ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Teoria literaturyklasa 4 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/4/jezyk-polski/srodki-stylistyczne-i-budowa-wiersza/

Język polski · Teoria literatury · kl. 4

Środki stylistyczne i budowa wiersza

Nauczysz się rozpoznawać środki stylistyczne, odróżniać znaczenie dosłowne od przenośnego i opisywać budowę wiersza.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Środki stylistyczne

  • Środki stylistyczne to sposoby, dzięki którym tekst jest barwny i działa na wyobraźnię.
  • Epitet – wyraz określający rzeczownik, najczęściej przymiotnik: złota jesień, cichy las.
  • Porównanie – zestawienie dwóch rzeczy za pomocą słów jak, niby, jakby, niczym: oczy jak gwiazdy.
  • Przenośnia (metafora) – połączenie wyrazów, które razem mają nowe, niezwykłe znaczenie: morze słów, deszcz gwiazd.
  • Wyraz dźwiękonaśladowczy – naśladuje dźwięk: bum, szu, szu, kukuryku.
środekprzykład
epitetsrebrny księżyc
porównanieszybki jak błyskawica
przenośniarzeka czasu
wyraz dźwiękonaśladowczytrach, bęc

2Krok po kroku: jaki to środek?

  • Krok 1. Jest słowo jak, niby, jakby, niczym? → porównanie.
  • Krok 2. Wyraz określa cechę rzeczownika (złota jesień)? → epitet.
  • Krok 3. Wyrazy razem znaczą coś niemożliwego dosłownie (morze słów)? → przenośnia.
  • Krok 4. Wyraz brzmi jak odgłos (kap, kap)? → wyraz dźwiękonaśladowczy.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co to jest epitet?

3Znaczenie dosłowne i przenośne

  • Znaczenie dosłowne to zwykłe znaczenie: końskie kopyto.
  • Znaczenie przenośne odczytujesz z kontekstu: końskie zdrowie to bardzo dobre zdrowie.
  • Przenośnie sprawiają, że tekst jest obrazowy – łatwo go sobie wyobrazić.

4Budowa wiersza

  • Wers to jedna linijka wiersza, a strofa (zwrotka) to grupa wersów oddzielona odstępem.
  • Rym to podobne brzmienie zakończeń wersów: kotek – płotek.
  • Refren to fragment powtarzany po każdej strofie, jak w piosence.
Płyną chmury nad dachami,deszcz się bawi z kałużami.Kap, kap, kap – deszczyku, graj!Mokną płoty, mokną bzy,przy oknie stoimy ja i ty.Kap, kap, kap – deszczyku, graj!strofastrofawers – jedna linijkarym: dachami – kałużamirefren (powtarza się)rym: bzy – tyrefren
Wersy, strofy, rymy i refren w krótkim wierszu
Zapamiętaj

Wersy tworzą strofy, rymy łączą zakończenia wersów, a refren się powtarza

Uwaga na błąd

Mylenie wersu ze strofą. Wers to jedna linijka, a strofa – cała grupa linijek.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co znaczy „końskie zdrowie” w znaczeniu przenośnym?

✎Ściąga: Środki stylistyczne i budowa wiersza

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Wersy tworzą strofy, rymy łączą zakończenia wersów, a refren się powtarza
  • Środki stylistyczne to sposoby, dzięki którym tekst jest barwny i działa na wyobraźnię.
  • Epitet – wyraz określający rzeczownik, najczęściej przymiotnik: złota jesień, cichy las.
  • Porównanie – zestawienie dwóch rzeczy za pomocą słów jak, niby, jakby, niczym: oczy jak gwiazdy.
  • Przenośnia (metafora) – połączenie wyrazów, które razem mają nowe, niezwykłe znaczenie: morze słów, deszcz gwiazd.
  • Wyraz dźwiękonaśladowczy – naśladuje dźwięk: bum, szu, szu, kukuryku.
  • Krok 1. Jest słowo jak, niby, jakby, niczym? → porównanie.
  • Krok 2. Wyraz określa cechę rzeczownika (złota jesień)? → epitet.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co to jest epitet?

    1. Awyraz naśladujący dźwięk
    2. Bpowtarzający się refren
    3. Czgodne zakończenie wersów
    4. Dwyraz określający rzeczownik, najczęściej przymiotnik
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: wyraz określający rzeczownik, najczęściej przymiotnik – „Złota jesień” to epitet.

  2. Który środek to porównanie?

    1. Aoczy jak gwiazdy
    2. Bmorze słów
    3. Człota jesień
    4. Dbum
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: oczy jak gwiazdy – Porównanie zawiera słowo „jak”.

  3. Co to jest przenośnia?

    1. Agrupa wersów
    2. Bpołączenie wyrazów o nowym, niezwykłym znaczeniu
    3. Cjedna linijka wiersza
    4. Dnaśladowanie dźwięku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: połączenie wyrazów o nowym, niezwykłym znaczeniu – „Morze słów” to przenośnia.

  4. Co naśladuje wyraz dźwiękonaśladowczy?

    1. Adźwięk
    2. Bkolor
    3. Ckształt
    4. Dzapach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: dźwięk – „Bum” naśladuje dźwięk.

  5. Co znaczy „końskie zdrowie” w znaczeniu przenośnym?

    1. Astajnię
    2. Blekarstwo dla koni
    3. Cbardzo dobre zdrowie
    4. Dkopyto konia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: bardzo dobre zdrowie – Przenośnię odczytujemy z kontekstu.

  6. Co to jest wers?

    1. Ajedna linijka wiersza
    2. Bgrupa wersów
    3. Czakończenie wiersza
    4. Dpowtarzający się fragment
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: jedna linijka wiersza – Wers to pojedyncza linijka.

  7. Co to jest strofa?

    1. Arefren
    2. Bjedno słowo
    3. Cgrupa wersów oddzielona odstępem
    4. Dtytuł wiersza
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: grupa wersów oddzielona odstępem – Strofa to kilka wersów razem.

  8. Co to jest refren?

    1. Apowtarzający się fragment wiersza
    2. Bpierwszy wers
    3. Costatnia strofa
    4. Drym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: powtarzający się fragment wiersza – Refren wraca, np. po każdej zwrotce.

Cały dział „Teoria literatury”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Ten sam temat w innych klasach i przedmiotach

Środki stylistyczne i budowa wiersza · Język polski, klasa 8

Więcej: Język polski, klasa 4

Ó czy uRz czy żCh czy hWielka i mała literaPisownia „nie” – pierwsze zasadyPowtórka ortograficznaInterpunkcja: kropka, przecinek, cudzysłów„Akademia pana Kleksa”„Mazurek Dąbrowskiego” – hymn Polski„Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa”„Mikołajek”„Kajko i Kokosz. Szkoła latania”Części mowyRzeczownik i jego odmianaCzasownik i jego formyPrzymiotnik, przysłówek i spójnikZdanie, równoważnik i typy wypowiedzeńAlfabet, głoski, litery i sylabyWyrazy bliskoznaczne, frazeologizmy i słownikiKomunikacja i intencja wypowiedziGrzeczność językowa i mowa ciałaTemat, narrator i osoba mówiącaŚwiat przedstawiony: fabuła i bohaterowieBaśń, legenda, opowiadanie i komiksTeatr i jego twórcyNotatka i planZaproszenie, przepis i instrukcjaList, e-mail i kartka pocztowaOpowiadanieOpis przedmiotu, miejsca i postaciOpinia i argumenty; akapityWartości, wspólnota i samoocenaŹródła informacji, fakty i reklamaBezpieczeństwo w sieci