1Polimeryzacja
- Polimeryzacja łączy dużo małych cząsteczek (monomerów) w jedną długą makrocząsteczkę (polimer).
- n CH₂=CH₂ → (–CH₂–CH₂–)ₙ. Z etenu powstaje polietylen (PE). n CH₂=CHCl → (–CH₂–CHCl–)ₙ to PVC.
- Z propenu CH₂=CH–CH₃ powstaje polipropylen (PP), a ze styrenu CH₂=CH–C₆H₅ polistyren (PS).
- Monomer odczytasz z fragmentu łańcucha: weź jedną jednostkę powtarzalną, zamień wiązanie między węglami na podwójne. Z (–CH₂–CHCl–)ₙ wychodzi CH₂=CHCl.
2Tworzywa i środowisko
- PE (torby, butelki), PP (nakrętki, opakowania), PVC (rury, okna), PS (styropian, kubeczki).
- Spalanie tworzyw daje CO, sadzę, a z PVC także HCl. Trzeba je zbierać i przetwarzać.
Który polimer powstaje ze styrenu?
Styren CH₂=CH–C₆H₅ polimeryzuje do polistyrenu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Benzen
- Benzen C₆H₆ to płaski pierścień z jednakowymi wiązaniami C–C. Ma zdelokalizowane elektrony π, rozłożone na cały pierścień.
- W odróżnieniu od alkenów nie odbarwia wody bromowej. Spala się kopcącym płomieniem: 2C₆H₆ + 15O₂ → 12CO₂ + 6H₂O (przy niedoborze tlenu powstaje sadza).
- Benzen jest toksyczny i rakotwórczy. Nie wolno go wąchać ani brać do ręki.
Polimeryzacja: C=C zamienia się w łańcuch z wiązań pojedynczych. Benzen jest stabilny dzięki zdelokalizowanym elektronom π.
Benzen nie jest „trzema wiązaniami podwójnymi”. Wszystkie wiązania C–C w pierścieniu są jednakowe.
✎Ściąga: Polimery i benzen
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Polimeryzacja: C=C zamienia się w łańcuch z wiązań pojedynczych. Benzen jest stabilny dzięki zdelokalizowanym elektronom π.
- Polimeryzacja łączy dużo małych cząsteczek (monomerów) w jedną długą makrocząsteczkę (polimer).
- n CH₂=CH₂ → (–CH₂–CH₂–)ₙ. Z etenu powstaje polietylen (PE). n CH₂=CHCl → (–CH₂–CHCl–)ₙ to PVC.
- Benzen C₆H₆ to płaski pierścień z jednakowymi wiązaniami C–C. Ma zdelokalizowane elektrony π, rozłożone na cały pierścień.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Z jakiego monomeru powstaje PVC?
- ACHCl=CHCl
- BCH₂=CH₂
- CCH₃–CH₂Cl
- DCH₂=CHCl
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: CH₂=CHCl – PVC to polichlorek winylu, a monomerem jest chloroeten CH₂=CHCl.
Jaki jest wzór jednostki powtarzalnej polietylenu?
- A–CH₂–CH₂–
- B–CH=CH–
- C–CHCl–CH₂–
- D–CH₃–
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: –CH₂–CH₂– – W łańcuchu zostają same wiązania pojedyncze.
Który produkt powstaje z propenu CH₂=CH–CH₃?
- APolistyren
- BPVC
- CPolietylen
- DPolipropylen
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Polipropylen – Polimeryzacja propenu daje polipropylen (PP).
Co powstaje przy spalaniu PVC oprócz CO i sadzy?
- ANH₃
- BHCl
- CH₂S
- DSO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: HCl – PVC zawiera chlor, więc przy spalaniu powstaje chlorowodór.
Jak benzen reaguje z wodą bromową?
- ANie odbarwia jej
- BWybucha
- CTworzy osad
- DOdbarwia ją
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Nie odbarwia jej – Zdelokalizowane elektrony π sprawiają, że benzen nie przyłącza bromu jak alken.
Co oznacza koło wewnątrz pierścienia benzenu?
- AWolne pary elektronowe
- BAtom wodoru
- CZdelokalizowane elektrony π
- DTrzy wiązania podwójne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Zdelokalizowane elektrony π – Koło symbolizuje elektrony wspólne dla całego pierścienia.
Jaki płomień daje spalanie benzenu?
- ANiebieski
- BBezbarwny
- CZielony
- DKopcący
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Kopcący – Benzen ma dużo węgla, więc spala się z sadzą.
Który polimer powstaje ze styrenu?
- APolipropylen
- BPVC
- CPolietylen
- DPolistyren
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Polistyren – Styren CH₂=CH–C₆H₅ polimeryzuje do polistyrenu.
Cały dział „Węglowodory”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.