✎Ściąga z działu
Działania na liczbach wymiernych nieujemnych
- An = a · a · … · a – iloczyn n jednakowych czynników; a to podstawa potęgi, a n to wykładnik.
- Kolejność działań: nawiasy → potęgi → mnożenie i dzielenie (od lewej) → dodawanie i odejmowanie (od lewej).
- Dodawanie i odejmowanie: sprowadź ułamki do wspólnego mianownika i dodaj (odejmij) liczniki: 3 przez 4 − 1 przez 6 = 9 przez 12 − 2 przez 12 = 7 przez 12.
Rozwinięcia dziesiętne ułamków zwykłych
- Okres to powtarzający się fragment rozwinięcia; zapisujemy go w nawiasie: 0,333… = 0,(3), a 0,1666… = 0,1(6).
- Rozwinięcie skończone ma skończenie wiele cyfr po przecinku: 1 przez 8 = 0,125.
- Rozwinięcie nieskończone okresowe – od pewnego miejsca te same cyfry powtarzają się bez końca: 1 przez 3 = 0,333…
Liczby wymierne dodatnie i ujemne
- |a| (wartość bezwzględna liczby a) to odległość a od zera na osi: |5| = 5, |−5| = 5, |0| = 0.
- Znaki takie same – wynik dodatni; znaki różne – wynik ujemny.
- Liczby wymierne to liczby, które da się zapisać jako ułamek: dodatnie, ujemne i zero, np. 3, −7, −0,5, 2 przez 3, −3 przez 4.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Ile to 1 przez 2 + 1 przez 3?
- A2 przez 6
- B2 przez 5
- C1 przez 6
- D5 przez 6
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 5 przez 6 – Wspólny mianownik 6: 3 przez 6 + 2 przez 6 = 5 przez 6.
Ile to 4 przez 9 : 2 przez 3?
- A2 przez 3
- B3 przez 2
- C2 przez 9
- D8 przez 27
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 2 przez 3 – Dzielenie to mnożenie przez odwrotność: 4 przez 9 · 3 przez 2 = 12 przez 18 = 2 przez 3.
Ile to 0,3 · 0,2?
- A6
- B0,06
- C0,006
- D0,6
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 0,06 – 3 · 2 = 6, a oba czynniki mają razem dwie cyfry po przecinku, więc 0,06.
Ile to 3 przez 4 w postaci dziesiętnej?
- A0,34
- B0,7
- C0,75
- D0,43
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 0,75 – 3 : 4 = 0,75.
Jak zapisać liczbę 0,333… z użyciem okresu?
- A0,(3)
- B3,(0)
- C0,3
- D0,33
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 0,(3) – Cyfra 3 powtarza się bez końca, więc zapisujemy ją w nawiasie.
Który ułamek ma rozwinięcie dziesiętne nieskończone okresowe?
- A1 przez 8
- B5 przez 6
- C3 przez 20
- D3 przez 12
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 5 przez 6 – Mianownik 6 = 2 · 3 zawiera trójkę, więc 5 przez 6 = 0,8(3); 3 przez 12 = 1 przez 4 = 0,25.
Ile to −2,5 + 1,5?
- A−4
- B1
- C4
- D−1
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: −1 – Różne znaki: 2,5 − 1,5 = 1, a wynik jest ujemny, bo −2,5 ma większą wartość bezwzględną.
Ile to 3,2 − (−0,8)?
- A2,4
- B4
- C−4
- D−2,4
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 4 – Odejmowanie liczby ujemnej to dodawanie liczby przeciwnej: 3,2 + 0,8 = 4.
Ile to (−1,5) · (−4)?
- A−6
- B5,5
- C6
- D−5,5
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 6 – Iloczyn dwóch liczb ujemnych jest dodatni: 1,5 · 4 = 6.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.