1Podstawowe fakty (stan w 2026 r.)
- UE liczy 27 państw (od brexitu w 2020 r.). Euro ma 21 państw – ostatnia dołączyła Bułgaria 1 stycznia 2026 r. Bez euro są: Polska, Czechy, Węgry, Rumunia, Szwecja i Dania.
- Strefa Schengen (brak stałej kontroli na granicach wewnętrznych) obejmuje 29 państw: 25 państw UE (bez Cypru i Irlandii) oraz Norwegię, Islandię, Szwajcarię i Liechtenstein. Bułgaria i Rumunia są w niej w pełni od 2025 r.
- Państwa kandydujące to m.in. Czarnogóra, Albania, Serbia, Macedonia Północna, Bośnia i Hercegowina, Mołdawia, Ukraina, Gruzja i Turcja (rozmowy z Turcją i Gruzją praktycznie stoją).
2Jak działa Unia
- Rdzeń to wspólny rynek z czterema swobodami: przepływu osób, towarów, usług i kapitału.
- Polityka spójności (fundusze dla słabiej rozwiniętych regionów) i Wspólna Polityka Rolna (dopłaty dla rolników) to największe części budżetu UE.
- Instytucje: Parlament Europejski (wybierany bezpośrednio), Komisja Europejska (proponuje prawo i pilnuje jego stosowania), Rada UE i Rada Europejska (rządy i przywódcy państw).
- Polityka środowiskowa: sieć obszarów chronionych Natura 2000, system handlu uprawnieniami do emisji EU ETS i cel neutralności klimatycznej do 2050 r. (Europejski Zielony Ład).
Ile państw liczy Unia Europejska (stan w 2026 r.)?
Po wyjściu Wielkiej Brytanii w 2020 r. zostało 27 państw; 21 to strefa euro, a 29 – Schengen.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Korzyści i koszty
| Perspektywa | Korzyści | Koszty |
|---|---|---|
| Polska | fundusze spójności, ogromny rynek zbytu, swoboda pracy i nauki | koszty transformacji energetycznej (odchodzenie od węgla), drożejące uprawnienia do emisji |
| państwa bogate (np. Niemcy) | rynek zbytu, stabilność, tańsza siła robocza w sąsiedztwie | wpłacają do budżetu więcej, niż otrzymują (płatnicy netto) |
| obszary wiejskie | dopłaty rolne, rozwój infrastruktury | wymogi ekologiczne, konkurencja importu |
- Polska od lat jest największym w liczbach bezwzględnych beneficjentem netto budżetu UE, czyli otrzymuje więcej, niż wpłaca.
UE, strefa euro i Schengen to trzy różne zbiory państw. Polska jest w UE i w Schengen, ale ma złotego; Norwegia jest w Schengen, ale nie w UE.
Utożsamianie UE, strefy euro i Schengen. Irlandia ma euro, ale nie jest w Schengen; Szwajcaria jest w Schengen, ale nie należy do UE.
✎Ściąga: Unia Europejska: zasady, korzyści i koszty
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- UE, strefa euro i Schengen to trzy różne zbiory państw. Polska jest w UE i w Schengen, ale ma złotego; Norwegia jest w Schengen, ale nie w UE.
- Strefa Schengen (brak stałej kontroli na granicach wewnętrznych) obejmuje 29 państw: 25 państw UE (bez Cypru i Irlandii) oraz Norwegię, Islandię, Szwajcarię i Liechtenstein. Bułgaria i Rumunia są w niej w pełni od 2025 r.
- Polityka spójności (fundusze dla słabiej rozwiniętych regionów) i Wspólna Polityka Rolna (dopłaty dla rolników) to największe części budżetu UE.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Ile państw liczy Unia Europejska (stan w 2026 r.)?
- A21
- B29
- C28
- D27
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 27 – Po wyjściu Wielkiej Brytanii w 2020 r. zostało 27 państw; 21 to strefa euro, a 29 – Schengen.
Które z wymienionych NIE jest jedną z czterech swobód wspólnego rynku?
- ASwobodny przepływ usług
- BSwobodny przepływ kapitału
- CSwobodny przepływ osób
- DSwobodny przepływ informacji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Swobodny przepływ informacji – Cztery swobody dotyczą osób, towarów, usług i kapitału.
Które państwo jest w strefie Schengen, ale nie należy do UE?
- ANorwegia
- BPolska
- CBułgaria
- DIrlandia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Norwegia – Irlandia jest w UE i ma euro, ale nie należy do Schengen; Norwegia jest w Schengen spoza UE.
Ile państw ma euro po przyjęciu go przez Bułgarię 1 stycznia 2026 r.?
- A21
- B19
- C20
- D27
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 21 – Przed Bułgarią strefa euro liczyła 20 państw.
Polityka spójności polega na
- Aujednolicaniu języków urzędowych
- Bograniczaniu migracji wewnątrz UE
- Custalaniu cen ropy
- Dwspieraniu funduszami rozwoju słabszych regionów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wspieraniu funduszami rozwoju słabszych regionów – Fundusze regionalne zmniejszają różnice w poziomie rozwoju regionów UE.
Który cel ma Europejski Zielony Ład?
- AZakaz eksportu samochodów
- BNeutralność klimatyczną UE do 2050 r.
- CWprowadzenie euro we wszystkich państwach
- DLikwidację rolnictwa do 2030 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Neutralność klimatyczną UE do 2050 r. – Neutralność oznacza zrównoważenie emisji gazów cieplarnianych z ich pochłanianiem.
Płatnik netto budżetu UE to państwo, które
- Awpłaca do budżetu więcej, niż z niego otrzymuje
- Botrzymuje więcej, niż wpłaca
- Cnie płaci składek
- Dnie należy do UE
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wpłaca do budżetu więcej, niż z niego otrzymuje – Płatnikami netto są państwa bogate, np. Niemcy; Polska jest beneficjentem netto.
Który koszt członkostwa w UE jest szczególnie ważny dla Polski?
- AObowiązek płacenia w euro
- BKontrole paszportowe na wszystkich granicach z UE
- CKoszty transformacji energetycznej i uprawnień do emisji CO₂
- DBrak dostępu do wspólnego rynku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Koszty transformacji energetycznej i uprawnień do emisji CO₂ – Polska energetyka długo opierała się na węglu, więc ograniczanie emisji wymaga dużych inwestycji.
Cały dział „Problemy polityczne”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.