ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Teoria literaturyklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/jezyk-polski/narrator-podmiot-liryczny-i-watki/

Język polski · Teoria literatury · kl. 5

Narrator, podmiot liryczny i wątki

Kto opowiada w tekście, kto mówi w wierszu, czym różnią się dialog i monolog oraz jak odróżnić wątki i bohaterów.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Narrator

  • Narrator to ten, kto opowiada historię w powieści lub opowiadaniu. Wymyślił go autor.
  • Narrator pierwszoosobowy mówi ja: bierze udział w wydarzeniach albo je obserwuje (Wszedłem do klasy…).
  • Narrator trzecioosobowy mówi o bohaterach on, ona, oni. Gdy zna myśli wszystkich postaci, nazywamy go wszechwiedzącym.

2Podmiot liryczny

  • Podmiot liryczny to „ja” mówiące w wierszu. Nie utożsamiamy go z autorem.
  • O podmiocie wnioskujemy z jego słów: co czuje, do kogo mówi, jak ocenia świat.
Zapamiętaj

Narrator opowiada, a podmiot liryczny wyraża uczucia i myśli.

3Dialog i monolog

  • Dialog to rozmowa co najmniej dwóch osób; monolog – dłuższa wypowiedź jednej osoby.
  • W dramacie nie ma narratora: o wydarzeniach mówią dialogi i monologi bohaterów.
Sprawdź, czy rozumiesz

Który narrator zna myśli i uczucia wszystkich bohaterów?

4Krok po kroku: jak opisać osobę mówiącą

  • Krok 1. Sprawdź formy: ja czy on/ona?
  • Krok 2. Czy mówiący bierze udział w wydarzeniach?
  • Krok 3. Co wie: tylko to, co widzi, czy także myśli innych?
  • Krok 4. Jak mówi: spokojnie, z emocjami, z humorem? Wypisz słowa, które to pokazują.

5Wątki i bohaterowie

  • Wątek to ciąg wydarzeń połączonych jedną sprawą, np. poszukiwanie skarbu.
  • Wątek główny jest najważniejszy; wątki poboczne go uzupełniają, np. losy przyjaciela bohatera.
  • Bohater główny jest w centrum wydarzeń; bohaterowie drugoplanowi pomagają mu albo przeszkadzają.
Uwaga na błąd

Utożsamianie narratora lub podmiotu lirycznego z autorem. To postacie wymyślone przez autora.

Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest wątek główny?

✎Ściąga: Narrator, podmiot liryczny i wątki

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Narrator opowiada, a podmiot liryczny wyraża uczucia i myśli.
  • Narrator to ten, kto opowiada historię w powieści lub opowiadaniu. Wymyślił go autor.
  • Narrator pierwszoosobowy mówi ja: bierze udział w wydarzeniach albo je obserwuje (Wszedłem do klasy…).
  • Narrator trzecioosobowy mówi o bohaterach on, ona, oni. Gdy zna myśli wszystkich postaci, nazywamy go wszechwiedzącym.
  • Podmiot liryczny to „ja” mówiące w wierszu. Nie utożsamiamy go z autorem.
  • Dialog to rozmowa co najmniej dwóch osób; monolog – dłuższa wypowiedź jednej osoby.
  • Wątek to ciąg wydarzeń połączonych jedną sprawą, np. poszukiwanie skarbu.
  • Wątek główny jest najważniejszy; wątki poboczne go uzupełniają, np. losy przyjaciela bohatera.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Kto opowiada o świecie przedstawionym w powieści?

    1. Anarrator
    2. Bautor
    3. Cpodmiot liryczny
    4. Dczytelnik
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: narrator – Narrator to osoba opowiadająca historię w utworze epickim.

  2. Kim jest podmiot liryczny?

    1. Aautorem wiersza
    2. B„ja” mówiącym w wierszu
    3. Cbohaterem powieści
    4. Dnarratorem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: „ja” mówiącym w wierszu – Podmiot liryczny wypowiada się w wierszu, ale nie jest autorem.

  3. Czym różni się monolog od dialogu?

    1. Amonolog występuje tylko w wierszach
    2. Bmonolog to wypowiedź jednej osoby, dialog to rozmowa
    3. Cdialog występuje tylko w teatrze
    4. Dmonolog jest zawsze krótszy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: monolog to wypowiedź jednej osoby, dialog to rozmowa – W monologu mówi jedna osoba, w dialogu rozmawiają co najmniej dwie.

  4. Czym jest wątek główny?

    1. Anajważniejszym ciągiem wydarzeń
    2. Bdialogiem bohaterów
    3. Ckrótkim opisem przyrody
    4. Dtytułem rozdziału
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: najważniejszym ciągiem wydarzeń – Wokół wątku głównego toczy się cała akcja utworu.

  5. Fragment zaczyna się od słów „Wszedłem do ciemnej piwnicy”. Jaki to narrator?

    1. Apodmiot liryczny
    2. Bwszechwiedzący trzecioosobowy
    3. Cpierwszoosobowy
    4. Dtrzecioosobowy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: pierwszoosobowy – Forma „wszedłem” (1. osoba) wskazuje narratora pierwszoosobowego.

  6. Co to bohater drugoplanowy?

    1. Apostać mówiąca w wierszu
    2. Bczytelnik utworu
    3. Cpostać pojawiająca się obok głównego bohatera
    4. Dosoba opowiadająca historię
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: postać pojawiająca się obok głównego bohatera – Bohater drugoplanowy wspiera albo utrudnia działania głównej postaci.

  7. Który narrator zna myśli i uczucia wszystkich bohaterów?

    1. Awszechwiedzący
    2. Bnarrator obserwator
    3. Cpierwszoosobowy
    4. Dnarrator-bohater
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: wszechwiedzący – Narrator wszechwiedzący zna myśli i losy wszystkich postaci.

  8. Co zazwyczaj robią wątki poboczne?

    1. Auzupełniają wątek główny
    2. Bnie mają związku z akcją
    3. Czastępują wątek główny
    4. Dsą ważniejsze od głównego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: uzupełniają wątek główny – Wątki poboczne wzbogacają i uzupełniają główny ciąg wydarzeń.

Cały dział „Teoria literatury”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 5

Pisownia „nie”Wymowa a pisownia„W pustyni i w puszczy”„Hobbit, czyli tam i z powrotem”„Chłopcy z Placu Broni”„Katarynka”Mity greckie: Prometeusz, Syzyf, Demeter i Kora, HeraklesBiblia: stworzenie świata i przypowieść o miłosiernym SamarytaninieIgnacy Krasicki – bajki„Pan Tadeusz” – fragmenty (burza, bigos, polonez)Środki językowe a cel wypowiedziArgumentowanie i etyka językaAktywne słuchanie i mowa ciałaMit i przypowieśćPowtórzenie, wyliczenie i inne środki stylistyczneFilm, teatr i komiksLiczebnik i zaimekPrzyimek, partykuła i wykrzyknikTryby czasownika i formy nieosoboweStopniowanie przymiotników i przysłówkówZdania złożone i interpunkcjaSynonimy, frazeologizmy i słownikiTrudne formy rzeczowników i akcentNotatka i plan szczegółowyInstrukcja, ogłoszenie, dedykacja i relacjaOpis przedmiotu, miejsca, obrazu i przeżyćCharakterystyka postaciOpowiadanie twórcze z opisemWartości i odpowiedzialność za wspólnotęWiarygodne źródła i perswazjaHigiena cyfrowa i cyberprzemoc