✎Ściąga z działu
Niemcy – przemiany przemysłu w Nadrenii Północnej-Westfalii
- Zagłębie Ruhry przeszło od górnictwa i hutnictwa do usług i nowoczesnego przemysłu – to przykład restrukturyzacji.
- Niemcy to zachodni sąsiad Polski i największa gospodarka Unii Europejskiej. Słyną z produkcji samochodów, maszyn i chemikaliów.
- Restrukturyzacja to przebudowa gospodarki: zamykanie nierentownych zakładów i rozwijanie nowych.
Litwa i Białoruś – dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe
- Walory przyrodnicze to piękno przyrody (puszcze, jeziora, wydmy), a kulturowe – dzieła człowieka (zamki, kościoły, stare miasta).
- Przyroda: liczne jeziora i lasy, rzeka Niemen oraz Mierzeja Kurońska – wąski pas lądu z ogromnymi wydmami (lista UNESCO).
- Wilno – stolica ze Starym Miastem na liście UNESCO. Polskie ślady: Ostra Brama z obrazem Matki Boskiej, cmentarz na Rossie (spoczywa tam serce Józefa Piłsudskiego), dawny Uniwersytet Wileński, gdzie studiował Adam Mickiewicz.
Czechy i Słowacja – atrakcje turystyczne
- Czechy i Słowacja należą do UE i strefy Schengen – jeździmy tam z dowodem osobistym. Na Słowacji płaci się euro, w Czechach – koronami czeskimi.
- Praga – stolica nad Wełtawą: zamek na Hradczanach, Most Karola, Rynek Staromiejski z zegarem astronomicznym. Centrum Pragi jest na liście UNESCO.
- Tatry – najwyższe góry Karpat; najwyższy szczyt Gerlach (ok. 2655 m) leży po stronie słowackiej.
Ukraina – zasoby, gospodarka i skutki wojny
- Napaść Rosji to główna przyczyna dzisiejszych problemów politycznych, społecznych i gospodarczych Ukrainy.
- Ukraina to nasz południowo-wschodni sąsiad. Ma ok. 604 tys. km² – to największe państwo leżące w całości w Europie. Stolica – Kijów nad Dnieprem.
- Czarnoziemy – bardzo żyzne gleby – sprawiają, że Ukraina jest nazywana „spichlerzem Europy”. Uprawia się pszenicę, kukurydzę i słonecznik; Ukraina jest jednym z największych eksporterów oleju słonecznikowego.
Rosja – zróżnicowanie środowiska przyrodniczego
- Rosja ma wszystkie strefy od pustyni lodowej po półpustynię – to dowód zróżnicowania jej środowiska.
- Rosja ma ok. 17,1 mln km² – to największe państwo świata, ponad 50 razy większe od Polski. Leży w Europie i Azji; granicę między nimi wyznaczają m.in. góry Ural.
- Tajga – lasy iglaste (świerki, jodły, modrzewie) – to największa strefa roślinna Rosji.
Relacje Polski z sąsiadami
- Dobre relacje z sąsiadami dają bezpieczeństwo, rozwój handlu i turystyki oraz wspólną ochronę środowiska.
- Handel: najważniejszym partnerem są Niemcy – w 2025 r. trafiło tam ok. 27% polskiego eksportu.
- Euroregiony to obszary przygraniczne, w których samorządy dwóch lub więcej państw wspólnie budują drogi, chronią przyrodę i organizują imprezy. Pierwszy – Nysa (1991 r.) – łączy Polskę, Czechy i Niemcy.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
W którym kraju związkowym Niemiec leży Zagłębie Ruhry?
- Aw Bawarii
- Bw Nadrenii Północnej-Westfalii
- Cw Saksonii
- Dw Brandenburgii
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w Nadrenii Północnej-Westfalii – Zagłębie Ruhry leży w Nadrenii Północnej-Westfalii, nad Renem.
Jakie gałęzie przemysłu dominowały dawniej w Zagłębiu Ruhry?
- Aprzemysł spożywczy i włókienniczy
- Bgórnictwo ropy naftowej
- Cgórnictwo węgla kamiennego i hutnictwo
- Dprzemysł elektroniczny i informatyczny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: górnictwo węgla kamiennego i hutnictwo – Region rozwinął się na węglu kamiennym i hutach żelaza i stali.
Co było jedną z przyczyn kryzysu górnictwa w Zagłębiu Ruhry?
- Aodkrycie nowych, płytkich złóż
- Bbrak rzek do transportu
- Czbyt mała liczba mieszkańców
- Dtańszy węgiel z importu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: tańszy węgiel z importu – Import był tańszy niż wydobycie z coraz głębszych złóż.
Gdzie znajduje się Ostra Brama?
- Aw Wilnie
- Bw Kownie
- Cw Mińsku
- Dw Grodnie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w Wilnie – Ostra Brama z obrazem Matki Boskiej to symbol Wilna.
Która atrakcja przyrodnicza leży na Litwie?
- ASłowacki Raj
- BMierzeja Kurońska
- Cjezioro Narocz
- DPolesie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Mierzeja Kurońska – Polesie i Narocz leżą na Białorusi, Słowacki Raj – na Słowacji.
Który obiekt dzieli Polska z Białorusią?
- AMierzeję Kurońską
- BKarkonosze
- CPuszczę Białowieską
- DTatry
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Puszczę Białowieską – Puszcza Białowieska leży po obu stronach granicy; obie części są na liście UNESCO.
Który szczyt jest najwyższy w Tatrach?
- ABabia Góra
- BRysy
- CGerlach
- DŚnieżka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Gerlach – Gerlach (ok. 2655 m) leży na Słowacji; Rysy (2499 m) to najwyższy szczyt Polski.
Przez które miasto przepływa Wełtawa i gdzie stoi Most Karola?
- ABrno
- BBratysława
- CPraga
- DKoszyce
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Praga – Most Karola i Hradczany to symbole Pragi.
W którym państwie leży Słowacki Raj?
- Ana Słowacji
- Bw Czechach
- Cw Polsce
- Dna Węgrzech
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: na Słowacji – Słowacki Raj to park narodowy z wąwozami i drabinkami.
Dlaczego Ukrainę nazywa się „spichlerzem Europy”?
- Abo ma największe złoża ropy w Europie
- Bbo leży nad Morzem Bałtyckim
- Cbo ma najwięcej lasów w Europie
- Dbo ma żyzne czarnoziemy i dużą produkcję zbóż
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: bo ma żyzne czarnoziemy i dużą produkcję zbóż – Czarnoziemy sprzyjają uprawie pszenicy, kukurydzy i słonecznika.
Jakie surowce wydobywa się w Donbasie?
- Aropę naftową
- Bbursztyn
- Csól kamienną
- Dwęgiel kamienny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: węgiel kamienny – Donbas to Zagłębie Donieckie – region węgla kamiennego.
W którym roku Rosja zajęła Krym?
- A1991
- B2008
- C2022
- D2014
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 2014 – W 2022 r. Rosja rozpoczęła pełnoskalową inwazję na całą Ukrainę.
Jaka jest powierzchnia Rosji?
- Aok. 1,7 mln km²
- Bok. 604 tys. km²
- Cok. 312 tys. km²
- Dok. 17,1 mln km²
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ok. 17,1 mln km² – Rosja to największe państwo świata; 604 tys. km² ma Ukraina, a 312 tys. km² – Polska.
Które góry są umowną granicą między Europą a Azją w Rosji?
- ASajany
- BAłtaj
- CKarpaty
- DUral
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Ural – Ural oddziela Nizinę Wschodnioeuropejską od Niziny Zachodniosyberyjskiej.
Jaka strefa roślinna zajmuje największą powierzchnię w Rosji?
- Astep
- Btundra
- Cpustynia lodowa
- Dtajga
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: tajga – Tajga – lasy iglaste – porasta większość Syberii.
Ilu sąsiadów ma Polska?
- A8
- B7
- C6
- D5
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 7 – Niemcy, Czechy, Słowacja, Ukraina, Białoruś, Litwa i Rosja.
Który sąsiad Polski nie należy do Unii Europejskiej?
- ALitwa
- BCzechy
- CSłowacja
- DUkraina
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Ukraina – Ukraina jest krajem kandydującym do UE; spoza UE są też Białoruś i Rosja.
Który kraj jest najważniejszym partnerem handlowym Polski?
- ALitwa
- BUkraina
- CCzechy
- DNiemcy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Niemcy – W 2025 r. do Niemiec trafiło ok. 27% polskiego eksportu.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.