ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · II RP pod rządami sanacjiklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/historia/kultura-i-nauka-ii-rzeczypospolitej/

Historia · II RP pod rządami sanacji · kl. 7

Kultura i nauka II Rzeczypospolitej

Kim byli Polacy, którzy w dwudziestoleciu wpłynęli na naukę i kulturę świata.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Nauka

  • Stefan Banach – matematyk ze Lwowa, jeden z twórców nowej dziedziny: analizy funkcjonalnej. Lwowscy matematycy rozwiązywali zadania przy stolikach Kawiarni Szkockiej.
  • Alfred Tarski – logik z Warszawy; badał, kiedy zdanie jest prawdziwe. Jego prace są ważne dla informatyki.
  • Jan Czochralski – chemik; wynalazł metodę otrzymywania kryształów (1916). Dziś tak produkuje się krzem do komputerów i telefonów.
  • Kazimierz Funk – biochemik, odkrywca witamin (1912), w latach 20. pracował w Warszawie.
  • Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski złamali szyfr niemieckiej maszyny Enigma (1932).

2Kultura i sport

  • Janusz Korczak – lekarz i pedagog, prowadził Dom Sierot dla dzieci żydowskich, napisał Króla Maciusia Pierwszego i walczył o prawa dziecka.
  • Jan Kiepura – śpiewak (tenor), gwiazda opery i filmu w Europie i USA.
  • Pola Negri – aktorka, gwiazda Hollywood.
  • Halina Konopacka – pierwsze polskie złoto olimpijskie (1928).
  • Literatura: Bruno Schulz, Witold Gombrowicz, poeci Skamandra, np. Julian Tuwim.
PostaćDziedzinaZa co ją pamiętamy?Stefan Banachmatematykawspółtwórca analizy funkcjonalnej,lwowska szkoła matematycznaAlfred Tarskilogikabadał, czym jest prawda w języku naukiJan Czochralskichemiametoda otrzymywania kryształów – dziśkrzem do elektronikiKazimierz Funkbiochemiaodkrył witaminy (1912), w II RP pracowałw WarszawieJanusz KorczakpedagogikaDom Sierot, prawa dziecka, „Król MaciuśPierwszy”Halina Konopackasportpierwsze polskie złoto olimpijskie(1928, dysk)Jan Kiepuramuzyka, filmtenor, gwiazda oper i filmów w Europie iUSAPola Negrifilmgwiazda kina niemego w HollywoodMarian Rejewskikryptologiaz kolegami złamał szyfr Enigmy (1932)
Polacy w nauce i kulturze dwudziestolecia
Sprawdź, czy rozumiesz

Z czego zasłynął Jan Czochralski?

3Dlaczego to ważne?

  • Odrodzone państwo zakładało uczelnie (np. w Poznaniu i Wilnie) i wspierało naukę. Polacy pokazali światu, że niepodległa Polska ma wiele do zaoferowania.

4Krok po kroku: przedstaw postać

  • Podaj, kim była i czym się zajmowała.
  • Wymień jedno konkretne osiągnięcie z datą.
  • Wyjaśnij, jaki wpływ ma ono na świat dziś.
Zapamiętaj

Banach – matematyka (analiza funkcjonalna); Czochralski – kryształy (krzem); Funk – witaminy; Rejewski – Enigma; Korczak – prawa dziecka.

Uwaga na błąd

Kazimierz Funk nie odkrył witamin w II RP – zrobił to w 1912 r. w Londynie, a w Warszawie pracował w latach 20.

Sprawdź, czy rozumiesz

Kto był jednym z twórców analizy funkcjonalnej i lwowskiej szkoły matematycznej?

✎Ściąga: Kultura i nauka II Rzeczypospolitej

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Banach – matematyka (analiza funkcjonalna); Czochralski – kryształy (krzem); Funk – witaminy; Rejewski – Enigma; Korczak – prawa dziecka.
  • Stefan Banach – matematyk ze Lwowa, jeden z twórców nowej dziedziny: analizy funkcjonalnej. Lwowscy matematycy rozwiązywali zadania przy stolikach Kawiarni Szkockiej.
  • Alfred Tarski – logik z Warszawy; badał, kiedy zdanie jest prawdziwe. Jego prace są ważne dla informatyki.
  • Jan Czochralski – chemik; wynalazł metodę otrzymywania kryształów (1916). Dziś tak produkuje się krzem do komputerów i telefonów.
  • Kazimierz Funk – biochemik, odkrywca witamin (1912), w latach 20. pracował w Warszawie.
  • Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski złamali szyfr niemieckiej maszyny Enigma (1932).
  • Janusz Korczak – lekarz i pedagog, prowadził Dom Sierot dla dzieci żydowskich, napisał Króla Maciusia Pierwszego i walczył o prawa dziecka.
  • Jan Kiepura – śpiewak (tenor), gwiazda opery i filmu w Europie i USA.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Kto był jednym z twórców analizy funkcjonalnej i lwowskiej szkoły matematycznej?

    1. AJan Czochralski
    2. BStefan Banach
    3. CMarian Rejewski
    4. DAlfred Tarski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Stefan Banach – Matematycy spotykali się w Kawiarni Szkockiej.

  2. Z czego zasłynął Jan Czochralski?

    1. Az odkrycia witamin
    2. Bze złamania szyfru Enigmy
    3. Cz budowy portu w Gdyni
    4. Dz metody otrzymywania kryształów, używanej dziś do produkcji krzemu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: z metody otrzymywania kryształów, używanej dziś do produkcji krzemu – Bez jego metody trudno wyobrazić sobie współczesną elektronikę.

  3. Kto odkrył witaminy?

    1. AJanusz Korczak
    2. BStefan Banach
    3. CJan Kiepura
    4. DKazimierz Funk
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Kazimierz Funk – Funk ogłosił odkrycie w 1912 r.

  4. Co w 1932 r. osiągnęli Marian Rejewski i jego koledzy?

    1. Azłamali szyfr niemieckiej Enigmy
    2. Bzdobyli złoto olimpijskie
    3. Czałożyli Polskie Radio
    4. Dzbudowali pierwszy polski samolot
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: złamali szyfr niemieckiej Enigmy – Ich praca pomogła aliantom w czasie II wojny światowej.

  5. Kim był Janusz Korczak?

    1. Aśpiewakiem operowym
    2. Bministrem skarbu
    3. Clekarzem i pedagogiem walczącym o prawa dziecka
    4. Dmatematykiem ze Lwowa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: lekarzem i pedagogiem walczącym o prawa dziecka – Prowadził Dom Sierot w Warszawie.

  6. Kto był słynnym polskim tenorem i gwiazdą filmów?

    1. AJan Kiepura
    2. BAlfred Tarski
    3. CEugeniusz Kwiatkowski
    4. DKazimierz Funk
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Jan Kiepura – Kiepura śpiewał w operach Europy i USA.

  7. Czym zajmował się Alfred Tarski?

    1. Achemią metali
    2. Bbudową statków
    3. Cmedycyną
    4. Dlogiką i pojęciem prawdy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: logiką i pojęciem prawdy – Jego prace są ważne m.in. dla informatyki.

  8. Kto napisał Króla Maciusia Pierwszego?

    1. AJanusz Korczak
    2. BBruno Schulz
    3. CWitold Gombrowicz
    4. DJulian Tuwim
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Janusz Korczak – Książka ukazała się w 1923 r.

Cały dział „II RP pod rządami sanacji”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 7

I wojna światowa – przyczyny, przebieg i zakończenieCharakter Wielkiej Wojny: fronty, okopy, nowa brońRewolucje w Rosji w 1917 r.Życie w czasie Wielkiej Wojny i pamięć o niejDmowski i Piłsudski – dwie drogi do niepodległościSprawa polska w polityce mocarstwZiemie polskie i ich mieszkańcy w latach 1914–1918Nowa mapa Europy po I wojnie światowejŻycie codzienne i kultura masowa po I wojnieWielki kryzys gospodarczyTotalitaryzmy: komunizm, faszyzm, nazizmPropaganda i indoktrynacja w państwach totalitarnychOdzyskanie niepodległości w 1918 r.Walka o granicę zachodnią i południowąWalka o granicę wschodnią. Wojna polsko-bolszewickaKonstytucja marcowa i ustrój II RPRządy parlamentarne w latach 1919–1926Integracja państwa i życie codzienne w II RPPrzewrót majowy i rządy sanacjiSpołeczeństwo wobec rządów sanacjiGospodarka II RP: Gdynia, kryzys i COPKobiety w II RzeczypospolitejEkspansja Hitlera i polityka ustępstwPakt Ribbentrop–MołotowEuropa 1938–1939 oczami politykówWarsztat historyka: źródła, mapy, chronologia