1Fragmentacja siedlisk
- Fragmentacja to podział dużego, ciągłego siedliska na małe wyspy (np. drogą, osiedlem). Skutek: małe populacje, ograniczone migracje i przepływ genów, spadek różnorodności genetycznej i większe ryzyko wymarcia.
2Mechanizmy zagrożeń
| Działalność | Jak szkodzi |
|---|---|
| Rolnictwo intensywne | monokultury (mało gatunków), pestycydy zabijają owady zapylające, osuszanie niszczy mokradła |
| Urbanizacja | zajmowanie i fragmentacja siedlisk, uszczelnienie gleby |
| Przemysł | zanieczyszczenia powietrza, wody i gleby |
| Transport | kolizje ze zwierzętami, bariery (drogi, tory) |
| Turystyka | płoszenie zwierząt, zadeptywanie roślin |
| Nadmierna eksploatacja | nadmierne połowy, kłusownictwo, wycinka obniżają liczebność poniżej poziomu odtwarzania |
| Gatunki obce inwazyjne | wypierają rodzime przez konkurencję, drapieżnictwo i choroby |
| Zmiany klimatu | przesuwają zasięgi, zaburzają synchronizację cykli (np. owady pojawiają się przed lub po powrocie ptaków) |
Wyjaśniając zagrożenie, opisz mechanizm: co robi człowiek → co zmienia w środowisku → jak to wpływa na gatunek.
„Przyczyną wymierania jest urbanizacja” (i nic więcej). Podaj mechanizm: np. fragmentacja siedlisk ogranicza migracje i przepływ genów.
Jak zmiany klimatu mogą wpływać na gatunki?
Przykład: pisklęta wykluwają się, gdy brakuje pokarmu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Przykładowe uzasadnienie
- „Drogi dzielą las, więc populacja jeleni zostaje podzielona; małe grupy mają mniejszą różnorodność genetyczną, a wymieranie lokalne nie jest rekompensowane imigracją.”
- Drugi przykład: osuszanie łąki → zanik siedliska wilgociolubnych roślin → mniej owadów → mniej ptaków owadożernych.
✎Ściąga: Zagrożenia bioróżnorodności
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Wyjaśniając zagrożenie, opisz mechanizm: co robi człowiek → co zmienia w środowisku → jak to wpływa na gatunek.
- Fragmentacja to podział dużego, ciągłego siedliska na małe wyspy (np. drogą, osiedlem). Skutek: małe populacje, ograniczone migracje i przepływ genów, spadek różnorodności genetycznej i większe ryzyko wymarcia.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Co to jest fragmentacja siedlisk?
- APodział dużego siedliska na małe odizolowane części
- BZalesianie terenów
- CWprowadzenie gatunku obcego
- DZwiększenie obszaru siedliska
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Podział dużego siedliska na małe odizolowane części – Ogranicza ona migracje i przepływ genów.
Jak fragmentacja zagraża populacji?
- AZmniejsza przepływ genów i zwiększa ryzyko wymarcia
- BZwiększa różnorodność genetyczną
- CZwiększa liczbę gatunków
- DNie ma wpływu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Zmniejsza przepływ genów i zwiększa ryzyko wymarcia – Małe izolowane populacje są bardziej wrażliwe.
Którą cechę ma rolnictwo intensywne?
- ABrak użycia nawozów
- BZwiększanie powierzchni mokradeł
- CMonokultury, pestycydy, osuszanie
- DBardzo duża liczba gatunków upraw
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Monokultury, pestycydy, osuszanie – Cechy te zmniejszają różnorodność.
Jak turystyka może szkodzić przyrodzie?
- AZwiększanie liczby siedlisk
- BRozmnażanie gatunków
- CPłoszenie zwierząt i zadeptywanie roślin
- DPoprawa jakości gleby
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Płoszenie zwierząt i zadeptywanie roślin – Nadmierna obecność ludzi zaburza życie gatunków.
Dlaczego gatunki obce inwazyjne zagrażają rodzimym?
- AZwiększają różnorodność genetyczną rodzimych
- BNie wpływają na ekosystem
- CZawsze są mniej liczne
- DWypierają je przez konkurencję lub drapieżnictwo
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Wypierają je przez konkurencję lub drapieżnictwo – Rodzime gatunki nie mają przystosowań do nowego konkurenta.
Jak zmiany klimatu mogą wpływać na gatunki?
- AZmieniają zasięgi i zaburzają synchronizację cykli życiowych
- BEliminują mutacje
- CNie mają wpływu
- DZwiększają opady na całej Ziemi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Zmieniają zasięgi i zaburzają synchronizację cykli życiowych – Przykład: pisklęta wykluwają się, gdy brakuje pokarmu.
Co jest przykładem nadmiernej eksploatacji?
- AUtworzenie rezerwatu
- BZalesianie
- COchrona czynna
- DNadmierne połowy ryb
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Nadmierne połowy ryb – Pobór przekracza zdolność populacji do odnowienia.
Opis: po wybudowaniu autostrady lasy po obu stronach nie są połączone, a populacja lisów zmalała. Co jest głównym mechanizmem?
- ABrak zagrożeń
- BWzrost zagęszczenia
- CZwiększenie różnorodności
- DFragmentacja siedlisk i bariera dla migracji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Fragmentacja siedlisk i bariera dla migracji – Droga dzieli siedlisko i utrudnia wymianę osobników i genów.
Cały dział „Różnorodność i ochrona”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.