✎Ściąga z działu
Zmiany na mapie politycznej świata (rozszerzenie)
- Mapę polityczną zawsze opatruj datą i odróżniaj status prawny, roszczenia i faktyczną kontrolę.
- Integracja to łączenie państw (zjednoczenie Niemiec 3 października 1990 r.) albo ich ścisła współpraca w organizacji (Unia Europejska).
- Dezintegracja to rozpad państwa na mniejsze: ZSRR (1991, 15 państw), Czechosłowacja (1993, Czechy i Słowacja), Jugosławia (1991–1992 odłączenie Słowenii, Chorwacji, Macedonii i Bośni i Hercegowiny; 2006 Czarnogóra; 2008 Kosowo).
Transformacja Europy po 1989 roku (rozszerzenie)
- Transformacja ma plusy i minusy w trzech sferach: gospodarczej, politycznej i społecznej. Oceniaj każdą osobno i podawaj przykłady.
Unia Europejska: zasady, korzyści i koszty (rozszerzenie)
- UE, strefa euro i Schengen to trzy różne zbiory państw. Polska jest w UE i w Schengen, ale ma złotego; Norwegia jest w Schengen, ale nie w UE.
- Strefa Schengen (brak stałej kontroli na granicach wewnętrznych) obejmuje 29 państw: 25 państw UE (bez Cypru i Irlandii) oraz Norwegię, Islandię, Szwajcarię i Liechtenstein. Bułgaria i Rumunia są w niej w pełni od 2025 r.
- Polityka spójności (fundusze dla słabiej rozwiniętych regionów) i Wspólna Polityka Rolna (dopłaty dla rolników) to największe części budżetu UE.
Terroryzm i bezpieczeństwo (rozszerzenie)
- Terroryzm to przemoc wobec cywilów dla celów politycznych lub ideologicznych. Dziś najwięcej ofiar jest w Pakistanie, Sahelu i innych regionach konfliktów.
- Terroryzm to stosowanie przemocy lub groźby przemocy wobec ludności cywilnej, żeby wywołać strach i wymusić cele polityczne, religijne lub ideologiczne.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
W którym roku rozpadł się ZSRR?
- A2004
- B1993
- C1989
- D1991
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 1991 – Pod koniec 1991 r. 15 republik związkowych stało się niepodległymi państwami.
Ile państw powstało po rozpadzie ZSRR?
- A27
- B15
- C12
- D5
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 15 – Niepodległe stały się wszystkie dawne republiki związkowe, m.in. Rosja, Ukraina, Białoruś, Litwa.
Który rozpad państwa przebiegł pokojowo?
- ASudanu w 2011 r. po wojnie domowej
- BJugosławii w latach 90.
- CCzechosłowacji w 1993 r.
- DKażdy z wymienionych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Czechosłowacji w 1993 r. – Czechy i Słowacja rozdzieliły się w drodze porozumienia, bez wojny.
Na czym polegała transformacja gospodarcza po 1989 r.?
- ANa przejściu od gospodarki rynkowej do planowej
- BNa zamknięciu granic dla kapitału
- CNa upaństwowieniu prywatnych firm
- DNa przejściu od gospodarki centralnie planowanej do rynkowej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Na przejściu od gospodarki centralnie planowanej do rynkowej – Państwo przestało ustalać, co i ile produkować, a ceny zaczął kształtować rynek.
W którym roku Polska, Czechy i Węgry wstąpiły do NATO?
- A2007
- B1999
- C1989
- D2004
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 1999 – W 1999 r. trzy państwa Europy Środkowej dołączyły do Sojuszu; kolejne w 2004 r.
Ile państw weszło do UE 1 maja 2004 r.?
- A2
- B10
- C27
- D15
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 10 – Wśród nich była Polska, Czechy, Słowacja, Węgry, Słowenia, państwa bałtyckie, Cypr i Malta.
Ile państw liczy Unia Europejska (stan w 2026 r.)?
- A21
- B29
- C28
- D27
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 27 – Po wyjściu Wielkiej Brytanii w 2020 r. zostało 27 państw; 21 to strefa euro, a 29 – Schengen.
Które z wymienionych NIE jest jedną z czterech swobód wspólnego rynku?
- ASwobodny przepływ usług
- BSwobodny przepływ kapitału
- CSwobodny przepływ osób
- DSwobodny przepływ informacji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Swobodny przepływ informacji – Cztery swobody dotyczą osób, towarów, usług i kapitału.
Które państwo jest w strefie Schengen, ale nie należy do UE?
- ANorwegia
- BPolska
- CBułgaria
- DIrlandia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Norwegia – Irlandia jest w UE i ma euro, ale nie należy do Schengen; Norwegia jest w Schengen spoza UE.
Terroryzm to
- Apokojowe protesty uliczne
- Bkażde przestępstwo z użyciem broni
- Ckażda walka zbrojna dwóch armii
- Dprzemoc wobec ludności cywilnej, która ma wywołać strach i wymusić cele polityczne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: przemoc wobec ludności cywilnej, która ma wywołać strach i wymusić cele polityczne – Cechą terroryzmu jest użycie przemocy wobec cywilów dla celów politycznych, religijnych lub ideologicznych.
Zamachy z 11 września 2001 r. miały miejsce w
- AWielkiej Brytanii
- BUSA
- CHiszpanii
- DFrancji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: USA – W atakach na Nowy Jork i Waszyngton zginęło ok. 3 tys. osób.
W którym roku doszło do zamachu na pociągi w Madrycie?
- A2005
- B2015
- C2004
- D2001
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 2004 – W 2005 r. zamach był w Londynie, a w 2015 r. w Paryżu.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.