✎Ściąga z działu
Przewrót majowy i rządy sanacji
- Przewrót majowy – 12–14 V 1926; konstytucja kwietniowa – 23 IV 1935; śmierć Piłsudskiego – 12 V 1935.
- 12–14 V 1926 r. wojska wierne Piłsudskiemu walczyły w Warszawie z oddziałami rządowymi. Zginęło ok. 380 osób, także cywile. Prezydent Wojciechowski i rząd ustąpili.
- Przewrót (zamach stanu) to przejęcie władzy siłą, wbrew prawu.
Społeczeństwo wobec rządów sanacji
- Brześć 1930 – uwięzienie przywódców opozycji; Bereza Kartuska 1934 – obóz odosobnienia bez wyroku sądu.
- Opozycja to ugrupowania krytykujące władzę. Przeciw sanacji byli endecy, ludowcy, socjaliści i część mniejszości.
- 1930 r. – przed wyborami aresztowano przywódców opozycji (m.in. Witosa) i uwięziono w twierdzy w Brześciu. W procesie brzeskim (1931–1932) skazano ich, a Witos wyjechał za granicę.
Gospodarka II RP: Gdynia, kryzys i COP
- Gdynia – port II RP (od 1922 r.); COP – od 1937 r. w widłach Wisły i Sanu; Eugeniusz Kwiatkowski – twórca obu inwestycji.
- Magistrala węglowa (1933 r.) połączyła Górny Śląsk z Gdynią. Węgiel płynął statkami do innych krajów, gdy Niemcy przestały go kupować.
Kobiety w II Rzeczypospolitej
- 28 XI 1918 – prawa wyborcze kobiet w Polsce; Halina Konopacka – pierwsze polskie złoto olimpijskie (1928).
- 28 XI 1918 r. kobiety w Polsce otrzymały prawa wyborcze – wcześniej niż np. we Francji czy Szwajcarii.
- Mieszczanki i inteligentki – studentki, lekarki, nauczycielki, urzędniczki, dziennikarki.
Kultura i nauka II Rzeczypospolitej
- Banach – matematyka (analiza funkcjonalna); Czochralski – kryształy (krzem); Funk – witaminy; Rejewski – Enigma; Korczak – prawa dziecka.
- Stefan Banach – matematyk ze Lwowa, jeden z twórców nowej dziedziny: analizy funkcjonalnej. Lwowscy matematycy rozwiązywali zadania przy stolikach Kawiarni Szkockiej.
- Alfred Tarski – logik z Warszawy; badał, kiedy zdanie jest prawdziwe. Jego prace są ważne dla informatyki.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
Co wydarzyło się 12–14 maja 1926 r.?
- Auchwalenie konstytucji kwietniowej
- Breforma walutowa Grabskiego
- Cprzewrót majowy Piłsudskiego
- Dzabójstwo prezydenta Narutowicza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przewrót majowy Piłsudskiego – Piłsudski przejął władzę siłą.
Kto został prezydentem po przewrocie majowym?
- AIgnacy Mościcki
- BJózef Piłsudski
- CGabriel Narutowicz
- DStanisław Wojciechowski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Ignacy Mościcki – Piłsudski odmówił przyjęcia urzędu prezydenta.
Skąd pochodzi nazwa „sanacja”?
- Aod nazwy miasta
- Bod nazwiska założyciela obozu
- Cod nazwy rzeki San
- Dod łacińskiego słowa oznaczającego uzdrowienie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: od łacińskiego słowa oznaczającego uzdrowienie – Obóz Piłsudskiego chciał „uzdrowić” państwo.
Jak nazywała się organizacja zwolenników sanacji utworzona w 1928 r.?
- APSL „Piast”
- BKomitet Narodowy Polski
- CCentrolew
- DBezpartyjny Blok Współpracy z Rządem (BBWR)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem (BBWR) – BBWR skupiał zwolenników Piłsudskiego.
Czym był Centrolew?
- Azwiązkiem kombatantów
- Bobozem dla więźniów
- Csojuszem partii lewicy i centrum przeciw sanacji
- Dpartią zwolenników Piłsudskiego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: sojuszem partii lewicy i centrum przeciw sanacji – Centrolew domagał się ustąpienia rządu.
Co stało się z przywódcami opozycji w 1930 r.?
- Azostali ministrami
- Bwyjechali na igrzyska olimpijskie
- Caresztowano ich i uwięziono w twierdzy w Brześciu
- Dwybrano ich do rządu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: aresztowano ich i uwięziono w twierdzy w Brześciu – Później skazano ich w procesie brzeskim.
Dlaczego II RP zbudowała port w Gdyni?
- AGdańsk nie leżał nad morzem
- BNiemcy podarowały Polsce port
- CGdynia była dużym miastem przed 1918 r.
- DGdańsk był Wolnym Miastem, a Polska potrzebowała własnego portu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Gdańsk był Wolnym Miastem, a Polska potrzebowała własnego portu – Gdynia wyrosła z małej wsi rybackiej.
Kto był głównym twórcą Gdyni i COP?
- AIgnacy Mościcki
- BWładysław Grabski
- CEugeniusz Kwiatkowski
- DRoman Dmowski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Eugeniusz Kwiatkowski – Kwiatkowski był ministrem przemysłu i handlu, a potem skarbu.
Gdzie powstał Centralny Okręg Przemysłowy?
- Ana Górnym Śląsku
- Bw Wielkopolsce
- Cna Pomorzu
- Dw widłach Wisły i Sanu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: w widłach Wisły i Sanu – Teren był daleko od granic, więc bezpieczniejszy.
Kiedy kobiety w Polsce uzyskały prawa wyborcze?
- A11 listopada 1928 r.
- B17 marca 1921 r.
- C23 kwietnia 1935 r.
- D28 listopada 1918 r.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 28 listopada 1918 r. – Polska była jednym z pierwszych państw Europy, które to zrobiły.
Kto zdobył pierwszy złoty medal olimpijski dla Polski?
- APola Negri
- BMaria Skłodowska-Curie
- CHalina Konopacka
- DZofia Nałkowska
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Halina Konopacka – Konopacka wygrała rzut dyskiem w Amsterdamie w 1928 r.
Ile kobiet zasiadło w Sejmie Ustawodawczym w 1919 r.?
- A80
- B8
- C200
- Dżadna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 8 – Posłanki należały do różnych partii.
Kto był jednym z twórców analizy funkcjonalnej i lwowskiej szkoły matematycznej?
- AJan Czochralski
- BStefan Banach
- CMarian Rejewski
- DAlfred Tarski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Stefan Banach – Matematycy spotykali się w Kawiarni Szkockiej.
Z czego zasłynął Jan Czochralski?
- Az odkrycia witamin
- Bze złamania szyfru Enigmy
- Cz budowy portu w Gdyni
- Dz metody otrzymywania kryształów, używanej dziś do produkcji krzemu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: z metody otrzymywania kryształów, używanej dziś do produkcji krzemu – Bez jego metody trudno wyobrazić sobie współczesną elektronikę.
Kto odkrył witaminy?
- AJanusz Korczak
- BStefan Banach
- CJan Kiepura
- DKazimierz Funk
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Kazimierz Funk – Funk ogłosił odkrycie w 1912 r.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.