freund, ein gutes Buch.

Porównania i stopniowanie

• Przy teuer wypada e: teurer, ale am teuersten.
• Wyższy to przymiotnik + -er: schnell – schneller. Najwyższy to am + przymiotnik + -sten: am schnellsten.

Zdania podrzędne: weil, dass, wenn, ob

• Po denn zachowujesz zwykły szyk. Po deshalb czasownik wskakuje przed podmiot: deshalb bleibe ich.
• ob to „czy” w pytaniu pośrednim: Ich weiß nicht, ob er kommt.

Zu + bezokolicznik, um … zu, brauchen … zu

• Różnica: Du darfst nicht kommen oznacza „nie wolno ci przyjść”, a Du brauchst nicht zu kommen – „nie musisz przyjść”.
• um … zu wyraża cel, gdy podmiot obu części zdania jest ten sam: Ich fahre nach Berlin, um meine Tante zu besuchen.
• nicht brauchen … zu znaczy „nie musieć”: Du brauchst nicht zu kommen. (= nie musisz przychodzić)

Uprzejma prośba: hätte gern, könnten Sie

• Po könnten Sie czy würden Sie drugi czasownik stoi na końcu, bez zu: Könnten Sie mir helfen?
• hätte, könnte, würde, sollte to formy z dodatkową grzecznością. Na tym poziomie traktujesz je jak całe wyrażenia i nie analizujesz całego systemu.

Als czy wenn?

• W zdaniach z als i wenn odmieniony czasownik idzie na koniec zdania podrzędnego. W opowieści o przeszłości po als zwykle usłyszysz Präteritum: Als ich zehn war, hatte ich einen Hund.
• als używasz, gdy mówisz o jednym zdarzeniu albo okresie w przeszłości: Als ich klein war, wohnte ich in Lublin. Als wir angekommen sind, hat es geregnet.
• wenn używasz, gdy czynność się powtarza albo dotyczy teraźniejszości czy przyszłości: Wenn ich Zeit habe, besuche ich dich. Immer wenn ich Zeit hatte, habe ich ihn besucht.

Damit, obwohl, trotzdem

• Dwa zdania w jednym: Ich lerne, damit ich eine gute Note bekomme. i Ich bin müde, trotzdem lerne ich weiter.
• damit (żeby) wprowadza cel i stoi w zdaniu podrzędnym, więc czasownik idzie na koniec: Ich erkläre es dir, damit du es verstehst.
• obwohl (chociaż) to też zdanie podrzędne: Obwohl es regnet, gehe ich spazieren.

Dopełniacz rzeczownika

• des i eines potrzebują -s lub -es w rzeczowniku, der i einer nie.

Welch-, was für ein, worauf i dorthin

• Przyimek zależy od czasownika: warten auf, denken an, sprechen mit. Ucz się całych połączeń.
• welch- to „który”, odmienia się jak der: welcher Film, welches Buch, welche Jacke. Akkusativ m: welchen Film. Welche Jacke gefällt dir?
• was für ein to „jaki”, pyta o rodzaj: Was für ein Film ist das? Was für eine Jacke suchst du?

Zdania względne

• Rodzaj bierzesz z rzeczownika: der Film – den (Akk m). Przypadek bierzesz z czasownika w zdaniu względnym: sehen + Akkusativ.
• Zdanie względne dopowiada coś o rzeczowniku: Das ist der Freund, der in Berlin wohnt.