ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Teoria literaturyklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/jezyk-polski/motywy-literackie-w-lekturach/

Język polski · Teoria literatury · kl. 8

Motywy literackie w lekturach

Mapa najważniejszych motywów: która lektura pasuje do którego tematu wypracowania – z konkretnym przykładem.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Motyw – co to jest

  • Motyw – powtarzający się w literaturze element: temat, sytuacja, postawa, np. przyjaźń, zdrada, przemiana.

2Mapa motywów

MotywLekturaKonkretny przykład
przyjaźńKamienie na szaniecakcja pod Arsenałem – odbicie Rudego z rąk gestapo
przyjaźńMały KsiążęLis uczy, że oswoić znaczy stworzyć więzy
patriotyzmReduta Ordonaobrona reduty w powstaniu listopadowym
patriotyzmSyzyfowe praceopór uczniów wobec rusyfikacji
tęsknota za ojczyznąLatarnikSkawiński czyta Pana Tadeusza i zapomina o latarni
przemianaOpowieść wigilijnaScrooge po wizytach duchów staje się hojny
przemianaPan TadeuszJacek Soplica jako ksiądz Robak odkupuje winę
zbrodnia i karaBalladynaśmierć od pioruna po wyroku na samą siebie
kara za winęDziady cz. IIZły Pan cierpi głód, bo był okrutny dla poddanych
miłośćZemstaWacław i Klara godzą skłócone rodziny
wiaraQuo vadismęczeństwo chrześcijan na arenie
ambicjaArtystaKogut chce być lwem i odrzuca rolę koguta
Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest motyw literacki?

3Jak wybrać lekturę do tematu – krok po kroku

  • Krok 1: Podkreśl w temacie słowo-klucz (np. odwaga).
  • Krok 2: Wypisz 2–3 lektury z tym motywem.
  • Krok 3: Wybierz tę, w której znasz najlepiej konkretną scenę.
  • Krok 4: Sprawdź, czy scena naprawdę dowodzi tezy, a nie tylko „pasuje do tematu”.
Uwaga na błąd

Streszczanie całej lektury zamiast jednej sceny, która uzasadnia tezę. W rozprawce ważny jest argument, nie streszczenie.

✎Ściąga: Motywy literackie w lekturach

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Motyw – powtarzający się w literaturze element: temat, sytuacja, postawa, np. przyjaźń, zdrada, przemiana.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Czym jest motyw literacki?

    1. Anazwą gatunku
    2. Bpodziałem tekstu na akapity
    3. Cśrodkiem stylistycznym
    4. Dpowtarzającym się elementem utworów, np. przyjaźnią
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: powtarzającym się elementem utworów, np. przyjaźnią – Motyw to temat lub sytuacja obecna w wielu utworach.

  2. Która lektura najlepiej ilustruje motyw przemiany?

    1. A„Artysta”
    2. B„Reduta Ordona”
    3. C„Świtezianka”
    4. D„Opowieść wigilijna”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: „Opowieść wigilijna” – Scrooge ze skąpca staje się człowiekiem hojnym.

  3. Która scena z „Kamieni na szaniec” ilustruje przyjaźń?

    1. Auczta w Soplicowie
    2. Bspotkanie z Lisem
    3. Codbicie Rudego w akcji pod Arsenałem
    4. Dzbieranie malin
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: odbicie Rudego w akcji pod Arsenałem – Przyjaciele ryzykują życie, by uwolnić Rudego.

  4. Którą lekturę wybrać do tematu o tęsknocie za ojczyzną?

    1. A„Artysta”
    2. B„Latarnik”
    3. C„Balladyna”
    4. D„Zemsta”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: „Latarnik” – Skawiński wzrusza się, czytając Pana Tadeusza.

  5. Jaki motyw łączy „Balladynę” z „Dziadami” cz. II?

    1. Akara za winę
    2. Bprzyjaźń
    3. Chumor
    4. Dwędrówka
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: kara za winę – W obu utworach zło spotyka kara.

  6. Kto w „Panu Tadeuszu” przechodzi przemianę i odkupuje winę?

    1. AJacek Soplica
    2. BHrabia
    3. CTelimena
    4. DGerwazy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Jacek Soplica – Jako ksiądz Robak służy ojczyźnie i odkupuje dawną zbrodnię.

  7. Co jest najważniejsze, gdy używasz lektury jako argumentu?

    1. Abiografia autora
    2. Bliczba stron
    3. Ckonkretna scena, która dowodzi tezy
    4. Dstreszczenie całej książki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: konkretna scena, która dowodzi tezy – Argument opiera się na sytuacji z utworu, a nie na streszczeniu.

  8. Motyw ambicji przekraczającej możliwości ilustruje

    1. A„Mały Książę”
    2. B„Treny”
    3. C„Latarnik”
    4. D„Artysta”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: „Artysta” – Kogut chce grać lwa i gardzi swoim prawdziwym talentem.

Cały dział „Teoria literatury”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 8

Juliusz Słowacki – „Balladyna”Henryk Sienkiewicz – „Quo vadis” (fragmenty)Sławomir Mrożek – „Artysta”Poezja XX wieku: Leśmian, Baczyński, Miłosz, Herbert, Różewicz, SzymborskaStanisław Jerzy Lec – aforyzmyIgnacy Krasicki – bajki (powtórzenie)Lektury z klas 4–6 – powtórka przed egzaminemLista lektur na egzamin ósmoklasistyRodzaje literackie – powtórkaGatunki literackie – powtórkaŚrodki stylistyczne i budowa wierszaSymbol, alegoria, ironia, inwokacjaKonteksty: mitologia, Biblia, historia, filmObraz, plakat, fotografia – teksty ikonicznePublicystyka, reportaż i tekst popularnonaukowyFleksja: części mowy, temat i końcówkaCzasownik: aspekt, tryb, strona, przechodniośćImiesłowyCzęści zdania i rodzaje podmiotuZdanie, równoważnik zdania i zdanie bezpodmiotoweZdanie złożone współrzędnie – rodzaje i wykresZdanie złożone podrzędnie – rodzaje i wykresZdanie wielokrotnie złożone – wykres krok po krokuImiesłowowy równoważnik zdaniaMowa zależna i niezależnaBudowa słowotwórcza wyrazu i formantyRodzina wyrazów, rdzeń i obocznościWyrazy złożone, skróty i skrótowceFonetyka: głoski i upodobnieniaSylaba, akcent i funkcje litery „i”Style językoweZasób słownictwa: zapożyczenia, neologizmy, archaizmy, gwaraZnaczenie wyrazu: treść, zakres, homonimy, wieloznacznośćZwiązki frazeologiczneOdmiana nazwisk i nazw miejscowych; nazwy mieszkańcówKultura języka: norma, błąd, etykietaPerswazja, manipulacja i etyka słowaPrzecinek – najważniejsze zasady przed egzaminemCytat, dialog, dwukropek i myślnikZmiany w pisowni od 2026 rokuRozprawka na egzaminieArgumenty i kontrargumentyPrzemówienieOpowiadanie twórcze na egzaminieOpis przeżyć wewnętrznychCharakterystyka i charakterystyka porównawczaRecenzjaWywiadStreszczenie, parafraza, sprawozdaniePodanie i list oficjalnyCV i list motywacyjnyOgłoszenie, zaproszenie i inne krótkie formyDyskusja, prezentacja i inne wypowiedzi ustneEgzamin z polskiego – arkusz i typy zadańWypracowanie na egzaminie – kryteria i plan