1Wielkość fizyczna i jednostka
- Wielkość fizyczna to cecha ciała lub zjawiska, którą da się zmierzyć i wyrazić liczbą: długość, masa, czas, temperatura.
- Jednostka to umówiony wzorzec, z którym porównujemy mierzoną wielkość. Wynik to zawsze liczba i jednostka: „5” nic nie mówi, „5 m” – już tak.
2Układ SI
- Na całym świecie używa się Międzynarodowego Układu Jednostek SI. Ma on 7 jednostek podstawowych:
| Wielkość | Jednostka |
|---|---|
| długość | metr (m) |
| masa | kilogram (kg) |
| czas | sekunda (s) |
| temperatura | kelwin (K) |
| natężenie prądu | amper (A) |
| liczność materii | mol (mol) |
| światłość | kandela (cd) |
- Pozostałe jednostki, np. m/s czy niuton (N), są pochodne – powstają z podstawowych.
Jednostką podstawową masy w układzie SI jest
Niuton to jednostka siły, a gram i tona nie są jednostkami podstawowymi SI.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Przedrostki
| Przedrostek | Mnożnik | Przykład |
|---|---|---|
| mikro (µ) | 1 przez 1 000 000 | 1 µm = 0,000001 m |
| mili (m) | 1 przez 1000 | 1 mm = 0,001 m |
| centy (c) | 1 przez 100 | 1 cm = 0,01 m |
| decy (d) | 1 przez 10 | 1 dm = 0,1 m |
| deka (da) | 10 | 1 dag = 10 g |
| hekto (h) | 100 | 1 hPa = 100 Pa |
| kilo (k) | 1000 | 1 km = 1000 m |
| mega (M) | 1 000 000 | 1 MW = 1 000 000 W |
| giga (G) | 1 000 000 000 | 1 GW = 1 000 000 000 W |
- Z większej jednostki na mniejszą – mnożysz: 2,5 km = 2,5 · 1000 m = 2500 m.
- Z mniejszej na większą – dzielisz: 450 mg = 450 przez 1000 g = 0,45 g.
4km/h i m/s
- 1 km/h = 1000 m przez 3600 s, a 3600 : 1000 = 3,6. Stąd prosta reguła:
km/h → m/s: dzielisz przez 3,6. m/s → km/h: mnożysz przez 3,6.
- 72 km/h = 72 przez 3,6 m/s = 20 m/s, a 15 m/s = 15 · 3,6 km/h = 54 km/h.
Mnożenie przez 3,6 przy zamianie km/h na m/s. Sprawdzaj: ta sama prędkość w m/s to zawsze mniejsza liczba niż w km/h.
Ile mikrometrów to 1 mm?
1 mm = 0,001 m, a 1 µm = 0,000001 m, więc 1 mm = 1000 µm.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Wielkości fizyczne i jednostki
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- km/h → m/s: dzielisz przez 3,6. m/s → km/h: mnożysz przez 3,6.
- Wielkość fizyczna to cecha ciała lub zjawiska, którą da się zmierzyć i wyrazić liczbą: długość, masa, czas, temperatura.
- Jednostka to umówiony wzorzec, z którym porównujemy mierzoną wielkość. Wynik to zawsze liczba i jednostka: „5” nic nie mówi, „5 m” – już tak.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Prędkość 72 km/h to
- A20 m/s
- B259,2 m/s
- C7,2 m/s
- D72 m/s
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 20 m/s – 72 : 3,6 = 20 m/s.
Samochód jedzie z prędkością 54 km/h, a rowerzysta 10 m/s. Co jest prawdą?
- Arowerzysta jest szybszy, bo 10 m/s to więcej niż 54 km/h
- Bsamochód jest szybszy, bo 54 km/h = 15 m/s
- Cnie da się porównać prędkości w różnych jednostkach
- Doba poruszają się tak samo szybko
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: samochód jest szybszy, bo 54 km/h = 15 m/s – 54 : 3,6 = 15 m/s, a to więcej niż 10 m/s.
Ile metrów to 2,5 km?
- A250 m
- B25 000 m
- C2500 m
- D0,0025 m
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 2500 m – Kilo oznacza 1000, więc 2,5 · 1000 m = 2500 m.
Ile gramów to 450 mg?
- A0,45 g
- B450 000 g
- C4,5 g
- D45 g
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 0,45 g – 1 mg = 1 przez 1000 g, więc 450 : 1000 = 0,45 g.
Jednostką podstawową masy w układzie SI jest
- Atona
- Bniuton
- Cgram
- Dkilogram
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: kilogram – Niuton to jednostka siły, a gram i tona nie są jednostkami podstawowymi SI.
Ile mikrometrów to 1 mm?
- A0,001 µm
- B100 µm
- C1000 µm
- D1 000 000 µm
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 1000 µm – 1 mm = 0,001 m, a 1 µm = 0,000001 m, więc 1 mm = 1000 µm.
Ile sekund to 3 min 20 s?
- A200 s
- B320 s
- C3,2 s
- D180 s
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 200 s – 3 · 60 s + 20 s = 200 s.
Turbina wiatrowa ma moc 2,5 MW. To
- A25 000 W
- B2 500 000 W
- C2500 W
- D250 000 W
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2 500 000 W – Mega oznacza milion: 2,5 · 1 000 000 W = 2 500 000 W.
Cały dział „Wymagania przekrojowe”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.