1Globus – model Ziemi
- Globus to pomniejszony model Ziemi. Pokazuje lądy i oceany bez zniekształceń, ale jest mały i trudno go zabrać w teren.
- Mapa świata pokazuje całą Ziemię na płaskiej kartce, dlatego kształty lądów są na niej trochę zniekształcone.
- Ziemia obraca się wokół osi ziemskiej. Miejsca, w których oś „przebija” powierzchnię Ziemi, to biegun północny (N) i biegun południowy (S).
2Równik i inne równoleżniki
- Równik to najdłuższy równoleżnik. Leży w połowie drogi między biegunami i ma wartość 0°.
- Równoleżnikami są też zwrotnik Raka (23°26′N), zwrotnik Koziorożca (23°26′S) oraz koła podbiegunowe: północne (66°34′N) i południowe (66°34′S).
Kolejność od północy: biegun N, koło podbiegunowe północne, zwrotnik Raka, równik, zwrotnik Koziorożca, koło podbiegunowe południowe, biegun S.
Który równoleżnik leży najbliżej bieguna północnego?
Koło podbiegunowe północne ma 66°34′N, zwrotnik Raka – tylko 23°26′N.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Południki
- Południki to półokręgi łączące oba bieguny. Wszystkie mają taką samą długość.
- Południk zerowy (0°) przechodzi przez obserwatorium w Greenwich w Londynie. Po drugiej stronie Ziemi leży południk 180°.
Południk zerowy nie biegnie przez całą Ziemię dookoła – to półokrąg. Pełne koło tworzy dopiero razem z południkiem 180°.
4Półkule
- Równik dzieli Ziemię na półkulę północną i południową.
- Południki 0° i 180° dzielą Ziemię na półkulę wschodnią i zachodnią.
- Polska leży na półkuli północnej i wschodniej.
Każde miejsce na Ziemi (oprócz linii podziału) leży jednocześnie na dwóch półkulach, np. północnej i wschodniej.
Uczeń mówi: „Południk zerowy to pełne koło dookoła Ziemi”. Co jest prawdą?
Każdy południk to połowa okręgu od bieguna do bieguna.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Globus i mapa świata: bieguny, równik, południki i półkule
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Kolejność od północy: biegun N, koło podbiegunowe północne, zwrotnik Raka, równik, zwrotnik Koziorożca, koło podbiegunowe południowe, biegun S.
- Każde miejsce na Ziemi (oprócz linii podziału) leży jednocześnie na dwóch półkulach, np. północnej i wschodniej.
- Globus to pomniejszony model Ziemi. Pokazuje lądy i oceany bez zniekształceń, ale jest mały i trudno go zabrać w teren.
- Mapa świata pokazuje całą Ziemię na płaskiej kartce, dlatego kształty lądów są na niej trochę zniekształcone.
- Równik to najdłuższy równoleżnik. Leży w połowie drogi między biegunami i ma wartość 0°.
- Południki to półokręgi łączące oba bieguny. Wszystkie mają taką samą długość.
- Południk zerowy (0°) przechodzi przez obserwatorium w Greenwich w Londynie. Po drugiej stronie Ziemi leży południk 180°.
- Równik dzieli Ziemię na półkulę północną i południową.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Która linia dzieli Ziemię na półkulę północną i południową?
- Apołudnik zerowy
- Bpołudnik 180°
- Czwrotnik Raka
- Drównik
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: równik – Równik (0°) leży w połowie drogi między biegunami.
Które linie dzielą Ziemię na półkulę wschodnią i zachodnią?
- Aoba koła podbiegunowe
- Boba zwrotniki
- Cpołudnik 0° i południk 180°
- Drównik i zwrotnik Raka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: południk 0° i południk 180° – Te dwa południki tworzą razem pełne koło.
Przez jaką miejscowość przechodzi południk zerowy?
- AWarszawę
- BParyż
- CRzym
- DGreenwich w Londynie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Greenwich w Londynie – Na południk 0° wybrano południk obserwatorium w Greenwich.
Który równoleżnik leży najbliżej bieguna północnego?
- Azwrotnik Koziorożca
- Bzwrotnik Raka
- Crównik
- Dkoło podbiegunowe północne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: koło podbiegunowe północne – Koło podbiegunowe północne ma 66°34′N, zwrotnik Raka – tylko 23°26′N.
Na których półkulach leży Polska?
- Apółnocnej i wschodniej
- Bpołudniowej i zachodniej
- Cpołudniowej i wschodniej
- Dpółnocnej i zachodniej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: północnej i wschodniej – Polska leży na północ od równika i na wschód od południka 0°.
Zwrotnik Koziorożca leży
- Aprzy biegunie północnym
- Bna równiku
- Cna półkuli północnej
- Dna półkuli południowej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: na półkuli południowej – Zwrotnik Koziorożca to 23°26′S, a zwrotnik Raka – 23°26′N.
Czym różnią się południki od równoleżników?
- Awszystkie równoleżniki są tej samej długości
- Bpołudniki łączą bieguny, a równoleżniki są do równika równoległe
- Cpołudniki i równoleżniki niczym się nie różnią
- Dpołudniki są równoległe do równika
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: południki łączą bieguny, a równoleżniki są do równika równoległe – Południki są równej długości, a równoleżniki maleją w stronę biegunów.
Uczeń mówi: „Południk zerowy to pełne koło dookoła Ziemi”. Co jest prawdą?
- Apołudnik zerowy jest najdłuższym równoleżnikiem
- Bpołudnik zerowy to półokrąg, koło tworzy razem z południkiem 180°
- Cpołudnik zerowy to równik
- Dto prawda
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: południk zerowy to półokrąg, koło tworzy razem z południkiem 180° – Każdy południk to połowa okręgu od bieguna do bieguna.
Cały dział „Lądy i oceany na Ziemi”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.