ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Język polski · powtórka działu · kl. 8

Teoria literatury – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Język polski · klasa 8ściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/sp/8/jezyk-polski/powtorka/teoria-literatury/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Teoria literatury”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (14 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Rodzaje literackie – powtórka

  • Epika – narrator i fabuła; liryka – podmiot liryczny i przeżycia; dramat – dialog, monolog i didaskalia.
  • Epika – opowiada o zdarzeniach. Mówi w niej narrator, a całość tworzy świat przedstawiony: bohaterowie, miejsce, czas i fabuła (ciąg zdarzeń). Przykłady: Latarnik, Quo vadis, Pan Tadeusz.
  • Liryka – wyraża uczucia, myśli i przeżycia. Mówi w niej podmiot liryczny. Zwykle nie ma fabuły. Przykłady: Treny, fraszki, wiersze Szymborskiej.

Środki stylistyczne i budowa wiersza

  • Wers – jeden wiersz tekstu. Strofa – grupa wersów. Refren – powtarzany wers lub strofa.
  • Rym – podobne brzmienie końców wersów. Rym dokładny: kurtka – furtka. Rym niedokładny (brzmienie podobne, nie identyczne): matka – zagadka.
  • Wiersz biały – bez rymów, ale z rytmem. Wiersz wolny – bez rymów i bez stałej liczby sylab.

Symbol, alegoria, ironia, inwokacja

  • Alegorię „tłumaczy się” jednym słowem; symbol ma wiele znaczeń i wymaga interpretacji.
  • Symbol – przedmiot, postać lub obraz, który ma wiele znaczeń ukrytych pod dosłownym. Trzeba go zinterpretować.
  • Alegoria – obraz o jednym, ustalonym znaczeniu przenośnym. Przykłady: lis w bajce = przebiegłość; kobieta z wagą = sprawiedliwość; postać z kosą = śmierć.

Motywy literackie w lekturach

  • Motyw – powtarzający się w literaturze element: temat, sytuacja, postawa, np. przyjaźń, zdrada, przemiana.

Konteksty: mitologia, Biblia, historia, film

  • Historyczny – wydarzenia z czasów akcji lub autora. Przykłady: powstanie listopadowe (Reduta Ordona), zabory i rusyfikacja (Syzyfowe prace), II wojna światowa (Kamienie na szaniec), Rzym Nerona (Quo vadis).
  • Mitologiczny – mity greckie i ich bohaterowie.
  • Biblijny – opowieści i przypowieści z Biblii.

Obraz, plakat, fotografia – teksty ikoniczne

  • Opis + znaczenie + związek z lekturą – trzy kroki odpowiedzi o tekst ikoniczny.
  • Obraz (dzieło malarskie) – ma temat, kompozycję, kolory i nastrój.
  • Plakat – łączy obraz i krótki napis. Informuje i zachęca, np. plakat teatralny zapowiada spektakl.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Kto opowiada o zdarzeniach w utworze epickim?

    1. Aadresat
    2. Bautor didaskaliów
    3. Cnarrator
    4. Dpodmiot liryczny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: narrator – W epice o świecie przedstawionym opowiada narrator.

  2. Czym są didaskalia?

    1. Arymami na końcu wersów w scenach dramatu
    2. Bwstępem autora objaśniającym genezę powieści
    3. Cwypowiedziami bohaterów kierowanymi do publiczności
    4. Duwagami autora dramatu o miejscu, wyglądzie i zachowaniu postaci
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: uwagami autora dramatu o miejscu, wyglądzie i zachowaniu postaci – To tekst poboczny dramatu.

  3. Który utwór jest nowelą?

    1. A„Zemsta”
    2. B„Quo vadis”
    3. C„Pan Tadeusz”
    4. D„Latarnik”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: „Latarnik” – Latarnik ma jeden wątek i wyraźny punkt kulminacyjny.

  4. Cechą epopei jest

    1. Amorał na końcu
    2. Binwokacja i obraz ważnych dziejów narodu
    3. Cpodział na akty
    4. Dżałobny nastrój
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: inwokacja i obraz ważnych dziejów narodu – Pan Tadeusz zaczyna się inwokacją i ukazuje losy szlachty.

  5. Które wyrażenie to porównanie?

    1. Azłota jesień
    2. Bwiatr śpiewa
    3. Csilny jak lew
    4. Dmorze łez
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: silny jak lew – Porównanie zestawia dwie rzeczy za pomocą „jak”.

  6. „Wiatr śpiewa” to przykład

    1. Auosobienia
    2. Bporównania
    3. Cepitetu
    4. Danafory
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: uosobienia – Wiatrowi nadano ludzką czynność – śpiew.

  7. Czym symbol różni się od alegorii?

    1. Asymbol występuje tylko w dramacie
    2. Bniczym się nie różnią
    3. Calegoria ma wiele znaczeń, symbol jedno
    4. Dsymbol ma wiele znaczeń, alegoria jedno ustalone
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: symbol ma wiele znaczeń, alegoria jedno ustalone – Alegorię odczytujemy jednoznacznie, symbol wymaga interpretacji.

  8. Co symbolizuje krwawa plama na czole Balladyny?

    1. Awinę i wyrzuty sumienia
    2. Bmiłość do Kirkora
    3. Czwycięstwo w bitwie
    4. Dwładzę królewską
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: winę i wyrzuty sumienia – Plamy nie da się zmyć – tak jak winy.

  9. Czym jest motyw literacki?

    1. Anazwą gatunku
    2. Bpodziałem tekstu na akapity
    3. Cśrodkiem stylistycznym
    4. Dpowtarzającym się elementem utworów, np. przyjaźnią
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: powtarzającym się elementem utworów, np. przyjaźnią – Motyw to temat lub sytuacja obecna w wielu utworach.

  10. Która lektura najlepiej ilustruje motyw przemiany?

    1. A„Artysta”
    2. B„Reduta Ordona”
    3. C„Świtezianka”
    4. D„Opowieść wigilijna”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: „Opowieść wigilijna” – Scrooge ze skąpca staje się człowiekiem hojnym.

  11. Co oznacza „syzyfowa praca”?

    1. Aciężki, bezowocny trud
    2. Bpracę artysty
    3. Cpracę zespołową
    4. Dpracę zakończoną sukcesem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: ciężki, bezowocny trud – Syzyf wiecznie wtaczał głaz, który staczał się z powrotem.

  12. Z którym mitem kojarzy się poświęcenie dla dobra ludzi?

    1. Az mitem o Midasie
    2. Bz mitem o Narcyzie
    3. Cz mitem o Syzyfie
    4. Dz mitem o Prometeuszu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: z mitem o Prometeuszu – Prometeusz wykradł bogom ogień dla ludzi i poniósł karę.

  13. Czym jest tekst ikoniczny?

    1. Atekstem przekazującym treść obrazem
    2. Bdialogiem w dramacie
    3. Ctekstem naukowym
    4. Dtekstem pisanym wierszem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: tekstem przekazującym treść obrazem – Obraz, plakat i fotografia to teksty ikoniczne.

  14. Co łączy plakat?

    1. Adługi tekst i przypisy
    2. Bdźwięk i ruch
    3. Ctylko kolory bez napisu
    4. Dobraz i krótki napis
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: obraz i krótki napis – Plakat informuje i zachęca, np. do obejrzenia spektaklu.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Język polski