ogarniam.edu.pl Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Teoria literaturyklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/jezyk-polski/gatunki-literackie-powtorka/

Język polski · Teoria literatury · kl. 8

Gatunki literackie – powtórka

Najważniejsze gatunki z lektur klas 4–8 w jednej tabeli – z cechą, po której je rozpoznasz.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Gatunki epickie

GatunekPo czym go poznaćPrzykład
nowelakrótka, jeden wątek, wyraźny punkt kulminacyjny, często ważny przedmiotLatarnik
opowiadaniekrótki utwór o prostej fabuleArtysta
powieśćdługa, wiele wątków i bohaterów; np. historycznaQuo vadis
epopejaobszerny utwór o ważnych dziejach narodu, z inwokacjąPan Tadeusz
bajkakrótka, z morałem, bohaterowie-zwierzętaKruk i lis
baśńfantastyka, walka dobra ze złem, szczęśliwe zakończenieMały Książę (baśń filozoficzna)
legendaopowieść o dawnych dziejach, często z cudownościąlegendy o Lechu, o Kraku
literatura faktuopowiada o prawdziwych ludziach i zdarzeniachKamienie na szaniec

2Gatunki liryczne

GatunekPo czym go poznaćPrzykład
fraszkakrótka, żartobliwa lub refleksyjna, z puentąNa lipę
trenutwór żałobny po śmierci bliskiej osobyTren VII
pieśńutwór poważny, refleksyjny, o budowie stroficznejpieśni Kochanowskiego
sonet (dodatkowo)14 wersów: dwie strofy czterowersowe i dwie trzywersowesonety Mickiewicza
Sprawdź, czy rozumiesz

Utwór żałobny po śmierci bliskiej osoby to

3Gatunki dramatyczne i z pogranicza

GatunekPo czym go poznaćPrzykład
komediabawi i ośmiesza wady, szczęśliwe zakończenieZemsta
dramat romantycznyfantastyka obok realizmu, łamie zasadę trzech jednościBalladyna, Dziady cz. II
balladafabuła, fantastyka, ludowość, nastrój grozyŚwitezianka

4Jak przypisać gatunek – krok po kroku

  • Krok 1: Ustal rodzaj literacki (kto mówi?).
  • Krok 2: Sprawdź długość i liczbę wątków.
  • Krok 3: Szukaj cechy charakterystycznej: morał → bajka; żałoba → tren; inwokacja → epopeja; komizm i szczęśliwy finał w dramacie → komedia.
Uwaga na błąd

Nazywanie każdego dłuższego tekstu „opowiadaniem”. Latarnik to nowela, a Quo vadis – powieść.

Sprawdź, czy rozumiesz

Który gatunek bawi i ośmiesza ludzkie wady?

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Który utwór jest nowelą?

    1. A„Zemsta”
    2. B„Quo vadis”
    3. C„Pan Tadeusz”
    4. D„Latarnik”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: „Latarnik” – Latarnik ma jeden wątek i wyraźny punkt kulminacyjny.

  2. Cechą epopei jest

    1. Amorał na końcu
    2. Binwokacja i obraz ważnych dziejów narodu
    3. Cpodział na akty
    4. Dżałobny nastrój
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: inwokacja i obraz ważnych dziejów narodu – Pan Tadeusz zaczyna się inwokacją i ukazuje losy szlachty.

  3. Utwór żałobny po śmierci bliskiej osoby to

    1. Atren
    2. Bhymn
    3. Cfraszka
    4. Dbajka
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: tren – Kochanowski napisał treny po śmierci córki Urszulki.

  4. Do jakiego gatunku należą „Kamienie na szaniec”?

    1. Aliteratury faktu
    2. Bdramatu romantycznego
    3. Cbaśni
    4. Dfraszki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: literatury faktu – Książka opowiada o prawdziwych harcerzach z Szarych Szeregów.

  5. Który gatunek bawi i ośmiesza ludzkie wady?

    1. Aballada
    2. Bepopeja
    3. Ctren
    4. Dkomedia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: komedia – Przykładem jest Zemsta Fredry.

  6. Po czym poznasz bajkę?

    1. Apo podziale na księgi
    2. Bpo inwokacji
    3. Cpo morale i bohaterach-zwierzętach
    4. Dpo żałobnym nastroju
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: po morale i bohaterach-zwierzętach – Bajka uczy, a zwierzęta oznaczają ludzkie postawy.

  7. „Mały Książę” to

    1. Apowieść historyczna
    2. Btren
    3. Ckomedia
    4. Dbaśń filozoficzna
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: baśń filozoficzna – Ma cechy baśni, ale porusza poważne pytania o życie.

  8. Którą cechę ma dramat romantyczny?

    1. Ama narratora
    2. Błączy fantastykę z realizmem
    3. Cjest krótki i ma morał
    4. Dzawsze kończy się ślubem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: łączy fantastykę z realizmem – Tak jest w Balladynie i Dziadach cz. II.

Cały dział „Teoria literatury”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Więcej: Język polski, klasa 8

Juliusz Słowacki – „Balladyna”Henryk Sienkiewicz – „Quo vadis” (fragmenty)Sławomir Mrożek – „Artysta”Poezja XX wieku: Leśmian, Baczyński, Miłosz, Herbert, Różewicz, SzymborskaStanisław Jerzy Lec – aforyzmyIgnacy Krasicki – bajki (powtórzenie)Lektury z klas 4–6 – powtórka przed egzaminemLista lektur na egzamin ósmoklasistyRodzaje literackie – powtórkaŚrodki stylistyczne i budowa wierszaSymbol, alegoria, ironia, inwokacjaMotywy literackie w lekturachKonteksty: mitologia, Biblia, historia, filmObraz, plakat, fotografia – teksty ikonicznePublicystyka, reportaż i tekst popularnonaukowyFleksja: części mowy, temat i końcówkaCzasownik: aspekt, tryb, strona, przechodniośćImiesłowyCzęści zdania i rodzaje podmiotuZdanie, równoważnik zdania i zdanie bezpodmiotoweZdanie złożone współrzędnie – rodzaje i wykresZdanie złożone podrzędnie – rodzaje i wykresZdanie wielokrotnie złożone – wykres krok po krokuImiesłowowy równoważnik zdaniaMowa zależna i niezależnaBudowa słowotwórcza wyrazu i formantyRodzina wyrazów, rdzeń i obocznościWyrazy złożone, skróty i skrótowceFonetyka: głoski i upodobnieniaSylaba, akcent i funkcje litery „i”Style językoweZasób słownictwa: zapożyczenia, neologizmy, archaizmy, gwaraZnaczenie wyrazu: treść, zakres, homonimy, wieloznacznośćZwiązki frazeologiczneOdmiana nazwisk i nazw miejscowych; nazwy mieszkańcówKultura języka: norma, błąd, etykietaPerswazja, manipulacja i etyka słowaPrzecinek – najważniejsze zasady przed egzaminemCytat, dialog, dwukropek i myślnikZmiany w pisowni od 2026 rokuRozprawka na egzaminieArgumenty i kontrargumentyPrzemówienieOpowiadanie twórcze na egzaminieOpis przeżyć wewnętrznychCharakterystyka i charakterystyka porównawczaRecenzjaWywiadStreszczenie, parafraza, sprawozdaniePodanie i list oficjalnyCV i list motywacyjnyOgłoszenie, zaproszenie i inne krótkie formyDyskusja, prezentacja i inne wypowiedzi ustneEgzamin z polskiego – arkusz i typy zadańWypracowanie na egzaminie – kryteria i plan