ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Historia · II RP pod rządami sanacjiklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/historia/przewrot-majowy-i-rzady-sanacji/

Historia · II RP pod rządami sanacji · kl. 7

Przewrót majowy i rządy sanacji

Dlaczego Piłsudski w 1926 r. przejął władzę siłą, jak zmienił ustrój i czym są rządy autorytarne.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Przewrót majowy

  • Piłsudski krytykował kłótnie partii i słabość rządów. Gdy w maju 1926 r. premierem znów został Witos, postanowił działać.
  • 12–14 V 1926 r. wojska wierne Piłsudskiemu walczyły w Warszawie z oddziałami rządowymi. Zginęło ok. 380 osób, także cywile. Prezydent Wojciechowski i rząd ustąpili.
  • Przewrót (zamach stanu) to przejęcie władzy siłą, wbrew prawu.
  • Prezydentem został Ignacy Mościcki, ale faktycznie rządził Piłsudski – jako minister spraw wojskowych, a dwa razy jako premier.

2Sanacja i ustrój

  • Sanacja (z łac. „uzdrowienie”) – obóz Piłsudskiego, który obiecywał uzdrowić państwo.
  • Nowela sierpniowa (1926) – prezydent mógł rozwiązać Sejm i wydawać rozporządzenia z mocą ustawy.
  • Konstytucja kwietniowa (23 IV 1935 r.) – najsilniejszy jest prezydent, odpowiedzialny „przed Bogiem i historią”; Sejm słabszy.
  • 12 V 1935 r. zmarł Piłsudski. Władzę przejęli jego współpracownicy: prezydent Mościcki i marszałek Edward Rydz-Śmigły.
konstytucja marcowa(1921)konstytucja kwietniowa(1935)ktonajsilniejszy?Sejmprezydent – „przed Bogiem ihistorią”prezydentsłaby; wybiera goZgromadzenie Narodowe na 7latmianuje premiera, możerozwiązać Sejm, ma uprawnieniaosobisteSejmuchwala ustawy, kontrolujerządsłabszy, wpływ na rządograniczonyprawaobywateliszeroko opisane, równośćwobec prawaograniczone przez „dobrowspólne”
Dwie konstytucje II RP – porównanie
Sprawdź, czy rozumiesz

Co zmieniła nowela sierpniowa z 1926 r.?

3Rządy autorytarne

  • Autorytaryzm – rządy silnej władzy, która ogranicza demokrację i prześladuje opozycję, ale nie kontroluje całego życia ludzi. W II RP nadal działały partie opozycyjne i niezależne gazety (choć z cenzurą).
  • W totalitaryzmie (ZSRS, III Rzesza) państwo chciało zawładnąć każdą dziedziną życia i stosowało masowy terror.

4Krok po kroku: czy słowo „autorytaryzm” pasuje?

  • Ustal, o czyich rządach mówi tekst.
  • Sprawdź cechy: czy władza ogranicza wybory, sądy, prasę i opozycję?
  • Porównaj z rządami sanacji i z totalitaryzmem.
  • Oceń, czy określenie jest trafne, przesadzone, czy użyte tylko jako obelga.
Zapamiętaj

Przewrót majowy – 12–14 V 1926; konstytucja kwietniowa – 23 IV 1935; śmierć Piłsudskiego – 12 V 1935.

Uwaga na błąd

Sanacja to nie totalitaryzm. Jej rządy były autorytarne – ograniczały demokrację, ale opozycja i niezależne gazety nadal działały.

Sprawdź, czy rozumiesz

Czym autorytaryzm różni się od totalitaryzmu?

✎Ściąga: Przewrót majowy i rządy sanacji

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Przewrót majowy – 12–14 V 1926; konstytucja kwietniowa – 23 IV 1935; śmierć Piłsudskiego – 12 V 1935.
  • 12–14 V 1926 r. wojska wierne Piłsudskiemu walczyły w Warszawie z oddziałami rządowymi. Zginęło ok. 380 osób, także cywile. Prezydent Wojciechowski i rząd ustąpili.
  • Przewrót (zamach stanu) to przejęcie władzy siłą, wbrew prawu.
  • Sanacja (z łac. „uzdrowienie”) – obóz Piłsudskiego, który obiecywał uzdrowić państwo.
  • Nowela sierpniowa (1926) – prezydent mógł rozwiązać Sejm i wydawać rozporządzenia z mocą ustawy.
  • Konstytucja kwietniowa (23 IV 1935 r.) – najsilniejszy jest prezydent, odpowiedzialny „przed Bogiem i historią”; Sejm słabszy.
  • 12 V 1935 r. zmarł Piłsudski. Władzę przejęli jego współpracownicy: prezydent Mościcki i marszałek Edward Rydz-Śmigły.
  • Autorytaryzm – rządy silnej władzy, która ogranicza demokrację i prześladuje opozycję, ale nie kontroluje całego życia ludzi. W II RP nadal działały partie opozycyjne i niezależne gazety (choć z cenzurą).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co wydarzyło się 12–14 maja 1926 r.?

    1. Auchwalenie konstytucji kwietniowej
    2. Breforma walutowa Grabskiego
    3. Cprzewrót majowy Piłsudskiego
    4. Dzabójstwo prezydenta Narutowicza
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: przewrót majowy Piłsudskiego – Piłsudski przejął władzę siłą.

  2. Kto został prezydentem po przewrocie majowym?

    1. AIgnacy Mościcki
    2. BJózef Piłsudski
    3. CGabriel Narutowicz
    4. DStanisław Wojciechowski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Ignacy Mościcki – Piłsudski odmówił przyjęcia urzędu prezydenta.

  3. Skąd pochodzi nazwa „sanacja”?

    1. Aod nazwy miasta
    2. Bod nazwiska założyciela obozu
    3. Cod nazwy rzeki San
    4. Dod łacińskiego słowa oznaczającego uzdrowienie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: od łacińskiego słowa oznaczającego uzdrowienie – Obóz Piłsudskiego chciał „uzdrowić” państwo.

  4. Kto był najsilniejszy według konstytucji kwietniowej?

    1. ASenat
    2. BSejm
    3. Cpremier
    4. Dprezydent
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: prezydent – Prezydent odpowiadał „przed Bogiem i historią”.

  5. Czym autorytaryzm różni się od totalitaryzmu?

    1. Atotalitaryzm dopuszcza wolne wybory
    2. Bw autorytaryzmie nie ma żadnej władzy
    3. Cautorytaryzm ogranicza demokrację, ale nie kontroluje całego życia obywateli
    4. Dautorytaryzm to inna nazwa demokracji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: autorytaryzm ogranicza demokrację, ale nie kontroluje całego życia obywateli – W II RP opozycja i niezależna prasa nadal działały.

  6. Kiedy zmarł Józef Piłsudski?

    1. A12 maja 1935 r.
    2. B11 listopada 1918 r.
    3. C1 września 1939 r.
    4. D12 maja 1926 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 12 maja 1935 r. – Zmarł niecały miesiąc po uchwaleniu konstytucji kwietniowej.

  7. Co zmieniła nowela sierpniowa z 1926 r.?

    1. Awzmocniła prezydenta, który mógł rozwiązać Sejm
    2. Bzniosła urząd prezydenta
    3. Cdała kobietom prawa wyborcze
    4. Dwprowadziła złotego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: wzmocniła prezydenta, który mógł rozwiązać Sejm – Była to pierwsza zmiana konstytucji marcowej po przewrocie.

  8. Kto po śmierci Piłsudskiego jako marszałek należał do przywódców sanacji?

    1. AWincenty Witos
    2. BEdward Rydz-Śmigły
    3. CWojciech Korfanty
    4. DRoman Dmowski
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Edward Rydz-Śmigły – Władzę dzielił z prezydentem Mościckim.

Cały dział „II RP pod rządami sanacji”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Historia, klasa 7

I wojna światowa – przyczyny, przebieg i zakończenieCharakter Wielkiej Wojny: fronty, okopy, nowa brońRewolucje w Rosji w 1917 r.Życie w czasie Wielkiej Wojny i pamięć o niejDmowski i Piłsudski – dwie drogi do niepodległościSprawa polska w polityce mocarstwZiemie polskie i ich mieszkańcy w latach 1914–1918Nowa mapa Europy po I wojnie światowejŻycie codzienne i kultura masowa po I wojnieWielki kryzys gospodarczyTotalitaryzmy: komunizm, faszyzm, nazizmPropaganda i indoktrynacja w państwach totalitarnychOdzyskanie niepodległości w 1918 r.Walka o granicę zachodnią i południowąWalka o granicę wschodnią. Wojna polsko-bolszewickaKonstytucja marcowa i ustrój II RPRządy parlamentarne w latach 1919–1926Integracja państwa i życie codzienne w II RPSpołeczeństwo wobec rządów sanacjiGospodarka II RP: Gdynia, kryzys i COPKobiety w II RzeczypospolitejKultura i nauka II RzeczypospolitejEkspansja Hitlera i polityka ustępstwPakt Ribbentrop–MołotowEuropa 1938–1939 oczami politykówWarsztat historyka: źródła, mapy, chronologia