✎Ściąga z działu
Źródła XX wieku: jak je czytać i oceniać
- Źródło: kto, kiedy, po co, dla kogo, jak wiarygodne. Propaganda też jest źródłem wiedzy o celach nadawcy. Odróżniaj fakt od oceny i trzymaj się polecenia.
- Kto jest autorem? Kiedy i gdzie powstało? Po co (cel)? Dla kogo (adresat)? Jak wiarygodne jest (czy autor był świadkiem, czy miał interes)?
- Źródło propagandowe informuje także o celach nadawcy, nawet gdy przekazuje nieprawdziwy obraz. Plakat PRL pokazuje, jak władza chciała widzieć siebie i świat.
Spory o XX wiek: interpretacje i argumentacja (rozszerzenie)
- Interpretacje różnią się kryteriami i doborem faktów, a nie tym, czy mają „rację”. Dobry argument łączy fakt z tezą i uwzględnia kontrargument.
- Interpretacja to sposób, w jaki historyk wyjaśnia i ocenia wydarzenie. Dwie interpretacje mogą opierać się na tych samych faktach, ale inaczej je ważyć albo przyjmować inne kryteria oceny.
Powtórka: cezury i problemy od starożytności do 2004 roku
- Cezury: 476, 1492, 1789/1815, 1914/1918, 1945, 1989. Dla Polski: 966, 1385, 1569, 1795, 1918, 1939, 1989. Powtarzaj problemowo, z przyczynami i skutkami.
Porównania i syntezy problemowe na rozszerzeniu (rozszerzenie)
- Porównuj kryterium po kryterium i kończ wnioskiem. W syntezie pokaż początek, przyczyny i skutki zmiany. Wniosek jest częścią odpowiedzi, nie dodatkiem.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Które pytanie nie należy do pięciu pytań o źródło?
- AIle kosztowało wydanie?
- BDla kogo je napisano?
- CKto jest autorem?
- DPo co powstało?
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Ile kosztowało wydanie? – Pozostałe pytania służą ocenie wiarygodności i celu źródła.
Co daje analiza źródła propagandowego?
- AWiedzę o celach nadawcy i metodach propagandy
- BWyłącznie datę
- CBrak informacji
- DPewność, że wszystko jest prawdą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Wiedzę o celach nadawcy i metodach propagandy – Propaganda informuje o intencjach autora.
Które zdanie to fakt?
- A„Stan wojenny był konieczny”
- B„Stan wojenny był zbrodnią”
- C„Stan wojenny wprowadzono 13 XII 1981”
- D„Stan wojenny uratował Polskę”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: „Stan wojenny wprowadzono 13 XII 1981” – Fakt można sprawdzić w źródłach.
W którym roku zwyczajowo kończy się starożytność?
- A1492
- B966
- C476
- D1789
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 476 – Upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego.
Który rok uznaje się za początek nowożytności?
- A476
- B1914
- C1815
- D1492
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 1492 – Odkrycie Ameryki przez Kolumba.
Które dwa wydarzenia wyznaczają w tabeli cezurę „początek XIX wieku”?
- AUpadek Rzymu i chrzest Polski
- BOdkrycie Ameryki i reformacja
- CI wojna światowa i traktat wersalski
- DRewolucja francuska i kongres wiedeński
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Rewolucja francuska i kongres wiedeński – Te cezury to 1789 i 1815.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.