ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Biologia · powtórka działu · kl. 3

Tkanki, odżywianie i transport – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Biologia · klasa 3 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/3/biologia/powtorka/tkanki-odzywianie-i-transport/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Tkanki, odżywianie i transport”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (12 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Tkanki, połączenia komórek, termoregulacja i osmoregulacja (rozszerzenie)

  • Mała endoterma (ryjówka) musi jeść prawie bez przerwy, bo szybko traci ciepło. Duża (słoń) ma problem odwrotny, trudniej jej się ochłodzić.
  • Połączenia międzykomórkowe: ścisłe uszczelniają nabłonek (nic nie przecieka między komórkami), zakotwiczające (desmosomy) wiążą komórki mechanicznie jak nity, szczelinowe mają kanały dla jonów i małych cząsteczek, więc komórki „rozmawiają” ze sobą.
  • Ektotermy (ryby, płazy, gady, bezkręgowce) mają temperaturę zależną od otoczenia i potrzebują mało energii; regulują ją behawioralnie (wygrzewanie, kryjówka). Endotermy (ptaki, ssaki) utrzymują stałą temperaturę własnym metabolizmem, co kosztuje dużo energii. Mechanizmy: pocenie, dyszenie, zmiana ukrwienia skóry, izolacja z piór lub futra.

Odżywianie zwierząt i przystosowania przewodu pokarmowego (rozszerzenie)

  • Długie jelito i kątnica to dowód na pokarm roślinny, kły i krótki przewód na mięsożerność.
  • Sposoby odżywiania: filtratory (małże) odcedzają drobny pokarm z wody, zbieracze zbierają go z podłoża, drapieżniki zabijają ofiary, roślinożercy jedzą rośliny, pasożyty żerują na żywicielu, wszystkożercy jedzą i jedno, i drugie.
  • Trawienie wewnątrzkomórkowe: pokarm trawi się w wodniczkach pokarmowych (gąbki, pierwotniaki). Zewnątrzkomórkowe: enzymy działają w świetle przewodu. Jama chłonąco-trawiąca (parzydełkowce) ma jeden otwór, a kompletny przewód ma usta i odbyt, więc pokarm płynie w jedną stronę i można go przetwarzać etapami.

Wymiana gazowa u zwierząt (rozszerzenie)

  • Efekt Bohra: spadek pH, wzrost CO₂ i temperatury obniżają powinowactwo hemoglobiny do O₂, więc pracujące mięśnie dostają więcej tlenu.
  • Skrzela ryb działają przeciwprądowo: woda i krew płyną w przeciwnych kierunkach, więc przez całą długość blaszki woda ma wyższe ciśnienie O₂ niż krew. Gradient utrzymuje się na całej długości, więc krew pobiera więcej tlenu.
  • Płuca: proste worki u płazów, pofałdowane u gadów, pęcherzykowe u ssaków. U ptaków powietrze przepływa w jedną stronę przez płuca dzięki workom powietrznym.

Układ krwionośny, serce kręgowców i krzepnięcie (rozszerzenie)

  • Trend: coraz lepsze rozdzielenie krwi natlenowanej i odtlenowanej, więc tkanki dostają więcej tlenu i możliwy jest wyższy metabolizm (stałocieplność).
  • Układ otwarty (stawonogi, większość mięczaków): hemolimfa wylewa się do jamy ciała i omywa narządy, ciśnienie jest niskie, a transport wolny.
  • Układ zamknięty (pierścienice, głowonogi, kręgowce): krew płynie tylko w naczyniach, ciśnienie jest wyższe, a transport szybszy.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Które połączenie międzykomórkowe uszczelnia nabłonek, by substancje nie przeciekały między komórkami?

    1. ASzczelinowe
    2. BDesmosom
    3. CZakotwiczające, które przepuszcza jony
    4. DŚcisłe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Ścisłe – Połączenia ścisłe tworzą barierę; szczelinowe przepuszczają jony, a desmosomy łączą mechanicznie.

  2. Jaką rolę pełnią połączenia szczelinowe?

    1. AŁączą komórki mechanicznie jak nity
    2. BPrzepuszczają jony i małe cząsteczki między sąsiednimi komórkami
    3. CZamieniają komórki w jedną komórkę wielojądrową
    4. DCałkowicie uszczelniają nabłonek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Przepuszczają jony i małe cząsteczki między sąsiednimi komórkami – Kanały połączeń szczelinowych umożliwiają przepływ jonów i małych cząsteczek między cytoplazmami komórek.

  3. Jaszczurka rano wygrzewa się na kamieniu, a w upał chowa się w szczelinie. To przykład:

    1. AHibernacji endotermy
    2. BBehawioralnej regulacji temperatury ektotermy
    3. CFizjologicznej regulacji endotermy
    4. DOsmoregulacji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Behawioralnej regulacji temperatury ektotermy – Ektoterma zmienia temperaturę głównie zachowaniem, np. wygrzewaniem się i wyborem miejsca.

  4. Czaszka ma wydłużone kły i ostre zęby łamacze, a przewód jest krótki. Jaki sposób odżywiania wskazują te cechy?

    1. APasożytniczy
    2. BFiltrator
    3. CRoślinożerny
    4. DMięsożerny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Mięsożerny – Kły i krótki przewód to przystosowania mięsożercy, bo mięso trawi się łatwo.

  5. Co umożliwia roślinożercom trawienie celulozy?

    1. AKły
    2. BMikroorganizmy w kątnicy lub żołądku
    3. CWłasne enzymy rozkładające celulozę w ślinie
    4. DKrótki przewód
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Mikroorganizmy w kątnicy lub żołądku – Celulozę rozkładają enzymy mikroorganizmów, które zasiedlają kątnicę lub żołądek.

  6. Gdzie zachodzi trawienie wewnątrzkomórkowe?

    1. AW żołądku ssaków
    2. BW jelicie cienkim człowieka
    3. CW wodniczkach pokarmowych, np. u gąbek
    4. DW jamie ustnej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: W wodniczkach pokarmowych, np. u gąbek – Wewnątrz komórek pokarm trawi się w wodniczkach, a u zwierząt z przewodem pokarmowym enzymy działają w jego świetle.

  7. Co wyznacza kierunek dyfuzji tlenu przez powierzchnię oddechową?

    1. AIlość hemoglobiny
    2. BGradient ciśnienia parcjalnego
    3. CCiśnienie atmosferyczne w ogóle
    4. DWielkość narządu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Gradient ciśnienia parcjalnego – Gaz dyfunduje od wyższego do niższego ciśnienia parcjalnego.

  8. Ciśnienie całkowite wynosi 1000 hPa, a tlen stanowi 21% powietrza. Ile wynosi ciśnienie parcjalne tlenu?

    1. A790 hPa
    2. B2100 hPa
    3. C210 hPa
    4. D21 hPa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 210 hPa – pO₂ = 21 przez 100 · 1000 hPa = 210 hPa.

  9. Dlaczego przeciwprąd w skrzelach jest wydajniejszy niż współprąd?

    1. AGradient O₂ utrzymuje się wzdłuż całej blaszki
    2. BSkrzela mają większą powierzchnię
    3. CWoda płynie szybciej
    4. DKrew ma więcej hemoglobiny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Gradient O₂ utrzymuje się wzdłuż całej blaszki – Przy przepływie w przeciwnych kierunkach krew nadal styka się z wodą bogatszą w O₂ niż ona sama.

  10. W którym układzie krwionośnym płyn omywa narządy w jamie ciała?

    1. AZamkniętym, np. u ośmiornicy
    2. BZamkniętym, np. u dżdżownicy
    3. COtwartym, np. u owadów
    4. DOtwartym, np. u kręgowców
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Otwartym, np. u owadów – Hemolimfa wypełnia jamę ciała w układzie otwartym, który mają stawonogi i większość mięczaków.

  11. Ile jam ma serce ryb i jaki płyn przez nie przepływa?

    1. ATrzy jamy, krew mieszana
    2. BDwie jamy, krew natlenowana
    3. CCztery jamy, krew natlenowana
    4. DDwie jamy, krew odtlenowana
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Dwie jamy, krew odtlenowana – Ryby mają przedsionek i komorę; krew natlenia się w skrzelach po wyjściu z serca.

  12. Dlaczego u płazów krew się częściowo miesza?

    1. AMają jedynie naczynia włosowate
    2. BMają jedną komorę
    3. CNie mają zastawek
    4. DMają jeden przedsionek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Mają jedną komorę – Trzyjamowe serce płazów ma dwa przedsionki i jedną komorę, w której mieszają się oba rodzaje krwi.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Biologia