1Wspólna historia
- Litwa i Białoruś to nasi sąsiedzi od północnego wschodu i wschodu. Przez kilkaset lat ziemie te razem z Polską tworzyły Rzeczpospolitą Obojga Narodów.
- Dlatego jest tam wiele polskich śladów: kościołów, dworów, grobów znanych Polaków. Mieszka tam też mniejszość polska – na Litwie to największa mniejszość narodowa.
2Litwa
- Przyroda: liczne jeziora i lasy, rzeka Niemen oraz Mierzeja Kurońska – wąski pas lądu z ogromnymi wydmami (lista UNESCO).
- Wilno – stolica ze Starym Miastem na liście UNESCO. Polskie ślady: Ostra Brama z obrazem Matki Boskiej, cmentarz na Rossie (spoczywa tam serce Józefa Piłsudskiego), dawny Uniwersytet Wileński, gdzie studiował Adam Mickiewicz.
- Troki – gotycki zamek na wyspie jeziora. Kowno – miasto z zabytkami i modernistyczną architekturą.
Dlaczego na Litwie i Białorusi jest wiele polskich śladów?
Rzeczpospolita Obojga Narodów łączyła Koronę Polską i Wielkie Księstwo Litewskie.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Białoruś
- Przyroda: kraj nizinny z jeziorami (największe – Narocz) i bagnami Polesia. Wspólnie z Polską chroni Puszczę Białowieską (lista UNESCO), gdzie żyją żubry.
- Zamki i pałace: zamek w Mirze i rezydencja Radziwiłłów w Nieświeżu (oba na liście UNESCO).
- Polskie ślady: okolice Nowogródka – miejsca dzieciństwa Mickiewicza; Grodno z domem Elizy Orzeszkowej; dworek w Mereczowszczyźnie, gdzie urodził się Tadeusz Kościuszko.
| Państwo | Walory przyrodnicze | Walory kulturowe |
|---|---|---|
| Litwa | Mierzeja Kurońska, jeziora, Niemen | Wilno (Ostra Brama, Rossa), Troki, Kowno |
| Białoruś | Puszcza Białowieska, Polesie, jezioro Narocz | Mir, Nieśwież, Grodno, Nowogródek |
Walory przyrodnicze to piękno przyrody (puszcze, jeziora, wydmy), a kulturowe – dzieła człowieka (zamki, kościoły, stare miasta).
Puszcza Białowieska nie leży tylko w Polsce – jej większa część jest na Białorusi.
4Turystyka dziś
- Litwa należy do Unii Europejskiej i strefy Schengen, więc jedziemy tam z dowodem osobistym.
- Na Białoruś podróże są obecnie utrudnione: część przejść granicznych jest zamknięta, a polskie MSZ odradza wyjazdy (stan na 2026 r.).
W którym państwie urodził się Tadeusz Kościuszko (według dzisiejszych granic)?
Kościuszko urodził się w Mereczowszczyźnie na Polesiu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Litwa i Białoruś – dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Walory przyrodnicze to piękno przyrody (puszcze, jeziora, wydmy), a kulturowe – dzieła człowieka (zamki, kościoły, stare miasta).
- Przyroda: liczne jeziora i lasy, rzeka Niemen oraz Mierzeja Kurońska – wąski pas lądu z ogromnymi wydmami (lista UNESCO).
- Wilno – stolica ze Starym Miastem na liście UNESCO. Polskie ślady: Ostra Brama z obrazem Matki Boskiej, cmentarz na Rossie (spoczywa tam serce Józefa Piłsudskiego), dawny Uniwersytet Wileński, gdzie studiował Adam Mickiewicz.
- Troki – gotycki zamek na wyspie jeziora. Kowno – miasto z zabytkami i modernistyczną architekturą.
- Przyroda: kraj nizinny z jeziorami (największe – Narocz) i bagnami Polesia. Wspólnie z Polską chroni Puszczę Białowieską (lista UNESCO), gdzie żyją żubry.
- Zamki i pałace: zamek w Mirze i rezydencja Radziwiłłów w Nieświeżu (oba na liście UNESCO).
- Polskie ślady: okolice Nowogródka – miejsca dzieciństwa Mickiewicza; Grodno z domem Elizy Orzeszkowej; dworek w Mereczowszczyźnie, gdzie urodził się Tadeusz Kościuszko.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Gdzie znajduje się Ostra Brama?
- Aw Wilnie
- Bw Kownie
- Cw Mińsku
- Dw Grodnie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w Wilnie – Ostra Brama z obrazem Matki Boskiej to symbol Wilna.
Która atrakcja przyrodnicza leży na Litwie?
- ASłowacki Raj
- BMierzeja Kurońska
- Cjezioro Narocz
- DPolesie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Mierzeja Kurońska – Polesie i Narocz leżą na Białorusi, Słowacki Raj – na Słowacji.
Który obiekt dzieli Polska z Białorusią?
- AMierzeję Kurońską
- BKarkonosze
- CPuszczę Białowieską
- DTatry
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Puszczę Białowieską – Puszcza Białowieska leży po obu stronach granicy; obie części są na liście UNESCO.
Gdzie znajduje się rezydencja Radziwiłłów wpisana na listę UNESCO?
- Aw Pradze w Czechach
- Bw Nieświeżu na Białorusi
- Cw Trokach na Litwie
- Dw Wilnie na Litwie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w Nieświeżu na Białorusi – Zamek w Nieświeżu i zamek w Mirze są na liście UNESCO.
Na cmentarzu na Rossie w Wilnie spoczywa serce
- AAdama Mickiewicza
- BElizy Orzeszkowej
- CTadeusza Kościuszki
- DJózefa Piłsudskiego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Józefa Piłsudskiego – Serce marszałka Piłsudskiego pochowano w grobie jego matki na Rossie.
W którym państwie urodził się Tadeusz Kościuszko (według dzisiejszych granic)?
- Ana Litwie
- Bna Ukrainie
- Cw Polsce
- Dna Białorusi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: na Białorusi – Kościuszko urodził się w Mereczowszczyźnie na Polesiu.
Który z przykładów to walor kulturowy?
- Abagna Polesia
- Bjezioro Narocz
- Cwydmy Mierzei Kurońskiej
- Dzamek w Trokach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: zamek w Trokach – Walor kulturowy jest dziełem człowieka; pozostałe to walory przyrodnicze.
Dlaczego na Litwie i Białorusi jest wiele polskich śladów?
- Abo przez wieki ziemie te tworzyły z Polską wspólne państwo
- Bbo mają wspólny język urzędowy z Polską
- Cbo leżą na zachód od Polski
- Dbo są członkami NATO
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: bo przez wieki ziemie te tworzyły z Polską wspólne państwo – Rzeczpospolita Obojga Narodów łączyła Koronę Polską i Wielkie Księstwo Litewskie.
Cały dział „Sąsiedzi Polski”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.