ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · Synteza i CKEklasa 4 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/4/historia/porownania-i-syntezy-problemowe-na-rozszerzeniu/

Historia · Synteza i CKE · kl. 4 · zakres rozszerzony

Porównania i syntezy problemowe na rozszerzeniu

Na rozszerzeniu coraz częściej pytają: porównaj, oceń, wyjaśnij zmianę w czasie. Zobaczysz, jak ułożyć porównanie i jak przygotować syntezę na przykładach z XX wieku.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Jak porównywać

  • Wybierz kryteria (np. cel, metody, skutki). Dla każdego opisz obie strony (A i B). Na końcu napisz wniosek: co jest podobne, co różne i dlaczego.
  • Unikaj opisywania najpierw wszystkiego o A, a potem wszystkiego o B. Lepiej porównywać kryterium po kryterium.

2Przykład 1: dwie okupacje

KryteriumNiemcyZSRS
Celgermanizacja, eksterminacja Żydówsowietyzacja, likwidacja przeciwników
Wobec elitIntelligenzaktion, AB-Aktionaresztowania, Katyń
Metodyobozy, getta, wysiedleniadeportacje, łagry
  • Wniosek: obie okupacje oznaczały terror wobec ludności, ale miały inne cele ideologiczne i inne uzasadnienie.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co jest wspólną cechą obu okupacji?

3Przykład 2: trzy przełomy w dziejach państwa (1918, 1945, 1989)

Kryterium191819451989
Warunki międzynarodoweupadek zaborcówZSRS dominujesłabnięcie ZSRS
Sposóbwalka i dyplomacjanarzucenie przez ZSRSnegocjacje
Granicewalka do 1921Odra–Nysa, utrata Kresówpotwierdzone traktatami
Suwerennośćpełnaograniczonaodzyskana stopniowo

4Synteza w czasie

  • Gdy pytają o zmianę, pokaż stan początkowy, przyczyny zmiany i stan końcowy. Przykład: pozycja Kościoła w PRL od represji (1953), przez rolę obrońcy (1966, 1979), do uczestnika zmian (1989).
Zapamiętaj

Porównuj kryterium po kryterium i kończ wnioskiem. W syntezie pokaż początek, przyczyny i skutki zmiany. Wniosek jest częścią odpowiedzi, nie dodatkiem.

Uwaga na błąd

Opisywanie dwóch rzeczy osobno bez wniosku o podobieństwach i różnicach. To nie jest porównanie.

Sprawdź, czy rozumiesz

Jak Polska odzyskała pełną suwerenność po 1989 roku?

✎Ściąga: Porównania i syntezy problemowe na rozszerzeniu

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Porównuj kryterium po kryterium i kończ wnioskiem. W syntezie pokaż początek, przyczyny i skutki zmiany. Wniosek jest częścią odpowiedzi, nie dodatkiem.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Jak zbudować dobre porównanie?

    1. ABez kryteriów
    2. BWedług kryteriów, z wnioskiem
    3. CSamą listą dat
    4. DDwa osobne opisy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Według kryteriów, z wnioskiem – Porównanie wymaga zestawienia kryterium po kryterium.

  2. Co jest wspólną cechą obu okupacji?

    1. ATerror wobec ludności
    2. BBrak represji
    3. CSzacunek dla elit
    4. DBrak deportacji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Terror wobec ludności – Różniły się celami ideologicznymi.

  3. Czym różnił się cel okupacji niemieckiej od sowieckiej?

    1. ATakie same cele
    2. BZSRS chciał zachować rządy polskie
    3. CNiemcy chcieli oddać Polsce ziemie
    4. DGermanizacja i eksterminacja Żydów kontra sowietyzacja
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Germanizacja i eksterminacja Żydów kontra sowietyzacja – Obie wiązały się z terrorem.

  4. Jak wyglądała suwerenność Polski w 1945 roku?

    1. APełna
    2. BJak w II RP
    3. CNie istniała w ogóle
    4. DOgraniczona przez ZSRS
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Ograniczona przez ZSRS – PRL była państwem zależnym.

  5. Jak Polska odzyskała pełną suwerenność po 1989 roku?

    1. APrzez inwazję
    2. BPrzez wojnę
    3. CPrzez negocjacje i stopniową zmianę
    4. DPrzez narzucenie z zewnątrz
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Przez negocjacje i stopniową zmianę – Okrągły Stół i wybory 1989 otworzyły drogę do stopniowego odzyskania suwerenności.

  6. Czego dotyczy „synteza w czasie”?

    1. APokazania stanu początkowego, przyczyn i stanu końcowego zmiany
    2. BListy dat
    3. CCytatu
    4. DOpisu jednego dnia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Pokazania stanu początkowego, przyczyn i stanu końcowego zmiany – Pokazuje, jak coś zmieniało się w dłuższym okresie.

  7. Czemu wniosek jest ważny w porównaniu?

    1. AZastępuje fakty
    2. BPokazuje, że rozumiesz podobieństwa i różnice
    3. CJest ozdobą
    4. DNie jest wymagany
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Pokazuje, że rozumiesz podobieństwa i różnice – Bez wniosku zadanie bywa niepełne.

  8. Jak odpowiadać na polecenie „oceń”?

    1. ANapisać opinię
    2. BPodać kryteria oceny i uzasadnienie
    3. CPodać datę
    4. DWymienić wydarzenia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Podać kryteria oceny i uzasadnienie – Ocena wymaga kryteriów i faktów.

Cały dział „Synteza i CKE”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 4

Wojna obronna Polski w 1939 rokuKampania 1939: potencjały, decyzje i ocenyII wojna światowa: fronty i klęska OsiDaleki Wschód, Afryka i Włochy: inne fronty wojnyKonferencje Wielkiej Trójki: Teheran, Jałta, PoczdamWielka Koalicja i współpraca Niemiec z ZSRSLudność cywilna i jeńcy w II wojnie światowejŻycie pod okupacją, obozy i deportacjePolityka okupantów: Niemcy i ZSRS w PolsceZbrodnie niemieckie i sowieckie oraz pamięć o nichLudobójstwo na Wołyniu i w Małopolsce WschodniejZagłada Żydów: etapy i opórPostawy wobec Holokaustu i SprawiedliwiKorzenie antysemityzmu i działania rządu RP wobec ZagładyRząd RP na uchodźstwie i układ Sikorski–MajskiPolacy na frontach i sprawa polska w polityce mocarstwArmia Andersa, Polskie Siły Zbrojne i położenie rządu RPPolskie Państwo Podziemne i Armia KrajowaAkcja „Burza” i powstanie warszawskieSkutki II wojny światowejRozliczenie zbrodni wojennych i ocena ONZPoczątek zimnej wojny, NATO i Układ WarszawskiSowietyzacja Europy Środkowo-Wschodniej i bunty: NRD, Węgry, CzechosłowacjaKonflikt arabsko-izraelski i Bliski WschódPowstanie Izraela i przemiany w ChinachDekolonizacja oraz Wietnam, Kuba i AfganistanRok Afryki i terroryzmIntegracja europejska, nauka i przemiany kulturyZagrożenia cywilizacyjne, Sobór Watykański II i kultura masowaUSA po II wojnie światowej: makkartyzm i prawa obywatelskiePolska po wojnie: straty, nowe granice i odbudowaPrzesiedlenia i nowe granice: skutki społeczneJak komuniści przejęli władzę w PolsceStalinizm w Polsce: ustrój, terror i KościółPropaganda, socrealizm, plan sześcioletni i odwilżPoznański Czerwiec 1956 i Październik 1956System władzy i gospodarka PRL w latach 60. i 70.Kryzysy: Marzec 1968, Grudzień 1970, Czerwiec 1976Kościół, opozycja i „Solidarność”Postawy wobec władzy, milenium 1966 i ludzie „Solidarności”Stan wojenny w PolsceStan wojenny: reakcje świata, Kościół i życie codzienneOkrągły Stół i wybory 1989Jesień Ludów, rozpad ZSRS i wojny lat 90.Obalanie komunizmu i transformacja w regionieTransformacja ustrojowa i Konstytucja 1997Spory polityczne i koszty transformacji w latach 90.Polska w NATO i Unii EuropejskiejPolska i sąsiedzi po 1989 rokuŚwiat po 2000 roku: Chiny, terroryzm i wojna na UkrainieŹródła XX wieku: jak je czytać i oceniaćSpory o XX wiek: interpretacje i argumentacjaPowtórka: cezury i problemy od starożytności do 2004 roku