Ziemie polskie 1815–1848 – powtórka do sprawdzianu

Królestwo Polskie i pozostałe ziemie polskie po 1815 roku

• konstytucja 1815 była liberalna, ale łamana. Rozróżniaj zapis prawa i praktykę władzy.
• Konstytucja 1815 roku była jedną z najbardziej liberalnych w Europie. Dawała Sejm, odrębną armię, własną administrację i język polski w urzędach. Królem był car Aleksander I, a na miejscu rządził namiestnik, gen. Józef Zajączek.
• Ziemie zabrane (dawne województwa wschodnie I RP w granicach Rosji) podlegały administracji rosyjskiej, ale polska kultura była tam silna, np. w Uniwersytecie Wileńskim.

Powstanie listopadowe 1830–1831

• noc listopadowa, detronizacja Mikołaja I, klęska 1831, Statut Organiczny i Wielka Emigracja.
• Przyczyny: łamanie konstytucji, polityka Konstantego, wpływ rewolucji lipcowej (Francja) i belgijskiej oraz groźba użycia armii Królestwa przeciw rewolucjom w Europie.
• Noc listopadowa (29/30 XI 1830): spiskowcy, podchorążowie pod wodzą Piotra Wysockiego, uderzyli na Belweder, siedzibę Konstantego. Do walki dołączył lud Warszawy.

Wielka Emigracja – główne obozy (rozszerzenie)

• Hotel Lambert to dyplomacja i monarchia, Lelewel to republika i współpraca z rewolucjonistami, a demokraci to uwłaszczenie i powstanie ludowe.
• Hotel Lambert (nazwa od paryskiej rezydencji księcia Adama Jerzego Czartoryskiego): obóz konserwatywno-monarchistyczny. Cel: niepodległość dzięki dyplomacji i konfliktom mocarstw. Ustrój: monarchia konstytucyjna. Czartoryski miał pieniądze i kontakty we Francji i Wielkiej Brytanii.
• Komitet Narodowy Polski (1831–1832; nie myl z komitetem Dmowskiego z 1917 roku) z Joachimem Lelewelem: cel to republika i walka razem z rewolucjonistami Europy. Z Lelewelem łączy się hasło „za naszą i waszą wolność”.

Rabacja galicyjska i kultura romantyczna

• rabacja 1846 to bunt chłopów przeciw dworom, a kultura romantyczna podtrzymywała wspólnotę podzielonego narodu.
• Romantyzm to nurt, który stawiał na uczucie, wyobraźnię i kult narodu.
• Mesjanizm to przekonanie, że cierpienie Polski ma sens: naród cierpi za innych i przyniesie im wolność, jak Chrystus (Mickiewicz, Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego, 1832).

Powstanie krakowskie 1846 i Wiosna Ludów na ziemiach polskich (rozszerzenie)

• 1846 – powstanie krakowskie przegrane, Kraków w Austrii; 1848 – zniesienie pańszczyzny w Galicji i ograniczenie autonomii Poznańskiego.
• Wielkopolska: działał Komitet Narodowy w Poznaniu, a oddziały prowadził Ludwik Mierosławski. Powstańcy wygrali pod Miłosławiem (30 IV 1848), ale wkrótce przegrali pod Sokołowem i skapitulowali (9 V 1848). Skutek: ograniczenie autonomii Wielkiego Księstwa Poznańskiego.
• Galicja: Polacy utworzyli Radę Narodową we Lwowie i Komitet Narodowy w Krakowie. Gubernator Franz Stadion zniósł pańszczyznę (22 IV 1848), żeby odebrać tę sprawę polskim działaczom.