✎Ściąga z działu
Poziomy różnorodności i biomy
- Bogactwo gatunkowe (ile gatunków) to nie liczebność osobników.
- Różnorodność genetyczna – zmienność alleli w populacji (im większa, tym łatwiej populacji dostosować się do zmian).
- Różnorodność gatunkowa – liczba gatunków i udział każdego z nich.
Zagrożenia bioróżnorodności
- Wyjaśniając zagrożenie, opisz mechanizm: co robi człowiek → co zmienia w środowisku → jak to wpływa na gatunek.
- Fragmentacja to podział dużego, ciągłego siedliska na małe wyspy (np. drogą, osiedlem). Skutek: małe populacje, ograniczone migracje i przepływ genów, spadek różnorodności genetycznej i większe ryzyko wymarcia.
Ochrona przyrody, restytucja i reintrodukcja
- Bierna – nie ruszamy. Czynna – działamy. Ex situ – chronimy gatunek poza jego naturalnym miejscem życia.
- Parki narodowe i rezerwaty – najsilniejsza ochrona; parki krajobrazowe i obszary chronionego krajobrazu – łagodniejsza, z możliwością gospodarowania.
- Natura 2000 to europejska sieć obszarów chroniących siedliska i gatunki ważne dla całej Europy.
Współpraca międzynarodowa i zrównoważony rozwój
- CITES – handel. Konwencja o różnorodności biologicznej – ochrona, użytkowanie i podział korzyści. Agenda 21 – historyczny program działań.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Różnorodność genetyczna dotyczy:
- ARozmaitości ekosystemów
- BLiczby osobników
- CZmienności alleli w populacji
- DLiczby gatunków
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Zmienności alleli w populacji – To zróżnicowanie genów w obrębie gatunku.
Co opisuje różnorodność ekosystemowa?
- AWielkość populacji
- BRozmaitość ekosystemów na danym obszarze
- CLiczbę alleli
- DLiczbę chromosomów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Rozmaitość ekosystemów na danym obszarze – Dotyczy różnych typów środowisk.
Która z poniższych informacji NIE mówi nic o różnorodności gatunkowej?
- ALiczba osobników jednego gatunku
- BWskaźnik różnorodności gatunkowej
- CLiczba gatunków na obszarze
- DUdział poszczególnych gatunków w zbiorowisku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Liczba osobników jednego gatunku – Liczebność jednego gatunku nie informuje, ile jest gatunków ani jaki jest ich udział.
Co to jest fragmentacja siedlisk?
- APodział dużego siedliska na małe odizolowane części
- BZalesianie terenów
- CWprowadzenie gatunku obcego
- DZwiększenie obszaru siedliska
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Podział dużego siedliska na małe odizolowane części – Ogranicza ona migracje i przepływ genów.
Jak fragmentacja zagraża populacji?
- AZmniejsza przepływ genów i zwiększa ryzyko wymarcia
- BZwiększa różnorodność genetyczną
- CZwiększa liczbę gatunków
- DNie ma wpływu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Zmniejsza przepływ genów i zwiększa ryzyko wymarcia – Małe izolowane populacje są bardziej wrażliwe.
Którą cechę ma rolnictwo intensywne?
- ABrak użycia nawozów
- BZwiększanie powierzchni mokradeł
- CMonokultury, pestycydy, osuszanie
- DBardzo duża liczba gatunków upraw
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Monokultury, pestycydy, osuszanie – Cechy te zmniejszają różnorodność.
Co chroni sieć Natura 2000?
- ATylko parki narodowe
- BSiedliska i gatunki ważne dla Europy
- CWyłącznie lasy w Polsce
- DWyłącznie ptaki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Siedliska i gatunki ważne dla Europy – To europejska sieć ochrony przyrody.
Która forma ochrony obszarowej jest najsilniejsza?
- APark narodowy
- BUżytek ekologiczny
- CObszar chronionego krajobrazu
- DPomnik przyrody
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Park narodowy – Parki narodowe i rezerwaty mają najściślejszą ochronę.
Co oznacza ochrona gatunkowa ścisła?
- AOchrona całego obszaru
- BZakaz niszczenia, zrywania i łowienia
- CDopuszczenie pozyskiwania bez zezwolenia
- DOchrona tylko roślin
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Zakaz niszczenia, zrywania i łowienia – Ścisła ochrona zakazuje działań szkodzących osobnikom.
Czego dotyczy CITES?
- AOchrony powietrza
- BOchrony wód
- CZasad uprawy GMO
- DOgraniczenia handlu zagrożonymi gatunkami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Ograniczenia handlu zagrożonymi gatunkami – To konwencja o handlu dzikimi gatunkami.
Który z celów realizuje Konwencja o różnorodności biologicznej?
- ALikwidacja rolnictwa
- BWyłącznie zakaz polowań
- CZakaz badań naukowych
- DOchrona, zrównoważone użytkowanie, sprawiedliwy podział korzyści
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Ochrona, zrównoważone użytkowanie, sprawiedliwy podział korzyści – Są to trzy cele konwencji.
Czym jest Agenda 21?
- AUstawą o parkach narodowych
- BListą gatunków zagrożonych
- CHistorycznym dokumentem programowym o zrównoważonym rozwoju
- DAktualnym raportem o stanie ochrony
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Historycznym dokumentem programowym o zrównoważonym rozwoju – To program przyjęty na Szczycie Ziemi w Rio de Janeiro w 1992 r.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.