✎Ściąga z działu
Nowa mapa Europy po I wojnie światowej
- Traktat wersalski – 28 VI 1919; Liga Narodów – 1920; nowe państwa m.in. Polska, Czechosłowacja, Królestwo SHS (Jugosławia).
- Traktat wersalski (28 VI 1919 r.) z Niemcami: Niemcy uznano za winne wojny. Musiały płacić reparacje, czyli odszkodowania, mogły mieć najwyżej 100 tys. żołnierzy, straciły kolonie i część ziem (np. Alzację i Lotaryngię dla Francji, Wielkopolskę i Pomorze dla Polski).
- Liga Narodów (1920 r., Genewa) – organizacja państw, która miała rozwiązywać spory bez wojny.
Życie codzienne i kultura masowa po I wojnie
- Emancypacja – zdobywanie równych praw; kultura masowa – rozrywka dla milionów (kino, radio, prasa, sport).
- Emancypacja to uzyskiwanie przez jakąś grupę równych praw. Po wojnie dotyczyła zwłaszcza kobiet.
- Kultura masowa to rozrywka dla milionów – tania, łatwo dostępna, produkowana jak towar.
Wielki kryzys gospodarczy
- 24 X 1929 – „czarny czwartek”, początek wielkiego kryzysu; New Deal – program Roosevelta.
- Akcja to część firmy, którą można kupić. Handluje się nimi na giełdzie. Ceny akcji rosły dużo szybciej niż prawdziwe zyski firm.
- 24 X 1929 r. – „czarny czwartek”: wszyscy naraz chcieli sprzedać akcje i ich ceny runęły. To krach na giełdzie w Nowym Jorku (Wall Street).
Totalitaryzmy: komunizm, faszyzm, nazizm
- ZSRS – Stalin, komunizm; Włochy – Mussolini, faszyzm (1922); Niemcy – Hitler, nazizm (1933).
- Totalitaryzm – ustrój, w którym państwo chce kontrolować całe życie człowieka: pracę, szkołę, rodzinę, a nawet myśli.
- Komunizm – ideologia walki klas i likwidacji własności prywatnej. W ZSRS (dawniej pisano ZSRR) po śmierci Lenina (1924) władzę stopniowo przejął Józef Stalin.
Propaganda i indoktrynacja w państwach totalitarnych
- Propaganda – wpływanie na poglądy w interesie władzy; indoktrynacja – wpajanie jednej ideologii bez prawa do sprzeciwu.
- Propaganda – celowe wpływanie na poglądy ludzi, by myśleli i działali tak, jak chce władza. Pokazuje tylko „wygodną” część prawdy albo kłamie.
- Indoktrynacja – wpajanie jednej ideologii bez prawa do pytań i wątpliwości, zwłaszcza dzieciom i młodzieży.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Które państwo powstało po I wojnie światowej?
- ASzwajcaria
- BRumunia
- CCzechosłowacja
- DHiszpania
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Czechosłowacja – Czechosłowacja powstała w 1918 r. z ziem dawnych Austro-Węgier.
Kiedy podpisano traktat wersalski?
- A18 marca 1921 r.
- B28 czerwca 1919 r.
- C11 listopada 1918 r.
- D28 czerwca 1914 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 28 czerwca 1919 r. – Traktat podpisano dokładnie 5 lat po zamachu w Sarajewie.
Czym były reparacje wojenne?
- Aodszkodowaniami, które Niemcy miały płacić zwycięzcom
- Bzakazem budowy okrętów
- Cnowymi granicami Niemiec
- Dpomocą USA dla Europy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: odszkodowaniami, które Niemcy miały płacić zwycięzcom – Niemcy uznano za winne wybuchu wojny.
Czym jest emancypacja?
- Azakazem pracy kobiet
- Bwalką z analfabetyzmem
- Cwyjazdem za granicę za pracą
- Duzyskiwaniem przez jakąś grupę, np. kobiety, równych praw
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: uzyskiwaniem przez jakąś grupę, np. kobiety, równych praw – Po I wojnie emancypacja dotyczyła zwłaszcza kobiet.
Co nazywamy kulturą masową?
- Awyłącznie muzykę poważną
- Bkulturę dawnej wsi
- Crozrywkę tworzoną dla milionów odbiorców, np. kino i radio
- Dsztukę dostępną tylko dla bogatych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: rozrywkę tworzoną dla milionów odbiorców, np. kino i radio – Kino, radio i prasa docierały do ogromnej liczby ludzi.
Od którego roku kino stało się dźwiękowe?
- A1945
- B1895
- C1927
- D1914
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 1927 – Pierwszym głośnym filmem dźwiękowym był Śpiewak jazzbandu (1927).
Od czego zaczął się wielki kryzys gospodarczy?
- Aod wybuchu I wojny światowej
- Bod podpisania traktatu wersalskiego
- Cod rewolucji w Rosji
- Dod krachu na giełdzie w Nowym Jorku w 1929 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: od krachu na giełdzie w Nowym Jorku w 1929 r. – „Czarny czwartek” na Wall Street wywołał panikę.
Kiedy był „czarny czwartek” na nowojorskiej giełdzie?
- A30 stycznia 1933 r.
- B11 listopada 1918 r.
- C1 września 1939 r.
- D24 października 1929 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 24 października 1929 r. – Tego dnia gwałtownie spadły ceny akcji.
Czym jest giełda?
- Aurzędem pracy
- Bmiejscem, gdzie kupuje się i sprzedaje akcje
- Csklepem z żywnością na kartki
- Dfabryką pieniędzy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: miejscem, gdzie kupuje się i sprzedaje akcje – Akcja to część firmy, którą można kupić.
Która cecha jest typowa dla państwa totalitarnego?
- Awolne wybory
- Bkontrola państwa nad wszystkimi dziedzinami życia
- Ctrójpodział władzy
- Dwolność prasy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: kontrola państwa nad wszystkimi dziedzinami życia – Totalitaryzm opierał się na terrorze i propagandzie.
Czym była kolektywizacja w ZSRS?
- Areformą walutową
- Bwysiedleniem Niemców
- Cprzymusowym łączeniem gospodarstw chłopskich w kołchozy
- Dbudową fabryk
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przymusowym łączeniem gospodarstw chłopskich w kołchozy – Skutkiem był m.in. Wielki Głód na Ukrainie.
Jak nazywano sowieckie obozy pracy przymusowej?
- Agestapo
- Bgetta
- Cłagry
- Dkołchozy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: łagry – System łagrów nazywano Gułagiem.
Czym jest propaganda?
- Aswobodną dyskusją obywateli
- Bnauką o przeszłości
- Ccelowym wpływaniem na poglądy ludzi w interesie władzy
- Dniezależnym dziennikarstwem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: celowym wpływaniem na poglądy ludzi w interesie władzy – Propaganda pokazuje tylko wygodną część prawdy albo kłamie.
Czym jest indoktrynacja?
- Anauką języków obcych
- Bgłosowaniem w wolnych wyborach
- Cwpajaniem jednej ideologii bez prawa do pytań i wątpliwości
- Dzbieraniem informacji przez historyka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wpajaniem jednej ideologii bez prawa do pytań i wątpliwości – Szczególnie poddawano jej dzieci i młodzież.
Kto kierował ministerstwem propagandy w III Rzeszy?
- AJoseph Goebbels
- BJózef Stalin
- CNeville Chamberlain
- DBenito Mussolini
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Joseph Goebbels – Goebbels kontrolował prasę, radio i film.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.