✎Ściąga z działu
Rozmnażanie zwierząt i typy rozwoju (rozszerzenie)
- Dużo potomstwa i brak opieki (np. ryby) albo mało potomstwa i duża opieka (ssaki) to dwie różne strategie. Nie ma jednej uniwersalnej reguły.
- Bezpłciowe: jeden rodzic, potomstwo identyczne genetycznie. Sposoby: podział, pączkowanie (stułbia) i fragmentacja (płazińce, rozgwiazdy odtwarzają się z kawałka).
- Płciowe: łączą się gamety dwojga rodziców, a rekombinacja (w mejozie) i łączenie gamet zwiększają zmienność genetyczną, czyli materiał dla ewolucji.
Spermatogeneza, oogeneza i regulacja rozrodu (rozszerzenie)
- Podział cytoplazmy w oogenezie jest nierówny, żeby jedna komórka dostała prawie wszystko (zapasy), a ciałka kierunkowe głównie chromosomy.
- Spermatogeneza: spermatogonia → spermatocyt I → (mejoza I) 2 spermatocyty II → (mejoza II) 4 spermatydy → 4 plemniki.
- Oogeneza: oogonia → oocyt I (zatrzymany w profazie I) → mejoza I: oocyt II + ciałko kierunkowe (oocyt II zatrzymany w metafazie II, w owulacji opuszcza jajnik) → po zapłodnieniu mejoza II: jajo + drugie ciałko kierunkowe.
Zapłodnienie, rozwój zarodkowy i błony płodowe (rozszerzenie)
- Błony płodowe są „prywatnym stawem” zarodka. Dzięki nim owodniowce rozmnażają się na lądzie.
- Zapłodnienie: plemnik przechodzi reakcję akrosomową (enzymy z akrosomu trawią osłonki), następuje blokada polispermii (drugi plemnik nie wejdzie), a jądra obu gamet łączą się w zygotę.
- Bruzdkowanie: szybkie podziały zygoty bez wzrostu komórek (morula, potem blastocysta), zagnieżdżenie w macicy, gastrulacja (powstanie trzech listków: ekto-, mezo- i endodermy), organogeneza (z listków powstają narządy).
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Które zwierzę rozmnaża się przez pączkowanie?
- AStułbia
- BDżdżownica
- CŻaba
- DRozgwiazda
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Stułbia – Stułbia tworzy pączki, które odrywają się jako nowe osobniki.
Dlaczego rozmnażanie płciowe zwiększa zmienność genetyczną?
- ATylko jeden rodzic dostarcza DNA
- BPotomstwo jest identyczne z rodzicem
- CDzięki rekombinacji i łączeniu gamet od dwojga rodziców
- DRodzice się klonują
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Dzięki rekombinacji i łączeniu gamet od dwojga rodziców – Rekombinacja w mejozie oraz losowe łączenie gamet tworzą nowe kombinacje alleli.
Ryby składają bardzo dużo ikry, a ptaki mało jaj. Co wyjaśnia różnicę?
- AZapłodnienie zewnętrzne w wodzie jest mniej bezpieczne, a wewnętrzne chroni jaja
- BRyby mają opiekę nad potomstwem
- CRyby mają zapłodnienie wewnętrzne
- DPtaki mają więcej gamet
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Zapłodnienie zewnętrzne w wodzie jest mniej bezpieczne, a wewnętrzne chroni jaja – W wodzie jaja są narażone, więc ryba produkuje ich dużo, a ptak inwestuje w mniej liczne, lepiej chronione jaja.
Ile plemników powstaje z jednego spermatocytu I?
- ACztery
- BOsiem
- CDwa
- DJeden
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Cztery – Mejoza I daje 2 spermatocyty II, a mejoza II 4 spermatydy, które zamieniają się w plemniki.
Co powstaje z jednego oocytu I w oogenezie?
- AJedna komórka jajowa i ciałka kierunkowe
- BDwie komórki jajowe
- CDwa plemniki
- DCztery komórki jajowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Jedna komórka jajowa i ciałka kierunkowe – Podział cytoplazmy jest nierównomierny, więc powstaje jedna duża komórka jajowa.
W którym momencie oocyt II wznawia mejozę II?
- APo zapłodnieniu
- BPrzed owulacją
- CPodczas dojrzewania
- DPodczas ciąży
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Po zapłodnieniu – Oocyt II zatrzymuje się w metafazie II, a mejozę kończy po wniknięciu plemnika.
Co zachodzi podczas reakcji akrosomowej?
- AEnzymy z akrosomu trawią osłonki komórki jajowej
- BJajo kończy mejozę I
- CZygota dzieli się
- DPlemnik łączy się z ciałkiem kierunkowym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Enzymy z akrosomu trawią osłonki komórki jajowej – Enzymy akrosomu pozwalają plemnikowi dotrzeć do błony komórki jajowej.
Do czego służy blokada polispermii?
- AZapobiega owulacji
- BHamuje mejozę
- CZapobiega zapłodnieniu przez więcej niż jeden plemnik
- DPrzyspiesza zapłodnienie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Zapobiega zapłodnieniu przez więcej niż jeden plemnik – Po wniknięciu plemnika zmienia się osłonka, więc kolejne plemniki nie wchodzą.
Jaki etap jest po moruli?
- AOrganogeneza
- BBlastocysta
- CZygota
- DGastrula
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Blastocysta – Morula to lity zbiór komórek, a blastocysta ma jamę i zagnieżdża się w macicy.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.