ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Biologia · powtórka działu · kl. 4

Ekologia – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Biologia · klasa 4 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/4/biologia/powtorka/ekologia/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Ekologia”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (15 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Tolerancja, bioindykacja i formy życiowe roślin (rozszerzenie)

  • Wąska tolerancja robi z organizmu czuły przyrząd pomiarowy, szeroka z niego wytrzymałego uniwersalistę.
  • Sukulenty magazynują wodę w tkance wodonośnej (np. kaktusy); to typowa adaptacja kserofitów.

Populacja, metapopulacja i regulacja liczebności (rozszerzenie)

  • Metapopulacja to zbiór subpopulacji w płatach siedliska połączonych migracją. W jednym płacie populacja może wymrzeć, a imigranci z innych odtwarzają ją. Migracje i przepływ genów chronią małe populacje przed wymarciem i utratą zmienności. Korytarze ekologiczne (np. zadrzewienia, przejścia dla zwierząt) ułatwiają wędrówki w rozdrobnionym krajobrazie.
  • Zagęszczenie: D = N przez S, gdzie D – zagęszczenie, N – liczebność, S – powierzchnia (np. ha) lub objętość. Przykład: 200 osobników na 4 ha → D = 200 przez 4 = 50 osobników/ha.
  • Zmiana liczebności = urodzenia + imigracja − zgony − emigracja.

Relacje i sieci pokarmowe: analiza danych (rozszerzenie)

  • Sieć pokazuje wiele połączeń naraz; ten sam gatunek może być konsumentem różnych rzędów w różnych łańcuchach.
  • Strzałka biegnie od zjadanego do zjadającego, czyli w kierunku przepływu materii i energii. Nie utożsamiaj jej z atakiem drapieżnika.

Energia i cykle materii: węgiel i azot (rozszerzenie)

  • Sprawność przekazywania energii = energia poziomu przez energia poprzedniego poziomu · 100%. Gdzie: energia poziomu – energia przyswojona przez dany poziom troficzny (np. w kJ·m⁻²·rok⁻¹), energia poprzedniego poziomu – energia poziomu niżej (te same jednostki). Wynik w %.

Sukcesja ekologiczna (rozszerzenie)

  • Sukcesja nie jest wędrówką do z góry ustalonego celu. Interpretuj ją przez zmiany warunków i działalność organizmów.
  • Sukcesja ekologiczna to kierunkowa zmiana składu gatunkowego i budowy ekosystemu w czasie. Motorem są organizmy, które zmieniają warunki: tworzą glebę, dają cień, zatrzymują wodę, zmieniają mikroklimat, a to umożliwia osiedlenie kolejnych gatunków.
  • Zbiorowisko schyłkowe (klimaks) to względnie trwałe stadium, w którym skład zmienia się powoli. To uproszczony model: rzeczywiste siedliska są zaburzane przez pożary, wichury czy człowieka, więc nie każde idzie tą samą trasą.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Gatunek dobrze nadaje się na bioindykator, gdy

    1. Ajest drapieżnikiem szczytowym
    2. Bwystępuje wszędzie na świecie
    3. Cma wąski zakres tolerancji wobec danego czynnika
    4. Dma bardzo szeroki zakres tolerancji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: ma wąski zakres tolerancji wobec danego czynnika – Tylko wąska tolerancja sprawia, że obecność lub brak gatunku coś mówi o czynniku.

  2. Poza minimum i maksimum zakresu tolerancji gatunku

    1. Aorganizm nie jest w stanie przeżyć
    2. Bzawsze zwiększa się liczebność
    3. Ctempo życia jest największe
    4. Dorganizm ma optymalne warunki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: organizm nie jest w stanie przeżyć – Granice zakresu wyznaczają wartości, przy których organizm nie przeżyje.

  3. Gatunek A żyje w temperaturach 5–25°C, a gatunek B w 10–14°C. Który jest lepszym wskaźnikiem zmian temperatury?

    1. AA, bo ma szerszą tolerancję
    2. BB, bo ma węższą tolerancję
    3. CŻaden, bo temperatura nie jest czynnikiem
    4. DOba tak samo
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: B, bo ma węższą tolerancję – Gatunek o wąskiej tolerancji szybciej reaguje na zmiany czynnika.

  4. W metapopulacji lokalna subpopulacja wymarła, a po roku w płacie znów pojawili się przedstawiciele gatunku. Najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie to

    1. Aimigracja osobników z sąsiednich płatów
    2. Bwzrost pojemności całej biosfery
    3. Cwyłącznie nowe mutacje
    4. Dspontaniczne powstanie osobników
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: imigracja osobników z sąsiednich płatów – Płaty są połączone migracją, więc wymarłe populacje mogą zostać odtworzone.

  5. Do czego służą korytarze ekologiczne?

    1. AIzolują populacje od siebie
    2. BZwiększają zagęszczenie w jednym płacie
    3. CUłatwiają migrację osobników między płatami siedlisk
    4. DZabezpieczają przed pogodą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Ułatwiają migrację osobników między płatami siedlisk – Łączą rozdrobnione siedliska, wspierają przepływ genów i ratują małe populacje.

  6. Oznakowano 50 osobników, w drugim odłowie złapano 40, w tym 10 oznakowanych. Szacowana liczebność populacji to

    1. A125
    2. B500
    3. C80
    4. D200
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 200 – N = 50 · 40 przez 10 = 200.

  7. Co oznacza strzałka w sieci pokarmowej?

    1. AKierunek ataku drapieżnika
    2. BKierunek migracji gatunku
    3. CKierunek przepływu światła
    4. DKierunek przepływu materii i energii od zjadanego do zjadającego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Kierunek przepływu materii i energii od zjadanego do zjadającego – Strzałka biegnie od organizmu zjadanego do tego, który go zjada.

  8. W sieci: trawa → mysz → sowa, trawa → mysz → lis, trawa → zając → lis. Ile jest łańcuchów pokarmowych?

    1. A6
    2. B4
    3. C2
    4. D3
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 3 – Wypisujemy trasy od producenta do wierzchołka: dwie przez mysz i jedną przez zająca.

  9. W łańcuchu trawa → zając → lis lis jest

    1. Aproducentem
    2. Bkonsumentem II rzędu
    3. Cdestruentem
    4. Dkonsumentem I rzędu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: konsumentem II rzędu – Zając jest I rzędu (roślinożerca), a lis zjada zająca.

  10. Producenci mają 20 000 kJ, a konsumenci I rzędu 2 400 kJ. Ile wynosi sprawność przekazania energii na poziom konsumentów I rzędu?

    1. A8,3%
    2. B88%
    3. C12%
    4. D2,4%
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 12% – 2400 przez 20000 · 100% = 12%.

  11. Dlaczego łańcuchy pokarmowe są zwykle krótkie?

    1. AProducenci wytwarzają zbyt mało tlenu
    2. BZwierzęta nie umieją jeść drapieżników
    3. CEnergia krąży w ekosystemie jak materia
    4. DNa każdym poziomie znaczna część energii zostaje zużyta lub rozproszona jako ciepło
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Na każdym poziomie znaczna część energii zostaje zużyta lub rozproszona jako ciepło – Na wyższych poziomach dociera zbyt mało energii, by utrzymać liczne populacje.

  12. Który proces uwalnia CO₂ do atmosfery?

    1. AOddychanie komórkowe i rozkład martwej materii
    2. BWiązanie N₂
    3. CDenitryfikacja
    4. DFotosynteza
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Oddychanie komórkowe i rozkład martwej materii – Oddychanie, rozkład i spalanie wytwarzają CO₂, a fotosynteza go wiąże.

  13. Jezioro wypłyca się i zarasta: rośliny wodne → szuwary → torfowisko → las olsowy. Co jest główną przyczyną tych zmian?

    1. AWyłącznie działalność człowieka
    2. BOrganizmy gromadzą szczątki i osady, zmieniając warunki dla kolejnych gatunków
    3. CMutacje roślin wodnych
    4. DCoroczne zmiany pogody bez udziału organizmów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Organizmy gromadzą szczątki i osady, zmieniając warunki dla kolejnych gatunków – Sukcesja wynika z działalności organizmów, które przekształcają siedlisko.

  14. Sukcesja ekologiczna to

    1. Asezonowa zmiana wyglądu lasu w ciągu roku
    2. Bdobowe wahania liczebności owadów
    3. Ckierunkowa zmiana składu gatunkowego i budowy ekosystemu w czasie
    4. Dcelowe przenoszenie gatunków przez człowieka na nowe tereny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: kierunkowa zmiana składu gatunkowego i budowy ekosystemu w czasie – Sukcesja trwa lata lub stulecia; zmiany sezonowe powtarzają się co roku i nie zmieniają kierunkowo ekosystemu.

  15. Co zwykle jest pierwszym etapem sukcesji pierwotnej na skale?

    1. AGatunki zbiorowiska schyłkowego
    2. BDuże ssaki
    3. CDrzewa liściaste
    4. DPorosty i mchy jako pionierzy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Porosty i mchy jako pionierzy – Pionierzy tolerują ubogie warunki i tworzą cienką warstwę gleby.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.