1Drobnoustroje chorobotwórcze
| drobnoustroje | przykłady chorób |
|---|---|
| wirusy | grypa, przeziębienie, ospa wietrzna, COVID-19 |
| bakterie | angina, salmonelloza, borelioza |
| grzyby | grzybica stóp i paznokci |
- Wiele bakterii jest pożytecznych – o nich mówi temat „Bakterie wokół nas”.
- Antybiotyki działają tylko na bakterie, nie na wirusy. Przyjmujemy je wyłącznie z przepisu lekarza.
„na grypę lub przeziębienie pomoże antybiotyk”
To choroby wirusowe, więc antybiotyk na nie nie działa.
2Pasożyty
- Pasożyt żyje kosztem innego organizmu – żywiciela – i mu szkodzi.
| pasożyty | przykłady | jak się zarażamy |
|---|---|---|
| wewnętrzne | owsiki (najczęstsze u dzieci), glista ludzka, tasiemiec | brudne ręce, niemyte warzywa, niedogotowane mięso (tasiemiec) |
| zewnętrzne | wesz głowowa, kleszcz, pchły | kontakt z inną osobą lub zwierzęciem, wspólny grzebień, pobyt w lesie i na łące |
- Kleszcz może przenosić boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu (KZM).
3Jak się zarażamy?
- drogą kropelkową – przez kichanie, kaszel, rozmowę;
- przez dotyk i brudne ręce, które potem dotykają ust, nosa i oczu;
- przez żywność i wodę – niemyte owoce, surowe jajka, niedogotowane mięso, brudną wodę;
- przez ukąszenia – kleszczy, komarów.
Którą chorobę może przenieść kleszcz?
Kleszcze przenoszą boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
4Profilaktyka
- Myj ręce mydłem przez ok. 30 sekund – po toalecie, przed jedzeniem i po powrocie do domu.
- Kichaj i kaszlaj w zgięcie łokcia lub chusteczkę, wietrz pomieszczenia.
- Myj owoce i warzywa, dokładnie gotuj i smaż mięso.
- Nie pożyczaj grzebienia, czapki ani ręcznika, na basenie noś klapki.
- Gdy jesteś chory, zostań w domu. Przed wieloma chorobami chronią szczepienia (temat „Szczepionki”).
Najprostsza ochrona przed zarazkami to częste i dokładne mycie rąk.
5Kleszcze
- W lesie i na łące noś długie spodnie i koszulkę z długim rękawem, najlepiej jasne, i używaj repelentu.
- Po powrocie obejrzyj całe ciało, zwłaszcza pachy, pachwiny, okolice uszu i głowę.
- Gdy znajdziesz kleszcza, poproś o pomoc dorosłego. Kleszcza usuwamy jak najszybciej pęsetą: chwytamy go tuż przy skórze i wyciągamy zdecydowanym ruchem. Nie smarujemy go tłuszczem ani alkoholem. Miejsce dezynfekujemy i obserwujemy przez miesiąc – powiększający się czerwony rumień to sygnał, by iść do lekarza.
Kasia po spacerze w lesie znalazła na nodze kleszcza. Co powinna zrobić?
Kleszcza usuwa się jak najszybciej pęsetą, bez smarowania, a miejsce obserwuje przez miesiąc.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Drobnoustroje i pasożyty
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Najprostsza ochrona przed zarazkami to częste i dokładne mycie rąk.
- Antybiotyki działają tylko na bakterie, nie na wirusy. Przyjmujemy je wyłącznie z przepisu lekarza.
- Pasożyt żyje kosztem innego organizmu – żywiciela – i mu szkodzi.
- Kleszcz może przenosić boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu (KZM).
- drogą kropelkową – przez kichanie, kaszel, rozmowę;
- przez dotyk i brudne ręce, które potem dotykają ust, nosa i oczu;
- przez żywność i wodę – niemyte owoce, surowe jajka, niedogotowane mięso, brudną wodę;
- przez ukąszenia – kleszczy, komarów.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Która choroba jest wywoływana przez wirusa?
- Agrzybica stóp
- Bborelioza
- Csalmonelloza
- Dgrypa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: grypa – Grypę wywołuje wirus, boreliozę i salmonellozę – bakterie, a grzybicę – grzyby.
Na którą chorobę NIE pomoże antybiotyk?
- Aborelioza
- Bsalmonelloza
- Cprzeziębienie
- Dangina bakteryjna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przeziębienie – Antybiotyki działają tylko na bakterie, a przeziębienie wywołują wirusy.
Który pasożyt najczęściej występuje u dzieci w wieku szkolnym?
- Atasiemiec
- Bowsik
- Cglista ludzka
- Dpchła
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: owsik – Owsikami łatwo zarazić się przez brudne ręce, np. w przedszkolu i szkole.
Jak najczęściej zarażamy się tasiemcem?
- Ajedząc niedogotowane mięso
- Bdzieląc się grzebieniem
- Cprzez ukąszenie komara
- Ddrogą kropelkową przy kichaniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: jedząc niedogotowane mięso – Larwy tasiemca mogą być w surowym lub źle ugotowanym mięsie.
Którą chorobę może przenieść kleszcz?
- Aospę wietrzną
- Bboreliozę
- Canginę
- Dgrypę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: boreliozę – Kleszcze przenoszą boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu.
Kasia po spacerze w lesie znalazła na nodze kleszcza. Co powinna zrobić?
- Aszybko usunąć go pęsetą i obserwować miejsce
- Bprzypalić go zapałką i zgnieść palcami
- Cposmarować go masłem i poczekać, aż wyjdzie
- Dzostawić go, bo sam odpadnie po kilku dniach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: szybko usunąć go pęsetą i obserwować miejsce – Kleszcza usuwa się jak najszybciej pęsetą, bez smarowania, a miejsce obserwuje przez miesiąc.
Którą drogą najczęściej przenosi się grypa?
- Akropelkową
- Bprzez niedogotowane mięso
- Cprzez wspólny grzebień
- Dprzez ukąszenia komarów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: kropelkową – Wirusy grypy są w kropelkach wydostających się z ust i nosa przy kichaniu i kaszlu.
Jak prawidłowo zasłonić usta przy kichaniu?
- Anie trzeba ich zasłaniać
- Bzgięciem łokcia lub chusteczką
- Crękawiczką z wełny
- Dgołą dłonią
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zgięciem łokcia lub chusteczką – Na dłoni zarazki łatwo przenieść na klamki i innych ludzi.
Cały dział „Człowiek w środowisku”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.