✎Ściąga z działu
Rozmieszczenie ludności i gęstość zaludnienia w Polsce
- d = L przez P [os./km²] – zawsze podawaj jednostkę. Średnia dla Polski to ok. 119 os./km² (2025 r.).
- Rozmieszczenie ludności tłumacz kilkoma czynnikami naraz: środowiskiem, historią i gospodarką.
- Gęstość zaludnienia mówi, ilu mieszkańców przypada średnio na 1 km². Wzór: d = L przez P, gdzie d – gęstość zaludnienia [os./km²], L – liczba ludności [osoby], P – powierzchnia [km²].
Przyrost naturalny, dzietność i piramida wieku
- Przyrost rzeczywisty = przyrost naturalny + saldo migracji. W Polsce przyrost naturalny jest nieprzerwanie ujemny od 2013 r., a dzietność (ok. 1,07 w 2025 r.) jest daleko poniżej 2,1.
- Przyrost naturalny = urodzenia żywe − zgony. Jako współczynnik liczy się go w promilach: Wp = U − Z przez L · 1000‰, gdzie U – urodzenia żywe, Z – zgony, L – liczba ludności.
- Przyrost rzeczywisty = przyrost naturalny + saldo migracji (imigracja − emigracja).
Migracje wewnętrzne i zagraniczne
- Saldo migracji = imigracja − emigracja. Migracje idą za pracą, nauką i usługami, więc rosną strefy podmiejskie, a kurczą się peryferie.
- Saldo migracji = imigracja (napływ) − emigracja (odpływ). Dodatnie oznacza, że więcej osób przybywa, niż wyjeżdża; ujemne – odwrotnie.
- Przykład. Dane: gmina liczy 8 000 osób, napłynęło 120, odpłynęło 80. Obliczenia: saldo = 120 − 80 = +40 osób; Ws = 40 przez 8000 · 1000 = 5‰. Odpowiedź: +40 osób, czyli +5‰.
Zatrudnienie i bezrobocie w Polsce
- Stopę bezrobocia liczy się względem aktywnych zawodowo, nie całej ludności. Rejestrowane i BAEL to dwie różne metody, więc dają różne wyniki.
- Sb = B przez A · 100%, gdzie Sb – stopa bezrobocia [%], B – liczba bezrobotnych, A – liczba aktywnych zawodowo. Aktywni zawodowo to pracujący + bezrobotni, a nie cała ludność.
- Dane: 800 tys. bezrobotnych, 15 mln aktywnych zawodowo.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Wzór na gęstość zaludnienia to
- Aprzyrost naturalny podzielony przez powierzchnię
- Bliczba ludności razy powierzchnia
- Cliczba ludności podzielona przez powierzchnię
- Dpowierzchnia podzielona przez liczbę ludności
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: liczba ludności podzielona przez powierzchnię – d = L / P, czyli liczba osób przypadająca na 1 km².
Gęstość zaludnienia podaje się w
- Aprocentach
- Bkilometrach kwadratowych
- Cosobach na km²
- Dpromilach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: osobach na km² – Gęstość to liczba osób przypadająca na jednostkę powierzchni, czyli os./km².
Gmina ma 30 km² i gęstość 150 os./km². Ilu ma mieszkańców?
- A5
- B180
- C4 500
- D45 000
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 4 500 – L = d · P = 150 · 30 = 4 500 osób.
Przyrost naturalny to
- Aurodzenia plus zgony
- Bimigracja minus emigracja
- Curodzenia żywe minus zgony
- Dliczba ludności podzielona przez powierzchnię
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: urodzenia żywe minus zgony – Przyrost naturalny to różnica między liczbą urodzeń żywych a liczbą zgonów.
Przyrost rzeczywisty to
- Aimigracja minus emigracja
- Bprzyrost naturalny plus saldo migracji
- Cliczba ludności w wieku produkcyjnym
- Durodzenia minus zgony
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: przyrost naturalny plus saldo migracji – Obejmuje zarówno ruch naturalny, jak i migracje.
W gminie było 60 urodzeń, 90 zgonów, 120 osób napłynęło, a 80 odpłynęło. Przyrost rzeczywisty wynosi
- A−10
- B−30
- C+10
- D+40
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: +10 – Przyrost naturalny −30 plus saldo migracji +40 daje +10.
Saldo migracji to
- Aliczba przyjezdnych turystów
- Bimigracja plus emigracja
- Curodzenia minus zgony
- Dimigracja minus emigracja
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: imigracja minus emigracja – Dodatnie saldo oznacza, że przybywa więcej osób, niż wyjeżdża.
Do gminy napłynęło 120 osób, a odpłynęło 80. Saldo migracji wynosi
- A−40
- B+80
- C+200
- D+40
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: +40 – 120 − 80 = +40 osób.
Gmina liczy 8 000 osób, a saldo migracji wynosi +40. Współczynnik salda migracji to
- A+0,5‰
- B+5%
- C+5‰
- D+50‰
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: +5‰ – 40 / 8 000 · 1000 = 5‰.
Stopa bezrobocia to
- Aliczba pracujących podzielona przez liczbę bezrobotnych
- Bliczba bezrobotnych podzielona przez ludność ogółem, razy 100%
- Cliczba bezrobotnych razy liczba aktywnych zawodowo
- Dliczba bezrobotnych podzielona przez liczbę aktywnych zawodowo, razy 100%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: liczba bezrobotnych podzielona przez liczbę aktywnych zawodowo, razy 100% – Aktywni zawodowo to pracujący plus bezrobotni.
Do aktywnych zawodowo należą
- Apracujący i bezrobotni
- Bemeryci i renciści
- Cwszyscy mieszkańcy kraju
- Duczniowie i studenci
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: pracujący i bezrobotni – Osoby bierne zawodowo, np. emeryci czy uczniowie, nie wchodzą do tej grupy.
800 tys. bezrobotnych i 15 mln aktywnych zawodowo to stopa bezrobocia ok.
- A5,3%
- B18,8%
- C53%
- D0,5%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 5,3% – 800 tys. / 15 000 tys. · 100% ≈ 5,3%.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.