✎Ściąga z działu
Sektory gospodarki i zmiany w ich znaczeniu
- Wraz z rozwojem gospodarka przechodzi od rolnictwa przez przemysł do usług. Struktura zatrudnienia i struktura PKB to dwie różne rzeczy.
- Udział sektora: U = Zs przez Z · 100%, gdzie U – udział sektora [%], Zs – pracujący w sektorze, Z – pracujący ogółem.
- Dane: Z = 10 mln, Zs (usługi) = 4 mln.
Globalizacja: przejawy i skutki
- Globalizacja to sieć powiązań, a nie jedno zjawisko. Daje rynki, kapitał i miejsca pracy, ale też zależności i konkurencję.
- Globalizacja to zagęszczanie się powiązań gospodarczych, społecznych, kulturowych i politycznych między państwami, przez które wydarzenia w jednym miejscu szybko wpływają na inne.
- Korporacje transnarodowe mają siedzibę w jednym kraju, a zakłady i rynki w wielu (np. Samsung, Toyota, Volkswagen).
Handel zagraniczny i Fair Trade
- Saldo = eksport − import. Dodatnie to nadwyżka, ujemne to deficyt. Fair Trade daje producentowi stabilną cenę, premię i godne warunki pracy.
- Eksport to sprzedaż towarów za granicę, import – zakup towarów z zagranicy.
- Saldo (bilans) handlowe: S = E − I, gdzie S – saldo, E – wartość eksportu, I – wartość importu (np. w mld USD).
Gospodarka oparta na wiedzy i kapitał ludzki
- W GOW ważniejsze od surowców są wiedza i umiejętności. Do porównań państw używaj nakładów na B+R w % PKB, a nie w mld USD.
- Gospodarka oparta na wiedzy (GOW) to gospodarka, w której głównym źródłem wzrostu są kwalifikacje ludzi, badania i innowacje, a nie tania praca czy surowce.
- Wskaźniki GOW: nakłady na B+R (badania i rozwój) w % PKB, liczba badaczy na 1000 pracujących, liczba patentów, udział wyrobów wysokiej techniki (high-tech) w produkcji i eksporcie.
Społeczeństwo informacyjne i wykluczenie cyfrowe
- Społeczeństwo informacyjne daje wiedzę i nowe zawody, ale pomija tych, którzy nie mają dostępu do sieci lub umiejętności.
- Wykluczenie cyfrowe to brak dostępu do internetu albo brak umiejętności korzystania z niego. Dotyczy regionów i grup ludzi.
- Dezinformacja (celowe szerzenie fałszywych wiadomości) i cyberprzestępczość (np. wyłudzanie danych, tzw. phishing).
PKD i współzależność przemysłu i usług (rozszerzenie)
- PKD klasyfikuje działalność firm, a nie zawody. Przemysł i usługi tworzą jeden łańcuch: spadek zatrudnienia w przemyśle często oznacza przesunięcie pracy do usług.
- PKD (Polska Klasyfikacja Działalności) porządkuje rodzaje działalności gospodarczej firm i instytucji. Poziomy: sekcja (litera, np. C – przetwórstwo przemysłowe), dział (2 cyfry), grupa (3), klasa (4) i podklasa (4 cyfry i litera).
- Outsourcing przenosi część zadań z przemysłu do usług. Gdy fabryka zleca księgowość biuru rachunkowemu, w statystyce ubywa zatrudnionych w przemyśle, a przybywa w usługach, choć praca jest ta sama.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Który sektor obejmuje rolnictwo, leśnictwo i rybactwo?
- ACzwarty
- BPierwotny
- CUsługowy
- DWtórny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Pierwotny – To sektor I, rolniczy.
Do którego sektora zaliczysz budownictwo?
- AWtórnego
- BUsługowego
- CPierwotnego
- DPiątego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Wtórnego – Przemysł i budownictwo to sektor wtórny.
Do którego sektora zaliczysz bank i szpital?
- AUsługowego
- BPierwotnego
- CRolniczego
- DWtórnego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Usługowego – Finanse i ochrona zdrowia to usługi.
Co to jest korporacja transnarodowa?
- AOrganizacja pozarządowa
- BFirma działająca w jednym mieście
- CUrząd państwowy
- DFirma z siedzibą w jednym kraju i zakładami w wielu krajach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Firma z siedzibą w jednym kraju i zakładami w wielu krajach – Takie firmy mają zakłady i rynki w wielu państwach.
Czym jest offshoring?
- AZakupem towarów za granicą
- BPrzeniesieniem produkcji lub usług za granicę
- CZleceniem pracy firmie w tym samym kraju
- DPodniesieniem ceł
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Przeniesieniem produkcji lub usług za granicę – Firma przenosi działalność do innego kraju.
Firma z Poznania zleca sprzątanie biur firmie z Poznania. Jak to nazwiesz?
- AOutsourcing
- BEksport
- COffshoring
- DDelokalizacja za granicę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Outsourcing – Outsourcing nie musi oznaczać wyjazdu za granicę.
Jak obliczysz saldo handlowe?
- AEksport / import
- BEksport − import
- CEksport + import
- DImport − eksport
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Eksport − import – Dodatnie saldo oznacza nadwyżkę eksportu.
Eksport 120 mld USD, import 100 mld USD. Jakie jest saldo?
- A+220 mld USD
- B+20 mld USD
- C−20 mld USD
- D+1,2 mld USD
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: +20 mld USD – 120 − 100 = +20 mld USD, czyli nadwyżka.
Eksport 80 mld USD, import 100 mld USD. Jakie jest saldo?
- A+20 mld USD (nadwyżka)
- B0
- C+180 mld USD
- D−20 mld USD (deficyt)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: −20 mld USD (deficyt) – 80 − 100 = −20 mld USD, czyli deficyt.
Czym jest gospodarka oparta na wiedzy?
- AGospodarką bez handlu zagranicznego
- BGospodarką opartą na wydobyciu surowców
- CGospodarką, w której wzrost opiera się na kwalifikacjach, badaniach i innowacjach
- DGospodarką z przewagą rolnictwa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Gospodarką, w której wzrost opiera się na kwalifikacjach, badaniach i innowacjach – W GOW najważniejszym zasobem jest wiedza.
Który wskaźnik opisuje GOW?
- ANakłady na B+R w % PKB
- BLesistość
- CLiczba ciągników na 100 ha
- DGęstość zaludnienia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Nakłady na B+R w % PKB – To podstawowy wskaźnik innowacyjności.
Nakłady na B+R wynoszą 20 mld zł, a PKB 1000 mld zł. Jaka jest intensywność B+R?
- A20%
- B50%
- C0,2%
- D2%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 2% – 20 / 1000 · 100% = 2%.
Co oznacza społeczeństwo informacyjne?
- ASpołeczeństwo rolnicze
- BSpołeczeństwo, w którym dominuje przemysł ciężki
- CSpołeczeństwo bez dostępu do internetu
- DSpołeczeństwo, w którym gospodarka i życie opierają się na przetwarzaniu informacji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Społeczeństwo, w którym gospodarka i życie opierają się na przetwarzaniu informacji – Informacja jest tu głównym zasobem.
Co to jest e-administracja?
- APraca w banku
- BWizyta w urzędzie
- CZałatwianie spraw urzędowych przez internet
- DWysyłanie pism pocztą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Załatwianie spraw urzędowych przez internet – Przykładem jest aplikacja mObywatel.
Co to jest wykluczenie cyfrowe?
- ANadmiar informacji w sieci
- BBrak dostępu do internetu lub umiejętności korzystania z niego
- CZakaz korzystania z internetu
- DTylko brak komputerów w szkołach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Brak dostępu do internetu lub umiejętności korzystania z niego – Dotyczy zarówno dostępu, jak i kompetencji.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.