✎Ściąga z działu
Czym zajmuje się fizyka?
- Wniosek może hipotezę potwierdzić albo obalić – decydują wyniki doświadczenia, nie nasze przekonania.
- Fizyka to nauka o podstawowych właściwościach materii i o zjawiskach przyrody: ruchu, cieple, świetle, dźwięku, elektryczności.
- Materia to (w uproszczeniu) wszystko, co ma masę i zajmuje miejsce w przestrzeni.
Wielkości fizyczne i jednostki
- km/h → m/s: dzielisz przez 3,6. m/s → km/h: mnożysz przez 3,6.
- Wielkość fizyczna to cecha ciała lub zjawiska, którą da się zmierzyć i wyrazić liczbą: długość, masa, czas, temperatura.
- Jednostka to umówiony wzorzec, z którym porównujemy mierzoną wielkość. Wynik to zawsze liczba i jednostka: „5” nic nie mówi, „5 m” – już tak.
Pomiary i niepewność pomiarowa
- Wynik zapisujesz z niepewnością i jednostką: l = (12,4 ± 0,1) cm, czyli długość wynosi prawdopodobnie od 12,3 cm do 12,5 cm.
- Pomiar to porównanie mierzonej wielkości z jednostką.
- Pomiar bezpośredni – wynik odczytujesz z przyrządu: długość linijką lub taśmą mierniczą, czas stoperem, masę wagą, temperaturę termometrem, siłę siłomierzem, objętość cieczy menzurką.
Tabele, wykresy i zależności
- Proporcjonalność prosta: stały iloraz y przez x, a wykres to prosta przechodząca przez punkt (0, 0).
- Rosnąca – gdy jedna wielkość rośnie, druga też rośnie, np. temperatura ogrzewanej wody z upływem czasu.
- Malejąca – gdy jedna wielkość rośnie, druga maleje, np. im większa prędkość, tym krótszy czas przejazdu tej samej trasy.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Które z wymienionych jest ciałem fizycznym?
- Atopnienie
- Bdrewno
- Ctemperatura
- Dołówek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ołówek – Ołówek to przedmiot, czyli ciało; drewno to substancja, topnienie – zjawisko, a temperatura – wielkość fizyczna.
Substancją jest
- Amoneta
- Brura
- Cmiedź
- Ddrut
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: miedź – Moneta, drut i rura to ciała, a miedź to substancja, z której mogą być zrobione.
Które zjawisko jest fizyczne?
- Atopnienie masła na patelni
- Bkwaśnienie mleka
- Crdzewienie gwoździa
- Dspalanie drewna w ognisku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: topnienie masła na patelni – Podczas topnienia nie powstaje nowa substancja – masło zmienia tylko stan skupienia.
Prędkość 72 km/h to
- A20 m/s
- B259,2 m/s
- C7,2 m/s
- D72 m/s
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 20 m/s – 72 : 3,6 = 20 m/s.
Samochód jedzie z prędkością 54 km/h, a rowerzysta 10 m/s. Co jest prawdą?
- Arowerzysta jest szybszy, bo 10 m/s to więcej niż 54 km/h
- Bsamochód jest szybszy, bo 54 km/h = 15 m/s
- Cnie da się porównać prędkości w różnych jednostkach
- Doba poruszają się tak samo szybko
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: samochód jest szybszy, bo 54 km/h = 15 m/s – 54 : 3,6 = 15 m/s, a to więcej niż 10 m/s.
Ile metrów to 2,5 km?
- A250 m
- B25 000 m
- C2500 m
- D0,0025 m
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 2500 m – Kilo oznacza 1000, więc 2,5 · 1000 m = 2500 m.
Który pomiar jest pośredni?
- Awyznaczenie prędkości z drogi i czasu
- Bzmierzenie długości ławki linijką
- Codczyt temperatury z termometru
- Dzmierzenie czasu stoperem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wyznaczenie prędkości z drogi i czasu – Prędkość obliczamy ze wzoru v = s przez t, a nie odczytujemy z przyrządu.
Jaka jest niepewność pojedynczego pomiaru linijką z działką elementarną 1 mm?
- A1 cm
- B0,01 mm
- C1 mm
- D0 mm, bo linijka jest dokładna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 1 mm – Niepewność pojedynczego pomiaru to zwykle działka elementarna przyrządu.
Uczeń zmierzył czas: 12,2 s; 12,4 s; 12,6 s; 12,4 s. Średni czas to
- A12,6 s
- B49,6 s
- C12,4 s
- D12,2 s
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 12,4 s – Suma 49,6 s podzielona przez 4 pomiary daje 12,4 s.
Wykres proporcjonalności prostej to
- Aprosta pozioma
- Bkrzywa opadająca
- Cprosta przechodząca przez początek układu współrzędnych
- Ddowolna prosta rosnąca
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: prosta przechodząca przez początek układu współrzędnych – Przy proporcjonalności dla x = 0 także y = 0, a iloraz jest stały, więc wykres to prosta przez (0, 0).
Która tabela przedstawia proporcjonalność prostą?
- Ax: 1, 2, 3; y: 3, 5, 7
- Bx: 1, 2, 3; y: 1, 4, 9
- Cx: 1, 2, 3; y: 4, 8, 12
- Dx: 1, 2, 3; y: 12, 6, 4
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: x: 1, 2, 3; y: 4, 8, 12 – Tylko tam iloraz y przez x jest stały: 4 przez 1 = 8 przez 2 = 12 przez 3 = 4.
Wydłużenie sprężyny jest proporcjonalne do siły: przy 4 N wynosi 8 cm. Jakie jest wydłużenie przy sile 2,5 N?
- A5 cm
- B10 cm
- C6,5 cm
- D2,5 cm
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 5 cm – x przez F = 8 cm przez 4 N = 2 cm/N, więc x = 2 cm/N · 2,5 N = 5 cm.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.