✎Ściąga z działu
Drgania i wahadło
- f = 1 przez T – f: częstotliwość [Hz], T: okres [s]. Im dłuższy okres, tym mniejsza częstotliwość.
- Amplituda A – największe wychylenie z położenia równowagi [m].
- Okres T – czas jednego pełnego drgania, tam i z powrotem [s].
Fale mechaniczne
- Fala przenosi energię, ale nie przenosi ośrodka – cząstki zostają w pobliżu swoich miejsc.
- v = λ · f = λ przez T
- Fala mechaniczna to rozchodzenie się drgań w ośrodku. Każda cząstka drga wokół swojego położenia równowagi i pobudza do drgań sąsiednie.
Dźwięk i jego cechy
- Natężenie – W/m², poziom natężenia – dB. To dwie różne wielkości.
- Echo to dźwięk odbity od przeszkody. Krzyknąłeś, echo wróciło po t = 2 s. Dźwięk przebył drogę tam i z powrotem: s = v · t = 340 m/s · 2 s = 680 m, więc ściana jest 680 m : 2 = 340 m od ciebie.
- Wysokość dźwięku zależy od częstotliwości: duża f – dźwięk wysoki (gwizdek), mała f – niski (bęben). Krótsza lub mocniej napięta struna drga szybciej i brzmi wyżej.
Pomiar okresu drgań i pokazy fal
- Mierzymy czas wielu drgań, bo błąd włączenia i wyłączenia stopera (czas reakcji, ok. 0,2 s) dzieli się wtedy na wszystkie drgania.
?Próbny sprawdzian
Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.
10 drgań trwało 20 s. Okres drgań wynosi
- A10 s
- B200 s
- C2 s
- D0,5 s
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 2 s – T = t : n = 20 s : 10 = 2 s.
Okres drgań wynosi 2 s. Częstotliwość to
- A20 Hz
- B1 Hz
- C2 Hz
- D0,5 Hz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 0,5 Hz – f = 1 : T = 1 : 2 s = 0,5 Hz.
Częstotliwość drgań wynosi 4 Hz. Okres to
- A4 s
- B0,25 s
- C40 s
- D0,4 s
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 0,25 s – T = 1 : f = 1 : 4 Hz = 0,25 s.
Fala ma długość 0,4 m i częstotliwość 5 Hz. Jej prędkość to
- A0,08 m/s
- B2 m/s
- C5,4 m/s
- D12,5 m/s
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2 m/s – v = λ · f = 0,4 m · 5 Hz = 2 m/s.
Fala mechaniczna przenosi
- Awodę lub powietrze na duże odległości
- Benergię
- Cładunek elektryczny
- Dcząstki ośrodka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: energię – Cząstki drgają w miejscu, a dalej biegnie energia.
Długość fali to odległość między
- Aźródłem a odbiorcą fali
- Bgrzbietem a położeniem równowagi
- Cdwoma sąsiednimi grzbietami
- Dgrzbietem a sąsiednią doliną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: dwoma sąsiednimi grzbietami – λ mierzymy od grzbietu do następnego grzbietu.
Wysokość dźwięku zależy od
- Aamplitudy
- Bprędkości dźwięku
- Cnatężenia
- Dczęstotliwości
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: częstotliwości – Większa częstotliwość – wyższy dźwięk.
Głośność dźwięku zależy m.in. od
- Aamplitudy drgań
- Bdługości struny
- Cprędkości dźwięku
- Dkoloru źródła dźwięku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: amplitudy drgań – Większa amplituda – głośniejszy dźwięk.
Dźwięk w powietrzu to fala
- Apodłużna – zagęszczenia i rozrzedzenia
- Bktóra przenosi powietrze od źródła do ucha
- Celektromagnetyczna – jak światło
- Dpoprzeczna – jak fala na sznurze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: podłużna – zagęszczenia i rozrzedzenia – Cząsteczki powietrza drgają wzdłuż kierunku rozchodzenia się dźwięku.
20 drgań wahadła trwało 30 s. Okres drgań wynosi
- A1,5 s
- B10 s
- C0,67 s
- D600 s
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 1,5 s – T = t : n = 30 s : 20 = 1,5 s.
Dlaczego mierzymy czas 10 drgań, a nie jednego?
- Abo każde drganie trwa inaczej
- Bżeby wahadło się rozpędziło
- Cżeby zmniejszyć wpływ czasu reakcji na wynik
- Dżeby zwiększyć amplitudę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: żeby zmniejszyć wpływ czasu reakcji na wynik – Błąd stopera dzieli się na 10 drgań.
Czas 10 drgań zmierzono trzy razy: 14,2 s, 14,0 s i 14,3 s. Okres wynosi ok.
- A0,71 s
- B4,72 s
- C14,17 s
- D1,42 s
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 1,42 s – Średnia 14,17 s podzielona przez 10 daje ok. 1,42 s.
Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu
10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.