ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Biologia · powtórka działu · kl. 3

Mechanizmy ewolucji – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Biologia · klasa 3 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/3/biologia/powtorka/mechanizmy-ewolucji/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Mechanizmy ewolucji”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (15 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Dowody ewolucji i drzewa filogenetyczne

  • Homologia = wspólny przodek (budowa podobna mimo różnej funkcji). Analogia = podobna funkcja, ale pochodzenie różne.
  • Skamieniałości to zachowane szczątki lub ślady dawnych organizmów. Szczególnie cenne są formy pośrednie, np. Archaeopteryx – miał pióra jak ptak, ale też zęby i długi ogon jak gad.
  • Anatomia porównawcza:

Zmienność i dobór naturalny

  • Dobór działa na osobniki, a zmienia się populacja. Pojedynczy osobnik nie ewoluuje.
  • Zmienność genetyczna to dziedziczne różnice między osobnikami. Dostarczają jej mutacje i rekombinacja (mieszanie alleli w mejozie i zapłodnieniu). Bez zmienności dobór nie ma na czym pracować – wszyscy byliby identyczni.
  • Dobór naturalny zachodzi, gdy: (1) rodzi się więcej potomstwa, niż przeżyje (nadprodukcja), (2) osobniki się różnią, (3) różnice są dziedziczne, (4) osobniki różnią się sukcesem rozrodczym.

Adaptacje, gatunek i specjacja

  • Adaptacje są cechami populacji i wynikami doboru, a opalenizna to reakcja jednego osobnika.
  • Adaptacja to cecha, która zwiększa dostosowanie (szansę przeżycia i rozrodu) w danych warunkach. Powstaje w populacji w wielu pokoleniach dzięki doborowi naturalnemu.
  • Gatunek biologiczny to grupa populacji, których osobniki krzyżują się ze sobą i dają płodne potomstwo, a jednocześnie są izolowane rozrodczo od innych grup. Dlatego gatunek jest izolowaną pulą genową – geny wymieniają się wewnątrz niego, a nie między gatunkami.

Konwergencja i dywergencja

  • Konwergencja = zbieżność (podobieństwo mimo odległego pokrewieństwa), dywergencja = rozbieżność (różnice mimo wspólnego przodka).
  • Dywergencja (rozbieżność) – potomkowie wspólnego przodka z czasem różnicują cechy, bo żyją w różnych warunkach. Przykład: kończyny kręgowców – z jednego planu (kość ramienna, łokciowa, promieniowa) powstały ręka, płetwa wieloryba i skrzydło nietoperza. To narządy homologiczne.
  • Konwergencja (zbieżność) – odlegle spokrewnione grupy w podobnym środowisku zyskują podobne rozwiązania. Przykład: opływowy kształt ciała ryby i delfina (delfin to ssak). To narządy analogiczne.

Człowiek wśród naczelnych

  • Otwór wielki (miejsce, którym rdzeń wychodzi z czaszki) leży u człowieka pod czaszką, bo głowa „siedzi” na pionowym kręgosłupie; u małp jest bardziej z tyłu.
  • Człowiek nie pochodzi od współcześnie żyjącego szympansa. Obie linie mają wspólnego przodka, który żył kilka milionów lat temu. Wyobraź sobie wspólnego dziadka dwóch kuzynów: kuzyn nie pochodzi od kuzyna.
  • Chwytne kończyny (palce zdolne do chwytania gałęzi, przedmiotów).

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Co to są narządy homologiczne?

    1. ANarządy zanikłe u przodka
    2. BNarządy występujące wyłącznie u ssaków
    3. CNarządy o wspólnym pochodzeniu, mogące pełnić różne funkcje
    4. DNarządy o różnym pochodzeniu i podobnej funkcji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Narządy o wspólnym pochodzeniu, mogące pełnić różne funkcje – Homologia wynika ze wspólnego przodka, np. kończyna kręgowców.

  2. Skrzydło ptaka i skrzydło motyla to przykład narządów:

    1. AAnalogicznych
    2. BHomologicznych
    3. CPośrednich dowodów molekularnych
    4. DSzczątkowych
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Analogicznych – Mają podobną funkcję (lot), ale różne pochodzenie.

  3. Dlaczego Archaeopteryx jest ważnym dowodem ewolucji?

    1. ABył pierwszym ssakiem
    2. BŁączy cechy gadów i ptaków jako forma pośrednia
    3. CDowodzi, że ptaki pochodzą od ryb
    4. DJest bezpośrednim przodkiem wszystkich współczesnych ptaków
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Łączy cechy gadów i ptaków jako forma pośrednia – To skamielina z cechami dwóch grup, co wskazuje na pokrewieństwo.

  4. Co jest materiałem, na którym działa dobór naturalny?

    1. AWyłącznie zmienność środowiskowa
    2. BWyłącznie mutacje korzystne
    3. CCechy nabyte w ciągu życia
    4. DDziedziczna zmienność między osobnikami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Dziedziczna zmienność między osobnikami – Dobór działa na różnice dziedziczne.

  5. Który z warunków NIE jest potrzebny do doboru naturalnego?

    1. AŚwiadome dążenie osobników do zmiany
    2. BZmienność
    3. CZróżnicowany sukces rozrodczy
    4. DDziedziczność
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Świadome dążenie osobników do zmiany – Dobór jest procesem biernym i nie wymaga celowości.

  6. Dobór stabilizujący faworyzuje:

    1. AObie skrajności
    2. BWyłącznie nowe mutacje
    3. CFenotypy średnie
    4. DJedną skrajność
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Fenotypy średnie – Masa urodzeniowa dzieci jest klasycznym przykładem.

  7. Czym jest adaptacja?

    1. AMutacją, która zawsze jest korzystna
    2. BZmianą wywołaną treningiem u jednego osobnika
    3. CCechą zwiększającą dostosowanie w danych warunkach, powstałą w wielu pokoleniach
    4. DChwilową reakcją organizmu na bodziec
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Cechą zwiększającą dostosowanie w danych warunkach, powstałą w wielu pokoleniach – Adaptacja jest wynikiem doboru naturalnego w populacji.

  8. Który przykład to przystosowanie osobnika, a nie adaptacja ewolucyjna?

    1. ASkrzydła nietoperza
    2. BKolce jeża
    3. CPłetwy delfina
    4. DOpalenizna po wakacjach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Opalenizna po wakacjach – Opalenizna nie zmienia genów gamet i nie jest dziedziczona.

  9. Jak definiuje się gatunek biologiczny?

    1. APopulacje krzyżujące się, dające płodne potomstwo, izolowane rozrodczo od innych
    2. BOrganizmy mające identyczny genotyp
    3. CZbiór organizmów zamieszkujących ten sam obszar
    4. DWszystkie organizmy o podobnym wyglądzie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Populacje krzyżujące się, dające płodne potomstwo, izolowane rozrodczo od innych – Kluczowe są krzyżowanie, płodne potomstwo i izolacja rozrodcza.

  10. Opływowy kształt ryby i delfina jest przykładem:

    1. ALamarckizmu
    2. BHomologii
    3. CDywergencji
    4. DKonwergencji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Konwergencji – Odlegle grupy zyskały podobny kształt w podobnym środowisku.

  11. Kończyna kręgowców (ręka, płetwa, skrzydło) to przykład:

    1. AAnalogii
    2. BKonwergencji
    3. CDywergencji
    4. DMimikry
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Dywergencji – Z jednego planu budowy powstały różne kończyny.

  12. Co jest przyczyną konwergencji?

    1. AWspólny niedawny przodek
    2. BPodobna presja doboru w podobnych środowiskach
    3. CMutacje celowe
    4. DDziedziczenie cech nabytych
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Podobna presja doboru w podobnych środowiskach – Takie samo środowisko faworyzuje podobne rozwiązania.

  13. Który zapis jest PRAWDZIWY?

    1. ASzympans pochodzi od człowieka
    2. BCzłowiek i szympans mają wspólnego przodka
    3. CCzłowiek nie ma związku z naczelnymi
    4. DCzłowiek pochodzi od współcześnie żyjącego szympansa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Człowiek i szympans mają wspólnego przodka – Obie linie wywodzą się od wspólnego przodka.

  14. Która cecha jest wspólna dla człowieka i innych naczelnych?

    1. AEsowaty kręgosłup
    2. BMowa artykułowana
    3. CBardzo krótka twarzoczaszka
    4. DPaznokcie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Paznokcie – Paznokcie zamiast pazurów występują u naczelnych.

  15. Dlaczego widzenie stereoskopowe jest korzystne?

    1. AZwiększa pole widzenia do 360°
    2. BEliminuje potrzebę mózgu
    3. CPozwala oceniać odległość
    4. DPozwala widzieć w ciemności
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Pozwala oceniać odległość – Nakładanie pól widzenia umożliwia ocenę głębi.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Biologia