✎Ściąga z działu
Temat, narrator i osoba mówiąca
- Temat odpowiada na pytanie „o czym?”, główna myśl – „co z tego wynika?”
- Autor pisze utwór, osoba mówiąca wypowiada się w wierszu, narrator opowiada wydarzenia
- Temat mówi, o czym jest tekst: o przygodach Pinokia.
Świat przedstawiony: fabuła i bohaterowie
- Fabuła to wydarzenia w takiej kolejności, że każde wynika z poprzedniego
- Świat przedstawiony to wszystko, co dzieje się w utworze: bohaterowie, wydarzenia, czas i miejsce akcji.
- Akcja to ciąg wydarzeń w utworze. Czas akcji to np. dawno, dawno temu albo wiosną 2026 roku, miejsce – w zaczarowanym lesie.
Środki stylistyczne i budowa wiersza
- Wersy tworzą strofy, rymy łączą zakończenia wersów, a refren się powtarza
- Środki stylistyczne to sposoby, dzięki którym tekst jest barwny i działa na wyobraźnię.
- Epitet – wyraz określający rzeczownik, najczęściej przymiotnik: złota jesień, cichy las.
Baśń, legenda, opowiadanie i komiks
- Baśń dzieje się „dawno temu, nie wiadomo gdzie”, a legenda wiąże się z prawdziwym miejscem lub postacią
- Baśń to opowieść, w której ważną rolę odgrywa fantastyka: czary, mówiące zwierzęta, wróżki.
- Legenda to dawna opowieść o miejscu, wydarzeniu lub postaci ważnej dla wspólnoty, np. o Piaście Kołodzieju.
Teatr i jego twórcy
- Aktor gra, reżyser kieruje, scenograf projektuje scenę, choreograf układa ruch, sufler podpowiada
- Tekst kultury to każde dzieło, które coś nam przekazuje: książka, wiersz, komiks, obraz, film, przedstawienie.
- Spektakl (przedstawienie) to historia pokazana na żywo na scenie; widzowie siedzą na widowni, a scenę zasłania kurtyna.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Czym jest temat utworu?
- Aliczbą stron
- Bnazwiskiem autora
- Codpowiedzią na pytanie, o czym jest tekst
- Dmiejscem wydruku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: odpowiedzią na pytanie, o czym jest tekst – Temat mówi, o czym jest utwór.
Czym jest główna myśl?
- Apierwszym zdaniem
- Btytułem rozdziału
- Cnajważniejszym przesłaniem tekstu
- Dlistą bohaterów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: najważniejszym przesłaniem tekstu – Główna myśl to to, co z tekstu wynika.
Kto to autor?
- Aczytelnik
- Bczłowiek, który napisał utwór
- Cosoba, która opowiada wydarzenia
- Dbohater wiersza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: człowiek, który napisał utwór – Autora odróżniamy od narratora i osoby mówiącej.
Co wchodzi w skład świata przedstawionego?
- Anazwisko autora
- Bbohaterowie, wydarzenia, czas i miejsce
- Ctylko tytuł
- Dliczba stron
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: bohaterowie, wydarzenia, czas i miejsce – Świat przedstawiony to bohaterowie, wydarzenia, czas i miejsce.
Co to jest fabuła?
- Awydarzenia w ciągu przyczynowo-skutkowym
- Bopis okładki
- Cżyciorys autora
- Dspis bohaterów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wydarzenia w ciągu przyczynowo-skutkowym – Fabuła to wydarzenia, gdzie jedno wynika z drugiego.
W jakiej kolejności następują etapy akcji?
- Azawiązanie, rozwinięcie, punkt kulminacyjny, zakończenie
- Bzakończenie, zawiązanie, rozwinięcie
- Crozwinięcie, zakończenie, zawiązanie
- Dpunkt kulminacyjny, zawiązanie, zakończenie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zawiązanie, rozwinięcie, punkt kulminacyjny, zakończenie – Akcja rozwija się od zawiązania do zakończenia.
Co to jest epitet?
- Awyraz naśladujący dźwięk
- Bpowtarzający się refren
- Czgodne zakończenie wersów
- Dwyraz określający rzeczownik, najczęściej przymiotnik
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wyraz określający rzeczownik, najczęściej przymiotnik – „Złota jesień” to epitet.
Który środek to porównanie?
- Aoczy jak gwiazdy
- Bmorze słów
- Człota jesień
- Dbum
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: oczy jak gwiazdy – Porównanie zawiera słowo „jak”.
Co to jest przenośnia?
- Agrupa wersów
- Bpołączenie wyrazów o nowym, niezwykłym znaczeniu
- Cjedna linijka wiersza
- Dnaśladowanie dźwięku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: połączenie wyrazów o nowym, niezwykłym znaczeniu – „Morze słów” to przenośnia.
Czym zaczyna się wiele baśni?
- Adnia 1 stycznia
- Bdawno, dawno temu
- Cwczoraj rano
- Dw pewnym biurze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: dawno, dawno temu – Baśń przenosi nas w odległy, umowny czas.
Co jest typowe dla baśni?
- Abrak jakiejkolwiek fantastyki
- Bopisy prawdziwych miast
- Clisty
- Ddobro zwycięża zło
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: dobro zwycięża zło – W baśni dobro zawsze wygrywa.
Czym jest morał baśni?
- Atytułem
- Bimieniem bohatera
- Cliczbą stron
- Dprzesłaniem, np. „dobro zawsze powraca”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: przesłaniem, np. „dobro zawsze powraca” – Morał to nauka płynąca z baśni.
Kto gra postać na scenie?
- Aaktor
- Bscenograf
- Csufler
- Dreżyser
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: aktor – Aktor wciela się w postać: mówi jej słowa i wyraża jej emocje.
Kto kieruje całym przedstawieniem?
- Areżyser
- Bchoreograf
- Caktor
- Dwidz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: reżyser – Reżyser decyduje, jak będzie wyglądał spektakl, i prowadzi pracę aktorów.
Kto podpowiada aktorom tekst?
- Asufler
- Breżyser
- Cdekorator
- Dchoreograf
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: sufler – Sufler pomaga aktorowi, który zapomniał słów roli.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.