ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →
Chemia · powtórka działu · kl. 3

Aminokwasy i białka – powtórka do sprawdzianu

ogarniam.edu.pl · Chemia · klasa 3 LOściąga z działu · próbny test: ogarniam.edu.pl/lo/3/chemia/powtorka/aminokwasy-i-bialka/

Sprawdzian albo kartkówka z działu „Aminokwasy i białka”? Przeczytaj ściągę, rozwiąż próbny test (12 pytań z odpowiedziami), a potem sprawdź się w teście z wynikiem i oceną.

Test z działu · 10 pytańPróbny sprawdzian na tej stronie ↓

Tematy w dziale

✎Ściąga z działu

Aminokwasy, jon obojnaczy i amfoteryczność

  • Aminokwas ma grupę zasadową –NH₂ i kwasową –COOH. W wodzie występuje jako jon obojnaczy i reaguje zarówno z kwasami, jak i z zasadami.
  • α-aminokwas ma wzór ogólny R–CH(NH₂)–COOH. Grupa aminowa –NH₂ jest przy węglu α, czyli tuż obok grupy karboksylowej –COOH. R to reszta, która jest inna w każdym aminokwasie.

Wiązanie peptydowe i peptydy

  • Peptyd z n aminokwasów (łańcuch liniowy) ma n − 1 wiązań peptydowych. Powstawanie wymaga odszczepienia n − 1 cząsteczek wody, a hydroliza ich zużycia.
  • Kondensacja to łączenie cząsteczek z odszczepieniem małej cząsteczki, tu wody. Grupa –COOH jednego aminokwasu reaguje z grupą –NH₂ drugiego.
  • Hydroliza peptydu (kwas, zasada lub enzym) rozrywa wiązania peptydowe i daje wolne aminokwasy. Tripeptyd liniowy zużywa 2 cząsteczki H₂O.

Białka: budowa, denaturacja i funkcje

  • Denaturacja niszczy kształt białka, ale nie rozrywa wiązań peptydowych. Hydroliza rozrywa wiązania peptydowe i rozkłada białko na aminokwasy.
  • Białka to polimery kondensacyjne aminokwasów, czyli polipeptydy. Zwykle mają od kilkudziesięciu do tysięcy reszt.
  • Struktura pierwszorzędowa to kolejność aminokwasów w łańcuchu. Ona decyduje o tym, jak białko się zwija. Wyższe struktury (α-helisa, harmonijka β) omówimy w klasie IV.

Reakcje charakterystyczne białek: biuret i ksantoproteinowa

  • Biuret wykrywa wiązania peptydowe (od tripeptydów). Ksantoproteinowa wykrywa pierścienie aromatyczne w resztach aminokwasów.
  • Koagulacja to wytrącenie białka z roztworu. Pod wpływem soli metali ciężkich (Cu²⁺, Pb²⁺) lub ogrzewania jest nieodwracalna, bo to denaturacja: powstaje skrzep.

?Próbny sprawdzian

Pytania z każdego tematu działu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź z wyjaśnieniem.

  1. Ogólny wzór α-aminokwasu to

    1. AR–CH(OH)–COOH
    2. BR–CO–NH₂
    3. CR–CH(NH₂)–COOH
    4. DR–CH₂–NH₂
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: R–CH(NH₂)–COOH – Grupa aminowa i karboksylowa są przy tym samym węglu, czyli przy węglu α.

  2. Grupą R w alaninie jest

    1. A–CH₂OH
    2. B–CH₃
    3. C–C₂H₅
    4. D–H
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: –CH₃ – Alanina to H₂N–CH(CH₃)–COOH. Glicyna ma R = H.

  3. Jon obojnaczy glicyny ma wzór

    1. AH₂N–CH₂–COO⁻
    2. BH₃N⁺–CH₂–COO⁻
    3. CH₂N–CH₂–COOH
    4. DH₃N⁺–CH₂–COOH
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: H₃N⁺–CH₂–COO⁻ – Proton z grupy –COOH przechodzi do –NH₂, więc powstaje –NH₃⁺ i –COO⁻.

  4. Wiązanie peptydowe to

    1. A–CO–O–
    2. B–CO–NH–
    3. C–O–CH₂–
    4. D–NH–NH–
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: –CO–NH– – Powstaje z grupy –COOH jednego aminokwasu i –NH₂ drugiego.

  5. Ile cząsteczek wody odszczepia się przy powstawaniu tripeptydu z trzech aminokwasów?

    1. A2
    2. B0
    3. C3
    4. D1
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 2 – Trzy reszty tworzą dwa wiązania peptydowe, więc odchodzą dwie cząsteczki H₂O.

  6. Ile różnych dipeptydów zawierających jedną resztę Gly i jedną Ala można zapisać?

    1. A3
    2. B2
    3. C1
    4. D4
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 2 – Gly-Ala i Ala-Gly, bo kolejność reszt ma znaczenie.

  7. Białka są polimerami

    1. Aaddycyjnymi glukozy
    2. Baddycyjnymi etenu
    3. Ckondensacyjnymi aminokwasów
    4. Dkondensacyjnymi glicerolu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: kondensacyjnymi aminokwasów – Powstają przez łączenie aminokwasów z odszczepieniem wody.

  8. Strukturą pierwszorzędową białka jest

    1. Akolejność aminokwasów w łańcuchu
    2. Bα-helisa
    3. Cpołączenie kilku łańcuchów
    4. Dzwinięcie całego łańcucha w kłębek
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: kolejność aminokwasów w łańcuchu – To sekwencja reszt aminokwasowych.

  9. Podczas denaturacji białka

    1. Apowstają wolne aminokwasy
    2. Bbiałko zamienia się w tłuszcz
    3. Cpękają wszystkie wiązania peptydowe
    4. Dzanika struktura przestrzenna, a wiązania peptydowe zostają
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: zanika struktura przestrzenna, a wiązania peptydowe zostają – Zmienia się kształt, ale łańcuch aminokwasów pozostaje.

  10. Dodatnia próba biuretowa daje barwę

    1. Ażółtą
    2. Bfioletową
    3. Cniebieską
    4. Dceglastą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: fioletową – Powstaje kompleks Cu²⁺ z wiązaniami peptydowymi.

  11. Próbę biuretową daje

    1. Aaminokwas
    2. Bglukoza
    3. Cdipeptyd
    4. Dtripeptyd
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: tripeptyd – Potrzebne są co najmniej dwa wiązania peptydowe, a tripeptyd ma ich dwa.

  12. Barwa po dodaniu stężonego HNO₃ do białka jaja to

    1. Ażółta, po dodaniu NaOH pomarańczowa
    2. Bniebieska, po NaOH zielona
    3. Cfioletowa, po NaOH niebieska
    4. Dbrak barwy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: żółta, po dodaniu NaOH pomarańczowa – To dodatnia próba ksantoproteinowa.

Sprawdzian już blisko? Zrób test z całego działu

10 losowych pytań z tematów działu, wynik w procentach i ocena od 1 do 6. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Test z działu · 10 pytańWszystkie tematy: Chemia