ogarniam.edu.pl Zacznij naukę →Zacznij →
Język polski · powtórka działu · kl. 6

Teoria literatury – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Język polski · klasa 6ściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/sp/6/jezyk-polski/powtorka/teoria-literatury/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Teoria literatury”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (12 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Narracja i kompozycja utworu

  • Narrator pierwszoosobowy: „ja”, bohater lub świadek. Trzecioosobowy: „on, ona”, spoza akcji; wszechwiedzący zna myśli wszystkich postaci.
  • Narrator to wymyślona przez autora osoba, która opowiada historię w utworze epickim, np. w powieści lub opowiadaniu. W wierszu mówi podmiot liryczny.
  • Narrator pierwszoosobowy mówi „ja” – jest bohaterem albo świadkiem: Weszłam do pokoju i zamarłam.

Przypowieść i powieść

  • Przypowieść = krótka historia + ukryta, uniwersalna nauka. Powieść = długi, zwykle wielowątkowy utwór prozą.
  • Przypowieść (inaczej parabola) to krótka opowieść o dwóch warstwach: dosłownej (prosta historia z codziennego życia) i symbolicznej (ukryta nauka o tym, jak żyć).
  • Powieść to długi utwór epicki pisany prozą. Ma narratora, wielu bohaterów, rozbudowaną akcję, zwykle kilka wątków (wątek to ciąg zdarzeń związanych z jedną postacią lub sprawą) i podział na rozdziały.

Metafora, wieloznaczność i środki stylistyczne

  • Pełna odpowiedź: nazwa środka + przykład z tekstu + jego funkcja.
  • Metafora (przenośnia) to połączenie wyrazów, które razem dostają nowe, niedosłowne znaczenie: morze światła (bardzo dużo światła), złote serce (wielka dobroć).
  • Epitet – wyraz określający rzeczownik: cicha noc, srebrne fale.

Interpretacja głosowa i porównywanie odbioru

  • Interpretacja głosowa = dykcja + intonacja + pauzy i akcenty + napięcie emocjonalne dopasowane do sensu.
  • Interpretacja głosowa to wygłoszenie tekstu (najczęściej z pamięci) tak, by słuchacz zrozumiał jego sens i poczuł nastrój.
  • Dykcja – wyraźne wymawianie głosek i końcówek; ćwiczą ją łamańce językowe, np. Stół z powyłamywanymi nogami.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Kim jest narrator pierwszoosobowy?

    1. Azna myśli wszystkich bohaterów i stoi poza akcją
    2. Bopowiada, mówiąc „ja”, i jest bohaterem lub świadkiem
    3. Cjest zawsze autorem książki
    4. Dnigdy nie uczestniczy w zdarzeniach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: opowiada, mówiąc „ja”, i jest bohaterem lub świadkiem – Narrator pierwszoosobowy mówi o sobie „ja”.

  2. Co wie narrator wszechwiedzący?

    1. Anie zna zakończenia historii
    2. Bzna tylko jedną postać
    3. Cwie tylko to, co usłyszał w dialogach
    4. Dzna myśli i uczucia wszystkich bohaterów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: zna myśli i uczucia wszystkich bohaterów – Narrator wszechwiedzący „zagląda” do myśli wszystkich postaci.

  3. Jaki narrator występuje we fragmencie: „Ola weszła do klasy. Myślała, że nikt jej nie zauważy”?

    1. Apierwszoosobowy
    2. Bpodmiot liryczny
    3. Ctrzecioosobowy
    4. Dw tekście nie ma narratora
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: trzecioosobowy – Czasowniki „weszła”, „myślała” są w 3. osobie.

  4. Co odróżnia przypowieść od zwykłego opowiadania?

    1. Ajest zawsze pisana wierszem
    2. Bma ukrytą, symboliczną warstwę i naukę moralną
    3. Cdzieje się w dokładnie określonym mieście
    4. Dma bardzo wielu bohaterów z imionami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: ma ukrytą, symboliczną warstwę i naukę moralną – Przypowieść ma warstwę dosłowną i symboliczną.

  5. Jacy są bohaterowie przypowieści?

    1. Awyłącznie mówiące zwierzęta
    2. Bzawsze bogowie i herosi
    3. Cpostacie historyczne z datami życia
    4. Dumowni, zwykle bez imion, np. siewca, sługa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: umowni, zwykle bez imion, np. siewca, sługa – Umowność bohaterów sprawia, że nauka dotyczy każdego.

  6. Co oznacza, że przesłanie przypowieści jest uniwersalne?

    1. Azmienia się co roku
    2. Bdotyczy tylko rolników
    3. Cjest zrozumiałe wyłącznie dla dorosłych
    4. Dpasuje do ludzi wszystkich czasów i miejsc
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: pasuje do ludzi wszystkich czasów i miejsc – Uniwersalne – czyli ponadczasowe i ogólnoludzkie.

  7. Czym jest metafora?

    1. Apołączeniem wyrazów, które razem mają nowe, niedosłowne znaczenie
    2. Bzestawieniem dwóch rzeczy za pomocą wyrazu „jak”
    3. Cwymienieniem wielu elementów po kolei
    4. Dwyrazem naśladującym dźwięk
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: połączeniem wyrazów, które razem mają nowe, niedosłowne znaczenie – Metafora to przenośnia, np. „morze światła”.

  8. Który przykład jest porównaniem?

    1. A„złote serce”
    2. B„morze światła”
    3. C„chmury biegną”
    4. D„silny jak lew”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: „silny jak lew” – Porównanie łączy dwie rzeczy wyrazem „jak”, „niby”, „niczym”.

  9. Który przykład jest uosobieniem?

    1. A„cicha noc”
    2. B„drzewa szepczą”
    3. C„chmury biegną”
    4. D„silny jak lew”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: „drzewa szepczą” – Szeptanie to czynność człowieka, więc to uosobienie.

  10. Co składa się na interpretację głosową?

    1. Atylko głośność
    2. Bwyłącznie strój recytatora
    3. Cdykcja, intonacja, pauzy i napięcie emocjonalne
    4. Dszybkość nauki tekstu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: dykcja, intonacja, pauzy i napięcie emocjonalne – Interpretacja głosowa oddaje głosem sens i nastrój tekstu.

  11. Co to jest dykcja?

    1. Adobór stroju do występu
    2. Bmelodia mowy
    3. Cwyraźne wymawianie głosek i końcówek
    4. Dzapamiętanie tekstu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: wyraźne wymawianie głosek i końcówek – Dykcję ćwiczy się m.in. łamańcami językowymi.

  12. Jak zmienia się głos na końcu pytania „Czy przyjdziesz?”?

    1. Amilknie w połowie wyrazu
    2. Bopada
    3. Cpozostaje zupełnie płaski
    4. Dwznosi się
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: wznosi się – W pytaniach typu „czy…?” intonacja na końcu się wznosi.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.