✎Ściąga z działu
Narrator, podmiot liryczny i wątki
- Narrator opowiada, a podmiot liryczny wyraża uczucia i myśli.
- Narrator to ten, kto opowiada historię w powieści lub opowiadaniu. Wymyślił go autor.
- Narrator pierwszoosobowy mówi ja: bierze udział w wydarzeniach albo je obserwuje (Wszedłem do klasy…).
Mit i przypowieść
- Mit mówi o bogach, ale opowiada o ludziach: o ich odwadze, pysze, miłości i cierpieniu.
- Mit to bardzo dawna opowieść o bogach, herosach (bohaterach, często dzieciach boga i człowieka) i początkach świata. Greckie mity opowiedział na nowo m.in. Jan Parandowski w Mitologii.
- Elementy realistyczne to to, co znamy z życia: rodzina, praca, uczucia, prawdziwe miejsca (Grecja, morze).
Powtórzenie, wyliczenie i inne środki stylistyczne
- Powtórzenie i wyliczenie wzmacniają wypowiedź i przyciągają uwagę czytelnika.
- Powtórzenie to celowe użycie tego samego wyrazu lub zwrotu kilka razy: szumi, szumi, szumi las. Wzmacnia emocje, buduje rytm i podkreśla to, co ważne. W piosence powtórzeniem jest refren.
- Wyliczenie to wymienienie po kolei wielu elementów: na straganie leżały jabłka, gruszki, śliwki, orzechy. Pokazuje mnóstwo i bogactwo – działa na wyobraźnię i zmysły.
Film, teatr i komiks
- Każdy tekst kultury mówi własnym „językiem”: słowem, obrazem, dźwiękiem, ruchem.
- Reżyser przygotowuje przedstawienie, scenograf projektuje dekoracje i kostiumy, choreograf układa taniec i ruch, a sufler podpowiada aktorom tekst.
- Komiks opowiada kadrami – obrazkami ułożonymi w kolejności. Słowa postaci są w dymkach, a odgłosy zapisuje się wyrazami dźwiękonaśladowczymi: BUM!
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Kto opowiada o świecie przedstawionym w powieści?
- Anarrator
- Bautor
- Cpodmiot liryczny
- Dczytelnik
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: narrator – Narrator to osoba opowiadająca historię w utworze epickim.
Kim jest podmiot liryczny?
- Aautorem wiersza
- B„ja” mówiącym w wierszu
- Cbohaterem powieści
- Dnarratorem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: „ja” mówiącym w wierszu – Podmiot liryczny wypowiada się w wierszu, ale nie jest autorem.
Czym różni się monolog od dialogu?
- Amonolog występuje tylko w wierszach
- Bmonolog to wypowiedź jednej osoby, dialog to rozmowa
- Cdialog występuje tylko w teatrze
- Dmonolog jest zawsze krótszy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: monolog to wypowiedź jednej osoby, dialog to rozmowa – W monologu mówi jedna osoba, w dialogu rozmawiają co najmniej dwie.
Czym jest mit?
- Adawną opowieścią o bogach, herosach i początkach świata
- Bprzepisem kucharskim
- Ckrótkim wierszem o przyrodzie
- Dreportażem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: dawną opowieścią o bogach, herosach i początkach świata – Mity wyjaśniały świat ludziom, którzy nie znali nauki.
Który element mitu jest fantastyczny?
- Acudowne przemiany
- Bmiłość rodziny
- Cpodróż morska
- Dpraca w polu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: cudowne przemiany – Bogowie i cudowne zdarzenia nie istnieją w realnym świecie.
Co to warstwa metaforyczna mitu?
- Aukryte, przenośne znaczenie opowieści
- Bmiejsce akcji
- Ctytuł mitu
- Dliczba bohaterów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ukryte, przenośne znaczenie opowieści – Pod dosłownymi wydarzeniami mitu kryje się nauka o życiu.
Co to powtórzenie?
- Acelowe użycie tego samego wyrazu lub zwrotu kilka razy
- Bpytanie retoryczne
- Cskrócenie zdania
- Dprzypadkowa pomyłka autora
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: celowe użycie tego samego wyrazu lub zwrotu kilka razy – Powtórzenie, np. „szumi, szumi”, wzmacnia emocje i rytm.
Jaki środek występuje w zdaniu „Na straganie leżały jabłka, gruszki, śliwki i orzechy”?
- Awyliczenie
- Bwyraz dźwiękonaśladowczy
- Cporównanie
- Dpowtórzenie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wyliczenie – Wymieniono po kolei wiele elementów – to wyliczenie.
„Cichy jak mysz” to przykład
- Aprzenośni
- Bporównania
- Cwyrazu dźwiękonaśladowczego
- Depitetu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: porównania – Porównanie łączy dwie rzeczy słowem „jak”.
Kto podpowiada aktorom tekst w teatrze?
- Asufler
- Breżyser
- Cchoreograf
- Dscenograf
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: sufler – Sufler pomaga, gdy aktor zapomni słów roli.
Kto projektuje dekoracje i kostiumy?
- Aoperator
- Bscenograf
- Caktor
- Dsufler
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: scenograf – Scenograf odpowiada za wygląd sceny.
Co to kadr filmowy?
- Anapisy końcowe
- Bcała historia filmu
- Cmuzyka filmowa
- Dpojedynczy obraz widziany na ekranie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: pojedynczy obraz widziany na ekranie – Kadr to to, co w danej chwili widać na ekranie.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.