Fala mechaniczna przenosi

wodę lub powietrze na duże odległości

Fale mechaniczne – ściąga i quiz na kartkówkę

ogarniam.edu.pl · Fizyka · Drgania, fale i dźwiękklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/fizyka/fale-mechaniczne/

Fale mechaniczne

Wrzuć kamień do wody – po powierzchni pobiegną kręgi. To fala: niesie energię, ale wody ze sobą nie zabiera.

1Co to jest fala?

Fala mechaniczna to rozchodzenie się drgań w ośrodku. Każda cząstka drga wokół swojego położenia równowagi i pobudza do drgań sąsiednie.

Zapamiętaj

Fala przenosi energię, ale nie przenosi ośrodka – cząstki zostają w pobliżu swoich miejsc.

Piłka na wodzie podskakuje w górę i w dół prawie w miejscu, a fala biegnie dalej. Podobnie „meksykańska fala” na stadionie – kibice nie zmieniają miejsc.
Fala mechaniczna potrzebuje ośrodka: wody, powietrza, sznura, sprężyny. W próżni się nie rozchodzi.

2Fala poprzeczna i podłużna

Fala poprzeczna – cząstki drgają prostopadle do kierunku rozchodzenia się fali, np. fala na sznurze.
Fala podłużna – cząstki drgają wzdłuż kierunku rozchodzenia się fali; powstają zagęszczenia i rozrzedzenia, np. na długiej sprężynie albo dźwięk w powietrzu.

Fala poprzeczna i fala podłużna

Sprawdź, czy rozumiesz

W fali podłużnej cząstki ośrodka drgają

3Jak opisać falę?

Grzbiet – najwyższy punkt fali, dolina – najniższy.
Długość fali λ (lambda) – odległość między sąsiednimi grzbietami (albo zagęszczeniami) [m]. Tyle fala przebywa w czasie jednego okresu.
Okres T [s] i częstotliwość f [Hz] fali są takie same jak drgań źródła. Amplituda A [m] to największe wychylenie cząstek z położenia równowagi; z odległością zwykle maleje.

Długość fali λ i amplituda A

4Prędkość fali

Zapamiętaj

v = λ · f = λ przez T

v – prędkość fali [m/s]; λ – długość fali [m]; f – częstotliwość [Hz]; T – okres [s].
Dane: λ = 0,4 m, f = 5 Hz.
Wzór: v = λ · f.
Obliczenia: v = 0,4 m · 5 Hz = 2 m/s.
Odpowiedź: fala biegnie z prędkością 2 m/s.
Światło i fale radiowe to fale elektromagnetyczne, a nie mechaniczne – nie potrzebują ośrodka i biegną też w próżni.

Uwaga na błąd

~~„Fala przenosi wodę”~~

Woda tylko drga w miejscu, a dalej biegnie energia.

Sprawdź, czy rozumiesz

Długość fali to odległość między

✎Ściąga: Fale mechaniczne

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Fala przenosi energię, ale nie przenosi ośrodka – cząstki zostają w pobliżu swoich miejsc.
v = λ · f = λ przez T
Fala mechaniczna to rozchodzenie się drgań w ośrodku. Każda cząstka drga wokół swojego położenia równowagi i pobudza do drgań sąsiednie.
Fala poprzeczna – cząstki drgają prostopadle do kierunku rozchodzenia się fali, np. fala na sznurze.
Fala podłużna – cząstki drgają wzdłuż kierunku rozchodzenia się fali; powstają zagęszczenia i rozrzedzenia, np. na długiej sprężynie albo dźwięk w powietrzu.
Grzbiet – najwyższy punkt fali, dolina – najniższy.
Długość fali λ (lambda) – odległość między sąsiednimi grzbietami (albo zagęszczeniami) [m]. Tyle fala przebywa w czasie jednego okresu.
Okres T [s] i częstotliwość f [Hz] fali są takie same jak drgań źródła. Amplituda A [m] to największe wychylenie cząstek z położenia równowagi; z odległością zwykle maleje.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Fala ma długość 0,4 m i częstotliwość 5 Hz. Jej prędkość to
1. A0,08 m/s
2. B2 m/s
3. C5,4 m/s
4. D12,5 m/s
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2 m/s – v = λ · f = 0,4 m · 5 Hz = 2 m/s.
Fala mechaniczna przenosi
1. Awodę lub powietrze na duże odległości
2. Benergię
3. Cładunek elektryczny
4. Dcząstki ośrodka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: energię – Cząstki drgają w miejscu, a dalej biegnie energia.
Długość fali to odległość między
1. Aźródłem a odbiorcą fali
2. Bgrzbietem a położeniem równowagi
3. Cdwoma sąsiednimi grzbietami
4. Dgrzbietem a sąsiednią doliną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: dwoma sąsiednimi grzbietami – λ mierzymy od grzbietu do następnego grzbietu.
Fala o prędkości 340 m/s ma częstotliwość 170 Hz. Jej długość to
1. A0,5 m
2. B2 m
3. C170 m
4. D57 800 m
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 2 m – λ = v : f = 340 m/s : 170 Hz = 2 m.
Okres fali wynosi 0,5 s, a jej długość 3 m. Prędkość fali to
1. A6 m/s
2. B0,17 m/s
3. C1,5 m/s
4. D3,5 m/s
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 6 m/s – v = λ : T = 3 m : 0,5 s = 6 m/s.
W fali podłużnej cząstki ośrodka drgają
1. Awzdłuż kierunku rozchodzenia się fali
2. Bwcale nie drgają
3. Crazem z falą od źródła do odbiorcy
4. Dprostopadle do kierunku rozchodzenia się fali
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wzdłuż kierunku rozchodzenia się fali – Tak powstają zagęszczenia i rozrzedzenia.
W którym ośrodku NIE rozchodzi się fala mechaniczna?
1. Aw stali
2. Bw próżni
3. Cw wodzie
4. Dw powietrzu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w próżni – Fala mechaniczna potrzebuje ośrodka.
Która fala NIE jest falą mechaniczną?
1. Adźwięk
2. Bfala na wodzie
3. Cfala na sznurze
4. Dświatło
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: światło – Światło jest falą elektromagnetyczną i biegnie nawet przez próżnię.

Cały dział „Drgania, fale i dźwięk”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki