✎Ściąga z działu
Dlaczego akurat tu? Warunki upraw i chowu (rozszerzenie)
- Uzasadniaj nazwą lub liczbą warunku („opady powyżej 1500 mm”, „czarnoziem”, „okres wegetacyjny ponad 200 dni”), a nie ogólnikiem „sprzyjający klimat”.
- Okres wegetacyjny to część roku, w której średnia dobowa temperatura przekracza ok. 5°C i rośliny mogą rosnąć. W Polsce trwa od ok. 180–190 dni na północnym wschodzie do ok. 220–230 dni na zachodzie, na równiku – cały rok.
Surowce, eksport i klątwa surowcowa (rozszerzenie)
- Samo bogactwo złóż nie wystarcza. Liczą się cena, koszty, infrastruktura i to, czy kraj umie przerobić surowiec na droższe produkty.
- Zasoby geologiczne to cała rozpoznana ilość surowca w złożu. Zasoby przemysłowe to ta część, którą opłaca się wydobywać przy obecnych cenach, kosztach, technice i infrastrukturze.
- Uzależnienie od jednego surowca (tzw. klątwa surowcowa) czyni gospodarkę wrażliwą na ceny. Spadek ceny to mniejsze wpływy z eksportu i do budżetu.
Pokonywanie ograniczeń i zmiana znaczenia czynników (rozszerzenie)
- Technika zmniejsza zależność od przyrody, ale jej nie usuwa. Każde rozwiązanie ma koszt środowiskowy i społeczny.
- Polder to nisko położony teren osuszony i otoczony groblami, z którego wodę stale się wypompowuje.
- Zrównoważony rozwój (raport Brundtland, 1987) to rozwój, który zaspokaja potrzeby obecnych pokoleń bez ograniczania możliwości przyszłych.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Dlaczego ryż uprawia się w deltach Mekongu i Gangesu?
- AObfitość wody w porze monsunowej i żyzne aluwia
- BBardzo suchy klimat i gleby zasolone
- CKrótki okres wegetacyjny
- DUbogie, kamieniste gleby górskie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Obfitość wody w porze monsunowej i żyzne aluwia – Ryż potrzebuje ciepła i dużo wody, a monsun i osady rzek dają oba warunki.
Które warunki sprzyjają pszenicy i kukurydzy na Wielkich Równinach?
- AOpady powyżej 2500 mm przez cały rok
- BPustynne gleby zasolone
- CStepy i prerie z czarnoziemami oraz umiarkowane opady
- DWieczna zmarzlina i krótkie lato
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Stepy i prerie z czarnoziemami oraz umiarkowane opady – Czarnoziemy są bogate w próchnicę, a umiarkowane opady wystarczają zbożom.
Dlaczego winorośl i oliwki dobrze rosną nad Morzem Śródziemnym?
- AWymagają mroźnej zimy
- BRosną tylko na wiecznej zmarzlinie
- CZnoszą suche, gorące lato, a zimy są łagodne
- DPotrzebują całorocznych ulew
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Znoszą suche, gorące lato, a zimy są łagodne – Klimat śródziemnomorski ma suche lato i łagodną zimę bez silnych mrozów.
Zasoby przemysłowe to
- Asurowce już wyczerpane
- Bsurowce już wydobyte i sprzedane
- Ccała ilość surowca w skorupie ziemskiej
- Dczęść zasobów, którą opłaca się wydobywać przy obecnych cenach i kosztach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: część zasobów, którą opłaca się wydobywać przy obecnych cenach i kosztach – O tym, czy złoże jest przemysłowe, decyduje opłacalność wydobycia.
Co się dzieje z zasobami przemysłowymi, gdy cena surowca wyraźnie rośnie?
- AMaleją, bo popyt spada
- BZmieniają się w zasoby geologiczne
- CZwiększają się, bo opłaca się eksploatować kolejne złoża
- DNie zmieniają się nigdy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Zwiększają się, bo opłaca się eksploatować kolejne złoża – Wyższa cena sprawia, że droższe w eksploatacji złoża stają się opłacalne.
Kraj uzyskuje 90% wpływów z eksportu z ropy. O ile w przybliżeniu spadną wpływy, gdy cena ropy spadnie o połowę (przy tej samej sprzedaży)?
- AO ok. 10%
- BO ok. 50%
- CO ok. 45%
- DO ok. 90%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: O ok. 45% – 0,9 · 50% = 45% – spada tylko ta część wpływów, którą daje ropa.
Jak Holandia radzi sobie z niskim położeniem terenu?
- AOdsalaniem wody morskiej
- BTarasowaniem stoków
- CRurociągami na palach
- DPolderami, groblami i zaporami przeciwsztormowymi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Polderami, groblami i zaporami przeciwsztormowymi – Polder to osuszony teren chroniony groblą, z którego wypompowuje się wodę.
Do czego służy odsalanie wody morskiej i jaki ma koszt?
- ADaje sól kuchenną i nic nie kosztuje
- BPodnosi poziom morza
- CDaje wodę słodką na obszarach suchych, ale zużywa dużo energii
- DChroni wybrzeże przed cyklonami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Daje wodę słodką na obszarach suchych, ale zużywa dużo energii – Odsalanie stosuje się m.in. w Izraelu i państwach Zatoki Perskiej, ale jest energochłonne.
Dlaczego rurociągi i budynki na wiecznej zmarzlinie stawia się na palach?
- ABo pale są tańsze niż fundament
- BŻeby chronić je przed tsunami
- CŻeby ich ciepło nie rozmroziło gruntu, który by osiadł
- DŻeby ominąć silne wiatry
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Żeby ich ciepło nie rozmroziło gruntu, który by osiadł – Rozmarznięta zmarzlina traci nośność i budowla by się zapadła.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.