✎Ściąga z działu
Globus i mapa świata: bieguny, równik, południki i półkule
- Kolejność od północy: biegun N, koło podbiegunowe północne, zwrotnik Raka, równik, zwrotnik Koziorożca, koło podbiegunowe południowe, biegun S.
- Każde miejsce na Ziemi (oprócz linii podziału) leży jednocześnie na dwóch półkulach, np. północnej i wschodniej.
- Globus to pomniejszony model Ziemi. Pokazuje lądy i oceany bez zniekształceń, ale jest mały i trudno go zabrać w teren.
Kontynenty i oceany
- Największy kontynent to Azja, najmniejszy – Australia. Afryka jako jedyny kontynent jest przecięta zarówno przez równik, jak i przez południk zerowy.
- Kontynent to bardzo duży ląd razem z leżącymi blisko wyspami.
Wielkie formy ukształtowania powierzchni Ziemi
- Wysokości nad poziomem morza (n.p.m.) i głębokości poniżej poziomu morza (p.p.m.) dodajemy, bo leżą po dwóch stronach poziomu 0 m.
- Niziny to obszary położone od 0 do 300 m n.p.m. Są płaskie lub lekko faliste, np. Nizina Amazonki (największa na świecie) i Nizina Wschodnioeuropejska.
- Wyżyny leżą powyżej 300 m n.p.m., ale ich powierzchnia jest dość płaska lub falista, np. Wyżyna Tybetańska – najwyższa wyżyna świata.
Wielkie wyprawy geograficzne
- Kolumb – Ameryka (1492), Vasco da Gama – droga morska do Indii (1498), Magellan i Elcano – pierwsze opłynięcie Ziemi (1522).
- James Cook w XVIII w. zbadał wybrzeża Australii i Nowej Zelandii oraz pływał po wodach wokół Antarktydy.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Która linia dzieli Ziemię na półkulę północną i południową?
- Apołudnik zerowy
- Bpołudnik 180°
- Czwrotnik Raka
- Drównik
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: równik – Równik (0°) leży w połowie drogi między biegunami.
Które linie dzielą Ziemię na półkulę wschodnią i zachodnią?
- Aoba koła podbiegunowe
- Boba zwrotniki
- Cpołudnik 0° i południk 180°
- Drównik i zwrotnik Raka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: południk 0° i południk 180° – Te dwa południki tworzą razem pełne koło.
Przez jaką miejscowość przechodzi południk zerowy?
- AWarszawę
- BParyż
- CRzym
- DGreenwich w Londynie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Greenwich w Londynie – Na południk 0° wybrano południk obserwatorium w Greenwich.
Który kontynent jest największy?
- AAfryka
- BAzja
- CAmeryka Północna
- DAntarktyda
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Azja – Azja ma ok. 44 mln km², czyli prawie 1/3 wszystkich lądów.
Który ocean jest największy?
- AAtlantycki
- BArktyczny
- CIndyjski
- DSpokojny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Spokojny – Ocean Spokojny zajmuje ok. 1/3 powierzchni Ziemi.
Jaką część powierzchni Ziemi zajmują oceany i morza?
- Aok. 50%
- Bok. 90%
- Cok. 71%
- Dok. 29%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ok. 71% – Lądy to tylko ok. 29% powierzchni Ziemi.
Jak nazywa się ląd położony poniżej poziomu morza?
- Arów oceaniczny
- Bwyżyna
- Cnizina
- Ddepresja
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: depresja – Przykładem depresji są okolice Morza Martwego.
Na jakiej wysokości leżą niziny?
- Aponiżej poziomu morza
- Bod 300 do 500 m n.p.m.
- Cod 0 do 300 m n.p.m.
- Dpowyżej 1000 m n.p.m.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: od 0 do 300 m n.p.m. – Wyżyny i góry są położone wyżej niż 300 m n.p.m.
Gdzie leży Rów Mariański?
- Aw Oceanie Spokojnym
- Bw Oceanie Arktycznym
- Cw Oceanie Indyjskim
- Dw Oceanie Atlantyckim
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w Oceanie Spokojnym – To najgłębsze miejsce oceanów, prawie 11 000 m p.p.m.
Kto w 1492 r. dopłynął do Ameryki?
- AFerdynand Magellan
- BKrzysztof Kolumb
- CVasco da Gama
- DJames Cook
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Krzysztof Kolumb – Kolumb płynął z Hiszpanii przez Ocean Atlantycki.
Kto pierwszy dopłynął z Europy do Indii drogą morską wokół Afryki?
- AKrzysztof Kolumb
- BVasco da Gama
- CRoald Amundsen
- DMarco Polo
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Vasco da Gama – Vasco da Gama dotarł do Indii w 1498 r.
Która wyprawa jako pierwsza opłynęła Ziemię dookoła?
- AMagellana i Elcano
- BVasco da Gamy
- CKolumba
- DCooka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Magellana i Elcano – Wyprawa trwała w latach 1519–1522; Magellan zginął po drodze.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.