✎Ściąga z działu
Miasto i wieś
- Zieleń i woda w mieście chłodzą powietrze, zatrzymują deszczówkę, oczyszczają powietrze i dają dom zwierzętom.
- Zagroda to dom z budynkami gospodarskimi, np. stodołą i oborą.
- Ogród deszczowy to rabata z roślinami, do której spływa deszczówka, np. z dachu.
Uprawy i chów zwierząt w Polsce
- Kupując jedzenie z bliska i w porze jego zbiorów, chronisz środowisko.
- Łąki kosi się na siano, a na pastwiskach pasą się zwierzęta.
- Chów to utrzymywanie zwierząt dla produktów, a hodowla to także ulepszanie ras.
Jak działa moje ciało? Układy narządów
- Narząd → układ narządów → organizm.
- Dbasz o układy narządów, gdy się ruszasz, zdrowo jesz, wysypiasz się i siedzisz prosto.
- Narząd to część ciała, która ma określone zadanie, np. serce, płuca, żołądek.
Co warto jeść? Składniki pokarmowe
- Białka budują, węglowodany i tłuszcze dają energię, witaminy i sole mineralne pomagają organizmowi dobrze działać.
- Cukry proste są w słodyczach i słodzonych napojach. Dają energię szybko, ale na krótko.
- Wapń (sól mineralna z mleka i serów) buduje kości i zęby.
Opakowania i segregacja odpadów
- Najlepszy odpad to ten, który w ogóle nie powstał.
Drobnoustroje i pasożyty
- Najprostsza ochrona przed zarazkami to częste i dokładne mycie rąk.
- Antybiotyki działają tylko na bakterie, nie na wirusy. Przyjmujemy je wyłącznie z przepisu lekarza.
- Pasożyt żyje kosztem innego organizmu – żywiciela – i mu szkodzi.
Uzależnienia
- Prawdziwy przyjaciel uszanuje Twoje „nie”.
- Proszenie o pomoc to odwaga, a nie słabość.
- Uzależnienie to silna, trudna do opanowania potrzeba przyjmowania jakiejś substancji lub powtarzania zachowania, mimo że szkodzi.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Co jest typowe dla krajobrazu wsi?
- Aduże fabryki i szerokie ulice
- Bpola, łąki i rozproszona zabudowa
- Cgęsta zabudowa i wysokie bloki
- Dlotnisko i wiele dworców
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: pola, łąki i rozproszona zabudowa – Na wsi przeważają pola i łąki, a domy stoją rzadziej.
Co to jest zagroda?
- Adom z budynkami gospodarskimi
- Bpark w centrum miasta
- Cduży blok mieszkalny
- Dogrodzony plac zabaw
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: dom z budynkami gospodarskimi – Zagrodę tworzą dom, stodoła, obora i inne budynki gospodarcze.
Które zboże zajmuje w Polsce największą powierzchnię?
- Apszenica
- Bżyto
- Cowies
- Djęczmień
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: pszenica – Pszenica zajmowała w 2025 r. ok. 2,4 mln ha – najwięcej ze zbóż.
Z której rośliny produkuje się w Polsce cukier?
- Az jęczmienia
- Bz ziemniaka
- Cz rzepaku
- Dz buraka cukrowego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: z buraka cukrowego – Cukier w Polsce wytwarza się z korzeni buraków cukrowych.
Do którego układu należą płuca?
- Anerwowego
- Bpokarmowego
- Coddechowego
- Dkrwionośnego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: oddechowego – Płuca pobierają tlen z powietrza – to główny narząd układu oddechowego.
Który narząd pompuje krew?
- Aserce
- Bżołądek
- Cpłuca
- Dmózg
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: serce – Serce to pompa układu krwionośnego, która stale przetłacza krew przez naczynia.
Który składnik pokarmowy przede wszystkim buduje ciało?
- Abłonnik
- Btłuszcz
- Cbiałko
- Dcukier
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: białko – Białka są budulcem, np. mięśni.
W której grupie są produkty bogate w białko?
- Aolej, masło, smalec
- Bogórek, sałata, rzodkiewka
- Ccukierki, lizaki, cola
- Dryby, jaja, fasola
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ryby, jaja, fasola – Białko znajdziemy w mięsie, rybach, jajach, nabiale i roślinach strączkowych.
Do którego pojemnika wrzucisz gazetę i karton po butach?
- Aniebieskiego
- Bżółtego
- Czielonego
- Dbrązowego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: niebieskiego – Papier i tekturę wrzucamy do niebieskiego pojemnika.
Gdzie wyrzucisz pustą puszkę po konserwie?
- Ado żółtego pojemnika
- Bdo brązowego pojemnika
- Cdo niebieskiego pojemnika
- Ddo zielonego pojemnika
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: do żółtego pojemnika – Do żółtego trafiają metale i tworzywa sztuczne.
Która choroba jest wywoływana przez wirusa?
- Agrzybica stóp
- Bborelioza
- Csalmonelloza
- Dgrypa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: grypa – Grypę wywołuje wirus, boreliozę i salmonellozę – bakterie, a grzybicę – grzyby.
Na którą chorobę NIE pomoże antybiotyk?
- Aborelioza
- Bsalmonelloza
- Cprzeziębienie
- Dangina bakteryjna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przeziębienie – Antybiotyki działają tylko na bakterie, a przeziębienie wywołują wirusy.
Czym jest uzależnienie?
- Akażdym ulubionym zajęciem, które sprawia radość
- Bchorobą wywoływaną przez bakterie
- Cchwilową ochotą na słodycze po obiedzie
- Dsilną, trudną do opanowania potrzebą, mimo szkód
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: silną, trudną do opanowania potrzebą, mimo szkód – Uzależniona osoba nie potrafi przestać, choć wie, że to jej szkodzi.
Które z poniższych to uzależnienie od zachowania?
- Auzależnienie od kofeiny
- Bnikotynizm
- Cfonoholizm
- Dalkoholizm
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: fonoholizm – Fonoholizm to uzależnienie od korzystania z telefonu, a pozostałe – od substancji.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.