1Gatunki epickie
| Gatunek | Po czym go poznać | Przykład |
|---|---|---|
| nowela | krótka, jeden wątek, wyraźny punkt kulminacyjny, często ważny przedmiot | Latarnik |
| opowiadanie | krótki utwór o prostej fabule | Artysta |
| powieść | długa, wiele wątków i bohaterów; np. historyczna | Quo vadis |
| epopeja | obszerny utwór o ważnych dziejach narodu, z inwokacją | Pan Tadeusz |
| bajka | krótka, z morałem, bohaterowie-zwierzęta | Kruk i lis |
| baśń | fantastyka, walka dobra ze złem, szczęśliwe zakończenie | Mały Książę (baśń filozoficzna) |
| legenda | opowieść o dawnych dziejach, często z cudownością | legendy o Lechu, o Kraku |
| literatura faktu | opowiada o prawdziwych ludziach i zdarzeniach | Kamienie na szaniec |
2Gatunki liryczne
| Gatunek | Po czym go poznać | Przykład |
|---|---|---|
| fraszka | krótka, żartobliwa lub refleksyjna, z puentą | Na lipę |
| tren | utwór żałobny po śmierci bliskiej osoby | Tren VII |
| pieśń | utwór poważny, refleksyjny, o budowie stroficznej | pieśni Kochanowskiego |
| sonet (dodatkowo) | 14 wersów: dwie strofy czterowersowe i dwie trzywersowe | sonety Mickiewicza |
Utwór żałobny po śmierci bliskiej osoby to
Kochanowski napisał treny po śmierci córki Urszulki.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Gatunki dramatyczne i z pogranicza
| Gatunek | Po czym go poznać | Przykład |
|---|---|---|
| komedia | bawi i ośmiesza wady, szczęśliwe zakończenie | Zemsta |
| dramat romantyczny | fantastyka obok realizmu, łamie zasadę trzech jedności | Balladyna, Dziady cz. II |
| ballada | fabuła, fantastyka, ludowość, nastrój grozy | Świtezianka |
4Jak przypisać gatunek – krok po kroku
- Krok 1: Ustal rodzaj literacki (kto mówi?).
- Krok 2: Sprawdź długość i liczbę wątków.
- Krok 3: Szukaj cechy charakterystycznej: morał → bajka; żałoba → tren; inwokacja → epopeja; komizm i szczęśliwy finał w dramacie → komedia.
Nazywanie każdego dłuższego tekstu „opowiadaniem”. Latarnik to nowela, a Quo vadis – powieść.
Który gatunek bawi i ośmiesza ludzkie wady?
Przykładem jest Zemsta Fredry.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Który utwór jest nowelą?
- A„Zemsta”
- B„Quo vadis”
- C„Pan Tadeusz”
- D„Latarnik”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: „Latarnik” – Latarnik ma jeden wątek i wyraźny punkt kulminacyjny.
Cechą epopei jest
- Amorał na końcu
- Binwokacja i obraz ważnych dziejów narodu
- Cpodział na akty
- Dżałobny nastrój
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: inwokacja i obraz ważnych dziejów narodu – Pan Tadeusz zaczyna się inwokacją i ukazuje losy szlachty.
Utwór żałobny po śmierci bliskiej osoby to
- Atren
- Bhymn
- Cfraszka
- Dbajka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: tren – Kochanowski napisał treny po śmierci córki Urszulki.
Do jakiego gatunku należą „Kamienie na szaniec”?
- Aliteratury faktu
- Bdramatu romantycznego
- Cbaśni
- Dfraszki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: literatury faktu – Książka opowiada o prawdziwych harcerzach z Szarych Szeregów.
Który gatunek bawi i ośmiesza ludzkie wady?
- Aballada
- Bepopeja
- Ctren
- Dkomedia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: komedia – Przykładem jest Zemsta Fredry.
Po czym poznasz bajkę?
- Apo podziale na księgi
- Bpo inwokacji
- Cpo morale i bohaterach-zwierzętach
- Dpo żałobnym nastroju
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: po morale i bohaterach-zwierzętach – Bajka uczy, a zwierzęta oznaczają ludzkie postawy.
„Mały Książę” to
- Apowieść historyczna
- Btren
- Ckomedia
- Dbaśń filozoficzna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: baśń filozoficzna – Ma cechy baśni, ale porusza poważne pytania o życie.
Którą cechę ma dramat romantyczny?
- Ama narratora
- Błączy fantastykę z realizmem
- Cjest krótki i ma morał
- Dzawsze kończy się ślubem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: łączy fantastykę z realizmem – Tak jest w Balladynie i Dziadach cz. II.
Cały dział „Teoria literatury”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.