ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Gospodarka i globalizacjaklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/geografia/sektory-gospodarki-i-zmiany-w-ich-znaczeniu/

Geografia · Gospodarka i globalizacja · kl. 2

Sektory gospodarki i zmiany w ich znaczeniu

Poznasz sektory gospodarki i zobaczysz, jak zmienia się ich rola wraz z rozwojem kraju.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Sektory

SektorCo obejmujePrzykłady
I – pierwotny (rolniczy)rolnictwo, leśnictwo, rybactwo, często też górnictwouprawa pszenicy, połów ryb
II – wtórny (przemysłowy)przemysł i budownictwohuta, fabryka samochodów
III – usługowyhandel, transport, finanse, edukacja, ochrona zdrowiabank, szkoła, szpital
IV i V (ujęcie rozszerzone)informacja, nauka, decyzje strategicznebadania, IT, zarządzanie

2Jak zmienia się struktura

  • Według teorii trzech sektorów (Fishera i Clarka) wraz z rozwojem maleje znaczenie rolnictwa, najpierw rośnie przemysł (industrializacja), a potem usługi (gospodarka postindustrialna).
  • Kraje najsłabiej rozwinięte (np. Etiopia, Nepal): rolnictwo zatrudnia większość pracujących. USA, Niemcy: w usługach pracuje ok. ¾ zatrudnionych.
  • Polska: w 2004 r. w rolnictwie pracowało ok. 18% zatrudnionych, a w połowie lat 20. XXI w. poniżej 10% (BAEL, GUS); rośnie udział usług.
udział w zatrudnieniu i w PKB (schemat orientacyjny)kraj słabo rozwiniętyzatrudnienie60%10%30%PKB30%25%45%kraj wysoko rozwiniętyzatrudnienie20%77%PKB23%75%rolnictwoprzemysłusługi
Zatrudnienie a PKB w dwóch typach państw (schemat)
Sprawdź, czy rozumiesz

Jak zmienia się struktura gospodarki w miarę rozwoju kraju?

3Zatrudnienie to nie PKB

  • Rolnictwo może zatrudniać większość ludzi, a wytwarzać znacznie mniejszą część PKB, bo wydajność pracy (wartość wytworzona przez jednego pracującego) jest tam niska.
  • Dlatego struktury zatrudnienia i PKB porównuje się osobno.
  • Udział sektora: U = Zs przez Z · 100%, gdzie U – udział sektora [%], Zs – pracujący w sektorze, Z – pracujący ogółem.
  • Dane: Z = 10 mln, Zs (usługi) = 4 mln.
  • Obliczenia: U = 4 przez 10 · 100% = 40%.
  • Odpowiedź: usługi dają 40% miejsc pracy.
Zapamiętaj

Wraz z rozwojem gospodarka przechodzi od rolnictwa przez przemysł do usług. Struktura zatrudnienia i struktura PKB to dwie różne rzeczy.

Uwaga na błąd

Zakładanie, że udział rolnictwa w zatrudnieniu równa się jego udziałowi w PKB. Drugi błąd: zaliczanie górnictwa do usług, choć zwykle należy do sektora pierwotnego.

✎Ściąga: Sektory gospodarki i zmiany w ich znaczeniu

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Wraz z rozwojem gospodarka przechodzi od rolnictwa przez przemysł do usług. Struktura zatrudnienia i struktura PKB to dwie różne rzeczy.
  • Udział sektora: U = Zs przez Z · 100%, gdzie U – udział sektora [%], Zs – pracujący w sektorze, Z – pracujący ogółem.
  • Dane: Z = 10 mln, Zs (usługi) = 4 mln.
  • Obliczenia: U = 4 przez 10 · 100% = 40%.
  • Odpowiedź: usługi dają 40% miejsc pracy.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Który sektor obejmuje rolnictwo, leśnictwo i rybactwo?

    1. ACzwarty
    2. BPierwotny
    3. CUsługowy
    4. DWtórny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Pierwotny – To sektor I, rolniczy.

  2. Do którego sektora zaliczysz budownictwo?

    1. AWtórnego
    2. BUsługowego
    3. CPierwotnego
    4. DPiątego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Wtórnego – Przemysł i budownictwo to sektor wtórny.

  3. Do którego sektora zaliczysz bank i szpital?

    1. AUsługowego
    2. BPierwotnego
    3. CRolniczego
    4. DWtórnego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Usługowego – Finanse i ochrona zdrowia to usługi.

  4. Jak zmienia się struktura gospodarki w miarę rozwoju kraju?

    1. ANajpierw rosną usługi, potem przemysł
    2. BRośnie wyłącznie rolnictwo
    3. CWszystkie sektory zachowują stały udział
    4. DMaleje rolnictwo, rośnie najpierw przemysł, a później usługi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Maleje rolnictwo, rośnie najpierw przemysł, a później usługi – To ścieżka od gospodarki rolniczej przez przemysłową do postindustrialnej.

  5. Co to jest gospodarka postindustrialna?

    1. AGospodarka bez handlu
    2. BGospodarka z przewagą przemysłu ciężkiego
    3. CGospodarka oparta na rolnictwie
    4. DGospodarka z przewagą usług
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Gospodarka z przewagą usług – W takiej gospodarce większość ludzi pracuje w usługach.

  6. Dlaczego rolnictwo może zatrudniać 60% ludzi, a dawać ok. 30% PKB?

    1. AUsługi zatrudniają wszystkich
    2. BPKB nie obejmuje rolnictwa
    3. CRolnicy nie płacą podatków
    4. DWydajność pracy w rolnictwie jest niska
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Wydajność pracy w rolnictwie jest niska – Jeden rolnik wytwarza mało wartości, więc duże zatrudnienie daje mały udział w PKB.

  7. W kraju pracuje 10 mln osób, w tym 4 mln w usługach. Jaki jest udział usług w zatrudnieniu?

    1. A60%
    2. B40%
    3. C25%
    4. D4%
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 40% – 4 / 10 · 100% = 40% (60% to udział pozostałych sektorów).

  8. Jak zmienił się udział rolnictwa w zatrudnieniu w Polsce od 2004 r.?

    1. ASpadł z ok. 18% do poniżej 10%
    2. BNie zmienił się
    3. CWzrósł z ok. 10% do 18%
    4. DSpadł do zera
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Spadł z ok. 18% do poniżej 10% – Mechanizacja i rozwój usług zmniejszyły liczbę pracujących w rolnictwie.

Cały dział „Gospodarka i globalizacja”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Geografia, klasa 2

Państwa, granice, integracja i dezintegracjaPowiązania postkolonialne i organizacje międzynarodoweKonflikty zbrojne XXI wieku na mapiePrzyczyny i skutki konfliktów zbrojnychPKB, HDI i struktura gospodarkiRozmieszczenie ludności i gęstość zaludnienia na świecieRuch naturalny i przejście demograficzneDzietność i model rodzinyPiramida wieku i starzenie się społeczeństwMigracje: kierunki, przyczyny i skutkiUchodźcy, przesiedleńcy i migranci ekonomiczniReligie świata i ich wpływ na życieKręgi kulturowe: wartości i wkład w dziedzictwoNaród, grupa etniczna i językWykształcenie i zwartość socjoetniczna państwUrbanizacja: przyczyny i skutkiObszary wiejskie i mapy cyfrowe sieci osadniczejFazy urbanizacji, metropolizacja i zespoły miejskieFunkcje i fizjonomia miastaGlobalizacja: przejawy i skutkiHandel zagraniczny i Fair TradeGospodarka oparta na wiedzy i kapitał ludzkiSpołeczeństwo informacyjne i wykluczenie cyfrowePKD i współzależność przemysłu i usługCzynniki rolnictwa i użytkowanie ziemiZasięg głównych upraw i chowuTypy rolnictwa: ekstensywne, intensywne i ekologiczneRośliny modyfikowane genetycznie (GMO)Lesistość i gospodarka leśnaŁowiska, akwakultura i zasoby wód śródlądowychCzynniki lokalizacji i zmiany przemysłuPrzestrzenne zmiany przemysłu, technopolie i klastryBudownictwo i styl zabudowy w krajobrazieŹródła energii i bezpieczeństwo energetyczneMoc a energia i energetyka jądrowaPrzemysł a środowisko: emisje i rozwiązaniaUsługi i rodzaje transportuPraca przewozowa i telekomunikacjaEdukacja, badania i usługi finansoweAtrakcyjność turystyczna regionówRozwój turystyki, skutki i miejsca pielgrzymkoweWpływ rolnictwa na środowiskoGórnictwo i rekultywacja terenówSmog londyński i fotochemicznyZapory, przerzuty wody i wpływ transportuZrównoważona turystyka i krajobraz kulturowyZrównoważony rozwój, konflikty interesów i rewitalizacjaOdczyt danych i obliczanie wskaźnikówKartogram, kartodiagram i analiza GISJak pisać wyjaśnienie: przyczyna, mechanizm, skutek