Dźwięk w powietrzu to fala

podłużna – zagęszczenia i rozrzedzenia

która przenosi powietrze od źródła do ucha

elektromagnetyczna – jak światło

poprzeczna – jak fala na sznurze

Dźwięk i jego cechy – ściąga i quiz na kartkówkę

ogarniam.edu.pl · Fizyka · Drgania, fale i dźwiękklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/fizyka/dzwiek-i-jego-cechy/

Dźwięk i jego cechy

Dźwięk to fala, która biegnie od drgającego źródła do ucha. Zobacz, od czego zależy, czy jest wysoki i czy głośny.

1Jak powstaje dźwięk?

Źródło dźwięku drga: struna gitary, membrana głośnika, struny głosowe, kamerton.
Drgające źródło na przemian ściska i rozrzedza powietrze. Powstają zagęszczenia (ciśnienie trochę wyższe) i rozrzedzenia (trochę niższe), które biegną od źródła. W powietrzu dźwięk jest więc falą podłużną.

Zagęszczenia i rozrzedzenia powietrza

Dźwięk potrzebuje ośrodka. W próżni się nie rozchodzi: dzwonek pod kloszem, spod którego wypompowujemy powietrze, cichnie.

2Prędkość dźwięku i echo

ośrodek	prędkość dźwięku
powietrze (20°C)	ok. 340 m/s (343 m/s)
woda	ok. 1500 m/s
stal	ok. 5000–6000 m/s

Echo to dźwięk odbity od przeszkody. Krzyknąłeś, echo wróciło po t = 2 s. Dźwięk przebył drogę tam i z powrotem: s = v · t = 340 m/s · 2 s = 680 m, więc ściana jest 680 m : 2 = 340 m od ciebie.

Sprawdź, czy rozumiesz

Echo wróciło po 2 s, a dźwięk biegnie z prędkością 340 m/s. Jak daleko jest ściana?

3Wysokość i głośność

Wysokość dźwięku zależy od częstotliwości: duża f – dźwięk wysoki (gwizdek), mała f – niski (bęben). Krótsza lub mocniej napięta struna drga szybciej i brzmi wyżej.
Głośność zależy m.in. od amplitudy drgań: mocniej szarpnięta struna drga szerzej i gra głośniej.

Wysokość – częstotliwość, głośność – amplituda

Uwaga na błąd

Mylenie wysokości z głośnością. Wysokość zależy od częstotliwości, głośność – m.in. od amplitudy.

4Natężenie i poziom natężenia

Natężenie dźwięku to energia, którą fala przenosi w ciągu 1 s przez 1 m² powierzchni. Jednostka: W/m².
Poziom natężenia porównuje natężenie z najcichszym słyszalnym dźwiękiem i wyrażamy go w decybelach (dB). Wzrost o 10 dB oznacza 10 razy większe natężenie.

Zapamiętaj

Natężenie – W/m², poziom natężenia – dB. To dwie różne wielkości.

Szept ma ok. 30 dB, rozmowa ok. 60 dB, koncert ponad 100 dB. Długie słuchanie dźwięków powyżej ok. 85 dB uszkadza słuch.
Człowiek słyszy dźwięki od ok. 20 Hz do 20 000 Hz. Niższe to infradźwięki, wyższe – ultradźwięki (więcej w temacie fakultatywnym).

Sprawdź, czy rozumiesz

Głośność dźwięku zależy m.in. od

✎Ściąga: Dźwięk i jego cechy

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Natężenie – W/m², poziom natężenia – dB. To dwie różne wielkości.
Echo to dźwięk odbity od przeszkody. Krzyknąłeś, echo wróciło po t = 2 s. Dźwięk przebył drogę tam i z powrotem: s = v · t = 340 m/s · 2 s = 680 m, więc ściana jest 680 m : 2 = 340 m od ciebie.
Wysokość dźwięku zależy od częstotliwości: duża f – dźwięk wysoki (gwizdek), mała f – niski (bęben). Krótsza lub mocniej napięta struna drga szybciej i brzmi wyżej.
Głośność zależy m.in. od amplitudy drgań: mocniej szarpnięta struna drga szerzej i gra głośniej.
Natężenie dźwięku to energia, którą fala przenosi w ciągu 1 s przez 1 m² powierzchni. Jednostka: W/m².
Poziom natężenia porównuje natężenie z najcichszym słyszalnym dźwiękiem i wyrażamy go w decybelach (dB). Wzrost o 10 dB oznacza 10 razy większe natężenie.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Wysokość dźwięku zależy od
1. Aamplitudy
2. Bprędkości dźwięku
3. Cnatężenia
4. Dczęstotliwości
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: częstotliwości – Większa częstotliwość – wyższy dźwięk.
Głośność dźwięku zależy m.in. od
1. Aamplitudy drgań
2. Bdługości struny
3. Cprędkości dźwięku
4. Dkoloru źródła dźwięku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: amplitudy drgań – Większa amplituda – głośniejszy dźwięk.
Dźwięk w powietrzu to fala
1. Apodłużna – zagęszczenia i rozrzedzenia
2. Bktóra przenosi powietrze od źródła do ucha
3. Celektromagnetyczna – jak światło
4. Dpoprzeczna – jak fala na sznurze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: podłużna – zagęszczenia i rozrzedzenia – Cząsteczki powietrza drgają wzdłuż kierunku rozchodzenia się dźwięku.
Dźwięk nie rozchodzi się w
1. Awodzie
2. Bpowietrzu
3. Cpróżni
4. Dstali
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: próżni – Fala dźwiękowa potrzebuje ośrodka.
W którym ośrodku dźwięk biegnie najszybciej?
1. Aw stali
2. Bw wodzie
3. Cw każdym tak samo
4. Dw powietrzu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w stali – W stali ok. 5000–6000 m/s, w wodzie ok. 1500 m/s, w powietrzu ok. 340 m/s.
Echo wróciło po 2 s, a dźwięk biegnie z prędkością 340 m/s. Jak daleko jest ściana?
1. A340 m
2. B1360 m
3. C680 m
4. D170 m
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 340 m – Droga tam i z powrotem to 340 · 2 = 680 m, więc do ściany jest 340 m.
Jednostką natężenia dźwięku jest
1. Am/s
2. BdB
3. CW/m²
4. DHz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: W/m² – W decybelach wyrażamy poziom natężenia, a nie natężenie.
Dźwięk o częstotliwości 30 000 Hz to
1. Adźwięk słyszalny wysoki
2. Binfradźwięk
3. Cultradźwięk
4. Ddźwięk słyszalny niski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ultradźwięk – Człowiek słyszy tylko do ok. 20 000 Hz.

Cały dział „Drgania, fale i dźwięk”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki