ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Chemia · powtórka działu · kl. 2

Węglowodory – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Chemia · klasa 2 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/2/chemia/powtorka/weglowodory/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Węglowodory”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (15 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Wzory, nazwy, izomeria i typy reakcji organicznych

  • Homologi różnią się o CH₂, izomery mają ten sam wzór sumaryczny. Addycja zmniejsza krotność wiązania, eliminacja ją zwiększa.
  • Węglowodory mają tylko C i H. Węgiel tworzy 4 wiązania, a wodór 1. Wiązanie podwójne liczy się za dwa, potrójne za trzy.
  • Wzór sumaryczny podaje liczby atomów (C₄H₁₀). Półstrukturalny grupuje atomy (CH₃–CH₂–CH₂–CH₃). Strukturalny pokazuje wszystkie wiązania.

Alkany i substytucja

  • W substytucji atom H zostaje zastąpiony przez Cl. Chlor nie przyłącza się do wiązania podwójnego, bo alkan go nie ma.
  • Alkany to węglowodory nasycone: między atomami C są tylko wiązania pojedyncze. Wzór ogólny acyklicznych: CₙH₂ₙ₊₂, gdzie n to liczba atomów węgla. Metan CH₄, etan C₂H₆, propan C₃H₈.
  • Substytucja to zastąpienie atomu wodoru innym atomem. Na świetle: CH₄ + Cl₂ → CH₃Cl + HCl (chlorometan i chlorowodór).

Alkeny, alkiny i addycja

  • Alkeny i alkiny przyłączają H₂, X₂, HX i H₂O. Każdy etap addycji obniża krotność wiązania.
  • Alkeny mają C=C (wzór CₙH₂ₙ), alkiny C≡C (wzór CₙH₂ₙ₋₂), przy jednym wiązaniu wielokrotnym w łańcuchu bez pierścienia. Przykłady: eten CH₂=CH₂ i etyn HC≡CH.
  • Wodór (kat. Ni lub Pt): CH₂=CH₂ + H₂ → CH₃–CH₃. Z etynem w dwóch etapach: HC≡CH + 2H₂ → CH₃–CH₃.

Polimery i benzen

  • Polimeryzacja: C=C zamienia się w łańcuch z wiązań pojedynczych. Benzen jest stabilny dzięki zdelokalizowanym elektronom π.
  • Polimeryzacja łączy dużo małych cząsteczek (monomerów) w jedną długą makrocząsteczkę (polimer).
  • n CH₂=CH₂ → (–CH₂–CH₂–)ₙ. Z etenu powstaje polietylen (PE). n CH₂=CHCl → (–CH₂–CHCl–)ₙ to PVC.

Surowce i paliwa

  • Destylacja rozdziela, kraking i reforming zmieniają cząsteczki, piroliza zachodzi bez tlenu.
  • Ropa naftowa to mieszanina węglowodorów. Destylacja frakcyjna rozdziela ją na frakcje według temperatur wrzenia: gazy rafineryjne, benzyna, nafta, olej napędowy, mazut.
  • Kraking rozrywa duże cząsteczki na mniejsze: C₁₆H₃₄ → C₈H₁₈ + C₈H₁₆ (alkan i alken). Daje więcej benzyny z ciężkich frakcji.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Który związek to 2-metylobutan?

    1. ACH₃–C(CH₃)₂–CH₃
    2. BCH₃–CH(CH₃)–CH₂–CH₃
    3. CCH₃–CH=CH–CH₃
    4. DCH₃–CH₂–CH₂–CH₃
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: CH₃–CH(CH₃)–CH₂–CH₃ – Łańcuch główny ma 4 atomy C i grupę metylową przy drugim.

  2. Jaki wzór sumaryczny ma pentan?

    1. AC₅H₁₂
    2. BC₅H₈
    3. CC₅H₁₀
    4. DC₄H₁₀
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: C₅H₁₂ – Dla alkanów CₙH₂ₙ₊₂, więc dla n = 5 jest C₅H₁₂.

  3. Które związki są izomerami?

    1. AMetan i metanol
    2. BButan i 2-metylopropan
    3. CEten i etyn
    4. DEtan i propan
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Butan i 2-metylopropan – Oba mają wzór C₄H₁₀ i inną budowę.

  4. Jaki jest wzór ogólny acyklicznych alkanów?

    1. ACₙH₂ₙ
    2. BCₙH₂ₙ₋₂
    3. CCₙH₂ₙ₊₂
    4. DCₙHₙ
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: CₙH₂ₙ₊₂ – Dla n = 3 jest C₃H₈, czyli propan.

  5. Jaki wzór ma alkan o pięciu atomach węgla?

    1. AC₅H₁₂
    2. BC₅H₈
    3. CC₅H₁₄
    4. DC₅H₁₀
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: C₅H₁₂ – 2 · 5 + 2 = 12 atomów wodoru.

  6. Jak brzmi równanie całkowitego spalania metanu?

    1. ACH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O
    2. BCH₄ + O₂ → CO + H₂O
    3. CCH₄ + O₂ → CO₂ + H₂
    4. D2CH₄ + O₂ → 2CO₂ + 2H₂
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O – Atomy C, H i O muszą się zgadzać po obu stronach.

  7. Jaki jest wzór ogólny alkenów?

    1. ACₙH₂ₙ₊₂
    2. BCₙH₂ₙ₋₂
    3. CCₙHₙ
    4. DCₙH₂ₙ
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: CₙH₂ₙ – Alkeny mają jedno wiązanie podwójne, więc o 2 atomy H mniej niż alkany.

  8. Co powstaje przy addycji Br₂ do etenu?

    1. ACH₃–CH₂Br
    2. BCHBr=CHBr
    3. CCH₃Br
    4. DCH₂Br–CH₂Br
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: CH₂Br–CH₂Br – Brom przyłącza się do obu atomów węgla wiązania C=C.

  9. Co powstaje z etenu i H₂ na katalizatorze Ni?

    1. AEtyn
    2. BMetan
    3. CEtan
    4. DEtanol
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Etan – CH₂=CH₂ + H₂ → CH₃–CH₃.

  10. Z jakiego monomeru powstaje PVC?

    1. ACHCl=CHCl
    2. BCH₂=CH₂
    3. CCH₃–CH₂Cl
    4. DCH₂=CHCl
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: CH₂=CHCl – PVC to polichlorek winylu, a monomerem jest chloroeten CH₂=CHCl.

  11. Jaki jest wzór jednostki powtarzalnej polietylenu?

    1. A–CH₂–CH₂–
    2. B–CH=CH–
    3. C–CHCl–CH₂–
    4. D–CH₃–
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: –CH₂–CH₂– – W łańcuchu zostają same wiązania pojedyncze.

  12. Który produkt powstaje z propenu CH₂=CH–CH₃?

    1. APolistyren
    2. BPVC
    3. CPolietylen
    4. DPolipropylen
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Polipropylen – Polimeryzacja propenu daje polipropylen (PP).

  13. Na czym polega destylacja frakcyjna ropy?

    1. Ana rozdziale według temperatur wrzenia
    2. Bna spalaniu bez tlenu
    3. Cna rozrywaniu cząsteczek
    4. Dna filtracji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: na rozdziale według temperatur wrzenia – Ogrzana ropa paruje, a frakcje skraplają się na różnych wysokościach kolumny.

  14. Jaki rodzaj przemiany to destylacja frakcyjna?

    1. Ajądrowa
    2. Bfizyczna
    3. Cchemiczna
    4. Dfotochemiczna
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: fizyczna – Rozdziela istniejące składniki, nie zmieniając ich budowy.

  15. Czym jest kraking?

    1. Arozrywaniem większych cząsteczek na mniejsze
    2. Błączeniem małych cząsteczek
    3. Crozdziałem według wrzenia
    4. Dspalaniem w nadmiarze tlenu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: rozrywaniem większych cząsteczek na mniejsze – Przykład: C₁₆H₃₄ → C₈H₁₈ + C₈H₁₆.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Chemia